Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

SpongeBob: een zeespons die een loopje neemt met familiewaarden

Samenleving

Paul van der Steen

© Spongebob
Deja vu

Dat die spons wel erg innig bevriend was met die zeester, een roze zeester bovendien, dat stoorde James Dobson niet eens heel erg. Het ging de invloedrijke voorman van de conservatief-christelijke organisatie Focus on the Family begin 2005 om één specifieke video rond het populaire tekenfilmfiguurtje SpongeBob Squarepants. 

Die zou naar duizenden basisscholen worden verstuurd. Op de klanken van de hit ‘We are family’ en onder het mom van tolerantie en diversiteit werd een volkomen verkeerde, homovriendelijke boodschap overgebracht aan de jongste Amerikanen, waarschuwde Dobson. 

Lees verder na de advertentie

Religieus rechts 

SpongeBob was niet de eerste kinderfavoriet die verdacht werd van het promoten van homoseksualiteit. Rond Bert en Ernie gingen al verhalen. Een schrijver die sinds 1984 aan hun scènes werkte, zei deze week dat de twee een stelletje vormen. Sesamstraat heeft inmiddels ontkend. In 1994 zei programmamaker Gary Knell al: “Ze zijn niet homoseksueel. Ze zijn niet heteroseksueel. Bert en Ernie zijn poppen. Ze bestaan niet onder hun middel.”

Rond de millenniumwisseling had religieus rechts in de Verenigde Staten het gemunt op Tinky Winky, een van de vier Teletubbies in de gelijknamige Britse serie. Een paars wezen met een hoge stem, een driehoekje op zijn hoofd en een handtasje moest wel homoseksueel zijn.

Gay Batman

Eigenlijk was Dobson ook een soort erfgenaam van Frederic Wertham die in 1954 zijn ‘Seduction of the innocent’ (‘verleiding van de onschuldige’) publiceerde. De psychiater beweerde dat strips de Amerikaanse jeugd allerlei abjecte zaken leerde en ze het verkeerde pad op stuurde. Volgens Wertham vormden Batman en zijn hulpje Robin een homopaar en moest Wonder Woman op grond van de door haar gedemonstreerde kracht en onafhankelijkheid wel lesbisch zijn.

Seduction of the innocent werd ­behoorlijk serieus genomen. Wertheim mocht zijn verhaal komen doen voor een Congrescommissie. Om maatregelen van de politiek te voorkomen kondigden de gezamenlijke stripuitgevers enige mate van zelfcensuur aan: ze zouden het voortaan allemaal wat meer in het nette houden.

Kinderen worden gemanipuleerd en ge­her­sen­spoeld. Het filmpje dient als lokaas voor verkeerde ideeën.

James Dobson

Dobson hield zijn pleidooi over SpongeBob tijdens een chic diner aan de vooravond van de inauguratie van George W. Bush voor zijn tweede termijn als president. Met tafels vol Republikeinse vertegenwoordigers uit het Congres en ­conservatieve christenen had hij een ontvankelijk gehoor. Bush ­junior dankte zijn herverkiezing aan zijn nadruk op traditionele Amerikaanse waarden.

Dobson deed zijn kruistocht ­tegen Spongebob daarna in een nieuwsbrief van zijn organisatie nog eens dunnetjes over. De advocaat van de organisatie die verantwoordelijk was voor de omstreden video weigerde serieus in te gaan op de beschuldigingen. Hij zei dat Dobson en zijnen hun medicatie moesten innemen. Maar de baas van Focus on the Family bleef bij monde van zijn woordvoeder bij de kritiek. “Kinderen worden gemanipuleerd en gehersenspoeld. Het filmpje dient als lokaas voor verkeerde ideeën.”

Cultstatus

Al voor Dobsons tirade had SpongeBob bij sommige homoseksuelen een cultstatus, omdat hij af en toe hand in hand liep met zeester Patrick. In het wetenschappelijke tijdschrift Journal of Popular Film & Television schreef Jeffery P. Dennis in 2003 er al een artikel over onder de kop ‘Hetzelfde als wat wij elke nacht doen’. Op basis van bestudering van afleveringen kwam hij tot de conclusie dat er soms sprake was van een zekere erotische spanning tussen de spons en de zeester en dat ze eigen huizen bewoonden. De aard van hun vriendschap bleef steeds in het ongewisse, maar de mogelijkheid van een homoseksuele relatie werd nooit echt uitgesloten.

Conservatieve Republikeinen bleven SpongeBob Squarepants kritisch volgen. In 2011 debatteerden deskundigen op de tv-zender Fox over de vraag of het tekenfilmfiguurtje het verhaal van een door mensen veroorzaakte, wereldwijde klimaatverandering verspreidde onder de jeugd. Hun antwoord? Een volmondig ja.

Lees meer van Paul van der Steen in ons dossier Déjà vu.

Lees ook deze aflevering

Een stampende processie werd de Romeinse brug van Maastricht fataal

Waar de Ponte Morandi in Genua het deze week op zomaar een regenachtige maandag begaf, bezweek de brug in Maastricht in 1275 op een hoogtijdag. 

Deel dit artikel

Kinderen worden gemanipuleerd en ge­her­sen­spoeld. Het filmpje dient als lokaas voor verkeerde ideeën.

James Dobson