Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Screening op longkanker redt duizenden levens

Samenleving

Marco Visser

© Hollandse Hoogte / Frank Muller / Zorginbeeld

Met een screening op longkanker daalt de kans om aan die ziekte te overlijden met 26 procent. Tijd voor een landelijk bevolkingsonderzoek, zeggen artsen.

Een bevolkingsonderzoek naar longkanker kan er elk jaar voor zorgen dat duizenden mensen niet aan de ziekte sterven. Die conclusie trekken longartsen van ziekenhuizen in Nederland en België uit een jarenlang onderzoek waaraan bijna 16.000 vrijwilligers deelnamen. De resultaten laten zien dat het tijd is voor een bevolkingsonderzoek naar longkanker, vinden de artsen, net als bij darmkanker en borstkanker.

Lees verder na de advertentie

‘Nelson’ heet het onderzoek, dat al sinds 2003 loopt. Het is het op een na grootste onderzoek naar de effecten van screening op longkanker ooit. De resultaten presenteerden de onderzoekers gisteren op het Wereld Longkanker Congres in het Canadese Toronto.

Longkanker is een van de moeilijkst te genezen soorten kanker

Van de bijna 16.000 deelnemers, rokers en ex-rokers, liet de helft zich in een periode van ruim vijf jaar vier maal nakijken door middel van een CT-scan. De andere helft liet zich niet controleren. Na tien jaar lag het sterftecijfer door longkanker onder mannen in de gescande groep 26 procent lager dan in de groep die geen controles kregen.

“Die 26 procent is nog een ondergrens”, zegt Robin Cornelissen, longarts in het Erasmus MC. Niet alle CT-scans zijn elk jaar gemaakt, maar ook met tussenpozen van twee tot tweeënhalf jaar, legt hij uit. Ook is pas na tien jaar gekeken wat het effect is. “Maar inmiddels weten we dat we betere resultaten boeken als we elk jaar screenen. En daarnaast wordt het effect van jaarlijkse screening groter als het langer wordt uitgevoerd. Het is dus aannemelijk dat het effect hoger kan zijn dan die 26 procent aan te vermijden sterfgevallen.”

Te laat

Longkanker is een van de moeilijkst te genezen soorten kanker. Elk jaar sterven 9000 Nederlanders aan de ziekte. Dat komt omdat patiënten vaak te laat merken dat zij iets mankeren. Screening kan daar iets aan doen, zegt Cornelissen die ook voorzitter is van de projectgroep longkankerscreening van de Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose en de Nederlandse Vereniging voor Radiologie. 

Je moet kijken naar de absolute sterf­te­cij­fers. In de gescreende groep stierven 904 mensen, in de andere groep 934

Huisarts Joost Zaat.

De komende tijd gaan hij en zijn vakgenoten het onderzoek doorspitten en berekenen wat de gevolgen zijn voor Nederland, om daarmee naar de minister van volksgezondheid te stappen. In navolging van bevolkingsonderzoeken naar baarmoederhalskanker, borstkanker en darmkanker moet er ook een jaarlijkse controle komen op longkanker, vinden Cornelissen en veel van zijn collega’s. “De sterftereductie bij screening is aangetoond, invoering is dus nodig.”

Kritisch

Dat ziet huisarts Joost Zaat anders: hij is kritisch over screenings. Het klopt dat een bevolkingsonderzoek kan zorgen dat duizenden mensen niet sterven aan longkanker, zegt hij. Maar uiteindelijk is de sterfte niet lager, omdat mensen dan aan iets anders overlijden. “Je moet kijken naar de absolute sterftecijfers. In de gescreende groep stierven 904 mensen, in de andere groep 934. Er is dus nauwelijks een verschil. De onderzochte groep bestaat uit mensen met een hoog gezondheidsrisico. Zij lopen kans op COPD, hartfalen en allerlei andere ziekten – dan ga je niet aan longkanker dood, maar aan iets anders.”

De groep waar Zaat op doelt zijn rokers en ex-rokers. Zij krijgen, als het aan Cornelissen ligt, binnenkort een oproep voor een onderzoek. Maar is iemand tien jaar nadat hij zijn laatste sigaret heeft uitgedrukt nog ex-roker of ligt de grens bij vijftien jaar? Ook de discussie of screening wenselijk is, zal weer oplaaien.

Tegenstanders als Zaat wijzen niet alleen op het geringe effect op de sterftecijfers, maar ook op de kosten van al die dure CT-scans en zogeheten fout-positieve bevindingen. Dat zijn mensen die te horen krijgen dat er iets is gevonden, maar na onderzoek door een oncoloog toch niets blijken te mankeren. Dat veroorzaakt veel onrust.

Lees ook:

Beslis niet voor anderen hoe zwaar kanker is

Laat mensen die kanker hebben zelf bepalen hoe dat voelt, bepleit ex-kankerpatiënt en tekstschrijver Marianne Roelofs. 

Reden voor optimisme over immuuntherapie tegen kanker

Oncologen krijgen steeds meer zicht op hoe zij afweercellen zo kunnen instrueren dat die tumoren te lijf gaan.

Deel dit artikel

Longkanker is een van de moeilijkst te genezen soorten kanker

Je moet kijken naar de absolute sterf­te­cij­fers. In de gescreende groep stierven 904 mensen, in de andere groep 934

Huisarts Joost Zaat.