Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Rapper Detsl (1983-2019) was de held van de eerste post-Sovjetgeneratie

Samenleving

Geert Groot Koerkamp

Detsl zoals veel Russen hem kennen: met lange dreadlocks. © -
Naschrift

Het was eind jaren negentig, van Vladimir Poetin had vrijwel niemand ooit gehoord, internet en de mobiele telefoon moesten nog komen en dus keek de schoolgaande jeugd avond na avond MTV of de Russische variant daarop, Muz-TV. 

En ineens was daar Detsl, een brutaal ogende tiener met dreadlocks en een veel te wijde spijkerbroek, die op hiphopklanken zong van een zinderend feest bij hem thuis, terwijl zijn ouders het weekend weg zijn. 'Het wordt een heet feest, de buren zullen geschokt zijn.'

Lees verder na de advertentie

Zijn muziek en videoclips sloegen in als een bom. Hij was algauw niet van het scherm te branden en stond op de covers van populaire bladen. De nieuwe held van de eerste post-Sovjetgeneratie profileerde zich als jongen van de straat. 'We bekladden de bakstenen muren met mijn naam Detsl, in alle kleuren van de regenboog', declameerde de toen 16-jarige Kirill Tolmatski in zijn eerste grote hit 'Vrijdag'. 'In graffiti is niemand me de baas. Spuitbus in de hand, keiharde rap op mijn oor. Met mijn hart voel ik hoe de stad ademt.’

Misschien laat ik ze knippen als Rusland een nieuwe president krijgt

Kirill Tolmatski over zijn dreadlocks

Het sloot geheel aan bij zijn eigen ervaring. Tolmatski was als tiener voortdurend op straat te vinden, kende Moskou op zijn duimpje, kwam herhaaldelijk in conflict met skinheads, punks en andere jeugdgroepen. "Een gevaarlijke maar interessante tijd", lachte hij in een interview.

Videoclip

Detsl was een ster tegen wil en dank. Een muziekcarrière was nooit zijn doel geweest, als tiener had hij heel andere toekomstplannen. Zijn lancering als jeugdidool was het werk van zijn vader Aleksandr Tolmatski, een van de invloedrijkste muziekproducers van het moment. Die bood zijn zoon als verjaardagscadeau aan een videoclip te maken. Het was in die dagen geen zeldzaamheid dat welgestelde Russen voor hun kinderen een artiestenloopbaan uitstippelden, talent of niet. Maar Kirill Tolmatski had zich de liefde voor hiphopmuziek en breakdance eigengemaakt tijdens een tweejarig verblijf aan een prestigieuze internationale school in Genève, waar hij naar verluidt een kamer deelde met de zoon van de toenmalige president van Zambia. Frederick Chiluba jr. was helemaal weg van rapmuziek en Tolmatski was al snel verkocht.

De jonge Kirill liet de roem en alles wat daarbij hoorde aanvankelijk over zich heenkomen. Kritiek was er ook, zeker toen hij een hoofdrol kreeg in een reclamecampagne van Pepsi en daarmee allang niet meer die gewone straatjongen uit zijn eerste clip was. In sommige kringen werd zijn naam met verachting uitgesproken. Vaak ook verstoorden groepen skinheads met geweld zijn concerten. Na twee jaar verdween Tolmatski voor enkele jaren uit beeld, om in een andere gedaante en met een nieuw pseudoniem (Le Truk) terug te keren in de muziekscene. Wat bleef, was zijn handelsmerk: de steeds langer wordende dreadlocks, die hij gedurende bijna twintig jaar liet groeien. “Misschien laat ik ze knippen als Rusland een nieuwe president krijgt", grapte hij.

Vader

De extreme populariteit van de eerste jaren was voorbij, maar Tolmatski was er niet rouwig om, want 'geld en roem waren nooit mijn primaire doel'. Hij verscheen sporadisch op televisie en speelde in clubs en op privéfeesten. Op 21-jarige leeftijd kreeg hij een zoon. Ongeveer tezelfdertijd verbrak hij met zijn eigen vader alle banden, na diens scheiding van Kirills moeder, een daad die hij beschouwde als verraad. Veertien jaar lang, tot aan zijn vroegtijdige dood, vermeed Detsl ieder contact met zijn vader. Die zag pas bij de begrafenis voor het eerst zijn eigen kleinzoon.

Met de jaren werden Tolmatski's teksten kritischer. 'In dit land is niets veranderd', zong hij in 2015. 'De mensen zijn arm, de machthebbers rijk.' Hij betreurde dat diverse collega-rappers al te zeer tegen de zittende macht aanschurken en hekelde ook hun steeds agressievere toon, het overmatig gebruik van grove taal, het gebrek aan lyriek. "Mijn muziek kun je tenminste nog aan kinderen laten horen", vond Detsl.

Kirill Aleksandrovitsj Tolmatski werd geboren op 22 juli 1983 in Moskou. Hij overleed op 3 februari 2019 in Izjevsk.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl. Lees meer naschriften op trouw.nl/naschrift.

Deel dit artikel

Misschien laat ik ze knippen als Rusland een nieuwe president krijgt

Kirill Tolmatski over zijn dreadlocks