Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Prijsverschillen tussen ziekenhuizen zeggen niets over kwaliteit

Samenleving

Marco Visser

© BELGAONTHESPOT

Het maakt voor de prijs nogal uit voor welk ziekenhuis een patiënt kiest. Een operatie aan de knie bijvoorbeeld kan in het ene ziekenhuis aanzienlijk goedkoper zijn dan in het andere. 

Ook opmerkelijk: het verschilt bij welke zorgverzekeraar een patiënt zijn polis heeft lopen. Zo kan iemand bij CZ bijvoorbeeld duurder uit zijn dan bij Menzis, of andersom. Hoe kan dat, vraagt het Centraal Planbureau zich af in een vandaag verschenen publicatie.

Lees verder na de advertentie

Eerst de cijfers. Het CPB heeft een gemiddelde prijs berekend die een verzekeraar betaalt aan een ziekenhuis voor een bepaalde ingreep. Er zijn ziekenhuizen die 200 procent van deze prijs rekenen terwijl anderen slechts 30 procent van het gemiddelde rekenen. Voor ongeveer de helft van alle behandelingen verschillen minimum en maximum met een factor drie tot zes.

In een markteconomie zegt de prijs normaal gesproken iets over de kwaliteit. Maar zo werkt dat niet met ziekenhuizen.

Sinds 2006 is de zorg in Nederland een markt. Een gereguleerde markt weliswaar waarbij verzekeraars hun best doen om zoveel mogelijk klanten te krijgen door scherp in te kopen bij ziekenhuizen. Deze ziekenhuizen op hun beurt proberen contracten te krijgen van verzekeraars door zo aantrekkelijk mogelijke prijzen. Dat er bij concurrentie prijsverschillen optreden, is logisch. Maar de verschillen zijn volstrekt willekeurig, schrijft het CPB. Zo zijn er geen dure en goedkope ziekenhuizen. Een ziekenhuis kan bijvoorbeeld met orthopedische ingrepen veel goedkoper zijn dan de concurrent terwijl de afdeling dermatologie hogere prijzen rekent dan de rest. Wel zijn de academische centra gemiddeld tien procent duurder dan algemene ziekenhuizen en zelfstandige behandelcentra.

Prijsvorming ondoorzichtig

In een markteconomie zegt de prijs normaal gesproken iets over de kwaliteit. Een T-shirt van 5 euro gaat minder lang mee dan een van 50. Bij ziekenhuizen lijkt het verband tussen prijs en kwaliteit afwezig, stelt het CPB. Dat er toch verschillen zijn, heeft grotendeels te maken met de ondoorzichtige manier waarop prijzen tot stand komen. Dat doen ziekenhuizen niet met opzet. De afgelopen jaren zijn allerlei regels rond ziekenhuisfinanciering veranderd.

De macht van verzekeraars kan ook meespelen, stelt het CPB. Hoe machtiger een ziekenhuis is des te zwakker staat de verzekeraar in de onderhandeling. Omgekeerd geldt natuurlijk ook. Amerikaans onderzoek uit 2015 laat zien dat prijzen voor eenzelfde behandeling met een factor zes tot twaalf kunnen verschillen, vooral vanwege de marktmacht van ziekenhuizen en verzekeraars.

Bleeders

Een potentieel gevaar ziet het CPB in de zogeheten bleeders en feeders. Een bleeder is een (vaak eenvoudige) behandeling die een ziekenhuis onder de kostprijs verricht. Een feeder is een (meestal complexe) behandeling waar patiënten juist te veel voor betalen. Het kan gebeuren dat ziekenhuizen ervoor kiezen om winstgevende behandelingen op te voeren en het aantal verlieslatende in te krimpen.

De problemen met prijsverschillen, feeders en bleeders zijn allemaal terug te voeren op een gebrek aan transparantie. Jarenlang was er geen enkele informatie beschikbaar over prijzen. Pas twee jaar geleden begonnen de eerste verzekeraars en ziekenhuizen hun tarieven online te plaatsen.

Maar dat is lang niet voldoende. Volgens de onderzoekers van het CPB kan het helpen als consumenten een vaste eigen bijdrage per ziekenhuisbehandeling gaan betalen. Een andere optie is direct ingrijpen door de overheid. Die kan een prijs per behandeling vaststellen, met een beperkte bandbreedte om daar vanaf te wijken.  

Al die verschillende prijzen, dat is niet uit te leggen, vinden ook zorgverzekeraars, ziekenhuizen en patiëntenverenigingen. Zij werken samen met Nederlandse Zorgautoriteit aan een plan. 

Deel dit artikel

In een markteconomie zegt de prijs normaal gesproken iets over de kwaliteit. Maar zo werkt dat niet met ziekenhuizen.