Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Petra Jobse (1965-2018): een zorgende kunstenares die anders was dan ieder ander

Samenleving

Carl Mureau

Petra Jobse met haar broer Frans. © Eigen foto famlie Jobse
Naschrift

Ze was een kunstenares in de zorg en een sterke vrouw die mensen hielp, vastberaden om van het leven iets moois te maken.

Wat doet een Zeeuwse als het leven tegenzit, als het hoofd overloopt van ellende? Petra Jobse gaat in zulke tijden liefst naar het strand, om lange wandelingen te maken en keihard te schreeuwen tegen de zee. Het water ruist, luistert en neemt haar woede weg. Het uitspuwen van die oerkreten helpt Petra om met verlicht gemoed haar bestaan weer op te pakken. Als zorgende kunstenares, een kunstenaar die in de zorg werkt, slaagt ze daar steeds beter in. Tot een bizar ongeval haar noodlottig wordt.

Lees verder na de advertentie

Petra Jobse komt, als oudste kind van vader Sam en moeder Ria, ter wereld in Oostkapelle. Als het gezin met broers Frans en Ruud compleet is, besluiten haar ouders Zeeland te verlaten. Pa is vertegenwoordiger voor de kruidenier Végé en wil liefst een eigen onderneming beginnen. Hij ziet daarvoor in de Randstad meer mogelijkheden dan in zijn geboortestreek. De Jobses vestigen zich in Alphen aan den Rijn, groeikern in het hartje van Holland. Vader Sam stort zich op de groeimarkt van startende bouwmarkten, zoals Praxis en Gamma, waarvoor hij een inkoopcombinatie opricht.

Ze is 16 jaar als ze de dramatiek van het ouderlijk huis ontvlucht en de dufheid van Alphen verruilt voor een leven in de grote stad

De zaken gaan lange tijd goed, maar het gezin beleeft moeilijke tijden. Moeder Ria, die in de wijkverpleging werkt, doet dapper haar best het gezin draaiende te houden. Zoon Frans ontpopt zich als een probleemkind aan wie de ouders hun handen meer dan vol hebben. Hij worstelt met zichzelf en pleegt in 1986 suïcide. Vader Sam kan dat moeilijk verkroppen en stort zich volledig op zijn werk. Maar als de zaken tegenzitten, wordt het bestaan ook hem te zwaar. Hij ziet geen uitweg meer voor zijn problemen en volgt, hoe triest, het voorbeeld van zijn zoon.

De tragische familiekwesties vormen mede Petra's karakter. Zij is een overlever, legt zich niet neer bij tegenslag, maar is vastberaden om wat van het leven te maken en wil geen tijd verdoen met onbenulligheden. Ze is 16 jaar als ze de dramatiek van het ouderlijk huis ontvlucht en de dufheid van Alphen verruilt voor een leven in de grote stad. In Amsterdam volgt ze een opleiding tot verpleegkundige en gaat werken in 'de Z', de zorg voor verstandelijk gehandicapten. Dat werk past haar als een jas, maar het is niet genoeg voor Petra, die als kind al barst van de creativiteit. Ze is altijd bezig met het scheppen van kunst en studeert in Amsterdam af op zowel de Gerrit Rietveld Academie als de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten.

Schilderen

Die combinatie van zorg en kunst vormt de rode draad in haar leven. Ze werkt met verstandelijk gehandicapten, onder meer voor Ipse de Bruggen, waarbij ze haar creativiteit inzet om mensen een mooie dag te bieden. Ze neemt bewoners mee naar haar atelier om te schilderen of te stoeien met speksteen. Het werk is haar op het lijf geschreven. Niets is haar te veel en Petra kleurt niet binnen de lijntjes. Als ze zin heeft, regelt ze een busje om spontaan met down-kinderen een muziekfestival te bezoeken. Ze kan genieten van kleine dingen en helpt ook patiënten daarbij.

Mul­ti­dis­ci­pli­nair en maat­schap­pe­lijk betrokken, zo kun je de kunstenares Petra Jobse het beste omschrijven

Petra werkt later als wijkcoach voor zorginstelling Tom in de Buurt. Als een modern maatschappelijk werkster verleent ze hulp aan de 'zwakkeren' van de samenleving. Ze wordt ook ambassadeur van WeHelpen.nl, een organisatie die via een app vraag en aanbod in persoonlijke hulp bij elkaar brengt. Aanvankelijk is ze wars van smartphones, omdat die normaal menselijk contact verstieren. Maar Petra overwint haar scepsis, omdat ze ziet dat je met moderne techniek ook mensen bij elkaar kunt brengen. Dat is wat ze altijd nastreeft: harmonie, verbondenheid, mensen verenigen.

Oerdrift

Multidisciplinair en maatschappelijk betrokken, zo kun je de kunstenares Petra Jobse het beste omschrijven. Ze gebruikt alle mogelijke materialen: van speksteen tot glas, van veren tot zwerfhout. Als een jutter struint ze door de steden en langs stranden, en van afval maakt ze weer de mooiste creaties. Billen, buiken en baby's in foetushouding keren vaak terug in haar werk, want het vrouw-zijn is belangrijk voor Petra, net als Moeder Aarde. Ze maakt zich zorgen om de natuur die verpietert en laat dat in haar beelden zien.

De Zeeuwse heeft een oerdrift om kunst te maken. Een grote doorbraak of beroemdheid streeft ze niet na. Ze is lokaal betrokken bij diverse cultuurprojecten, zoals de Open Atelier Route. Geregeld haakt ze in op de actualiteit, zoals de moord op Theo van Gogh in 2004. Petra trommelt snel wat vrienden op, bedenkt een plan en start liefst ook meteen met de uitvoering. Zo krijgt Alphen zijn eigen kunstwerk, een mozaïek in een fietsenstalling, ter herinnering aan de vermoorde filmmaker en als oproep tot meer verdraagzaamheid.

Petra komt over als een sterke vrouw, die anderen bij de hand neemt en zwakkeren redt

Met Ien Hazebroek-Buijs richt ze de website kunstmaken.nl op, een platform voor vele kunstprojecten. Ze houden workshops, geven cursussen, werken met scholieren en spelen in op lokale gebeurtenissen, zoals de brand van zwembad De Thermen in 2007. Rond de geblakerde resten komt een saaie afrastering te staan en de kunstvriendinnen nemen het initiatief om die aan te kleden, met panelen die door buurtkinderen kleurrijk worden beschilderd. "Kunst is belangrijk, het verdient een plek in de maatschappij", zegt Petra.

Ze is lang van stuk en goed gebekt. Petra komt over als een sterke vrouw, die anderen bij de hand neemt en zwakkeren redt. Ze veroordeelt niemand, maar geeft wel haar mening, soms heel direct en zelfs wat bot. Zoals kort voor haar dood, bij een terrasbezoek in Bloemendaal met trouwe schoolvriendin Anita van Wilgen. De nieuwe stoelen bevallen haar niet. "Daar krijg je een houten reet van", meldt ze de ober, die meteen comfortabeler meubilair regelt. Ze oogt vastberaden, maar Petra kent ook twijfels, is gevoelig en bij tijd en wijle somber gestemd. Dan trekt ze zich terug, praat met intimi, zoekt een enkele keer professionele hulp of loopt naar het strand om de ellende van zich af te schreeuwen.

Ze is dol op kinderen en zou die liefst ook zelf ter wereld brengen. Dat geluk is haar niet gegund. Petra heeft enkele relaties, maar vindt nooit de man van haar leven. In haar eentje wil ze geen kind opvoeden, dus accepteert ze dat ze nooit moeder zal zijn. Haar twee Siamese katten vertroetelt ze en haar nichtjes Tara en Indi zijn altijd welkom voor een logeerpartij. Die beleven met daadkrachtige tante Petra de leukste avonturen, want voor haar is niks te gek. Fietsen door de polder kan niet zonder knuffelen met koeien, vindt zij, en dus regelt ze dat.

Zeeuwse kust

Haar moeder en Ruud wonen weer in Zeeland, maar Petra blijft Alphen trouw. Het gaat goed met haar, zeker sinds ze twee jaar terug een grotere woning heeft gevonden, met een atelier aan huis. Petra heeft altijd graag gereisd en staat open voor andere culturen. Het Syrische gezin dat even verderop woont, steelt haar hart. Ze bouwt een warme band met hen op. Petra straalt weer en lijkt de donkere periodes uit haar leven achter zich te hebben gelaten. Ze overweegt even om haar moeder en broer te volgen, terug naar de Zeeuwse kust. Maar haar contacten in de kunstwereld en een uitgebreide vriendenkring houden haar in Midden-Holland.

Ze ziet de toekomst met vertrouwen tegemoet, maar na een feestje valt ze thuis achterover van de trap. Ze is op slag dood. Bij de uitvaart ligt ze opgebaard in een lijkwade. Familie en vrienden spreken niet alleen, ze zingen ook samen, trommelen én dansen met elkaar. Want dat past bij Petra, een vrouw die anders was dan ieder ander.

Petra Jobse werd geboren op 1 januari 1965 in Oostkapelle. Ze overleed op 17 juni 2018 in Alphen aan den Rijn.

In de rubriek Naschrift beschrijft Trouw het leven van onlangs overleden bekende en minder bekende mensen. Een tip voor Naschrift? Mail naar naschrift@trouw.nl of schrijf naar Trouw/Naschrift, postbus 859, 1000 AW Amsterdam. Meer Naschriften vindt u hier.

Deel dit artikel

Ze is 16 jaar als ze de dramatiek van het ouderlijk huis ontvlucht en de dufheid van Alphen verruilt voor een leven in de grote stad

Mul­ti­dis­ci­pli­nair en maat­schap­pe­lijk betrokken, zo kun je de kunstenares Petra Jobse het beste omschrijven

Petra komt over als een sterke vrouw, die anderen bij de hand neemt en zwakkeren redt