Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Personeelstekort nekt verlosafdelingen en leidt tot angst voor bermbevallingen

Samenleving

Romana Abels en Barbara Vollebregt

Priscilla en Chris van der Velden verwachten hun eerste kind op 24 oktober. Zij kunnen dan niet meer in het Bethesda ziekenhuis in hun woonplaats Hoogeveen terecht. © reyer boxem

Het beroep is zwaar, matig betaald en vaak 's nachts. Verloskundigen geven er daarom steeds vaker de brui aan. De brancheclubs slaan alarm.

In West-Europa kampen verlosafdelingen van ziekenhuizen steeds vaker met een tekort aan artsen en verpleeg- en verloskundigen. Onder meer in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en ook in Nederland moeten vrouwen die bevallen daardoor verder rijden naar een ziekenhuis om hun kind ter wereld te brengen.

Lees verder na de advertentie

In Nederland doet bijvoorbeeld de afdeling verloskunde van het Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein tot eind september geen gewone bevallingen. Zwangere vrouwen worden doorverwezen naar Utrecht of Gouda. Vanaf half september zullen voorlopig ook de verloskamers van het ziekenhuis in Stadskanaal gesloten zijn, een maand later die van Hoogeveen. De oorzaak is een plaatselijk tekort aan kinderartsen en - in Stadskanaal - verloskundigen.

In De Marne (Gr.) ligt een ziekenhuis nu al op een uur gaans

Zwangere vrouwen en hun baby's lopen geen direct gevaar. Het RIVM berekende afgelopen juni in opdracht van minister Bruno Bruins van medische zorg dat ook na deze sluitingen het overgrote deel van de Nederlandse zwangeren nog altijd binnen 45 minuten - de norm - in een ziekenhuis kan zijn. Wel loopt die tijd in een klein aantal gebieden op tot een uur, zoals in De Marne (Gr.). Zwangere vrouwen op de Waddeneilanden moeten op anderhalf uur rekenen om aan de wal te komen.

Deuren sluiten

In het Verenigd Koninkrijk bleek dinsdag uit een onderzoek van de politieke partij Labour dat bijna de helft van de afdelingen verloskunde van publieke ziekenhuizen er vorig jaar tijdelijk zijn deuren heeft moeten sluiten. Bijna driehonderd keer deed een afdeling verloskunde van een publiek ziekenhuis zijn deuren dicht, vooral omdat er een tekort was aan verloskundigen. Daarmee kwam het aantal gesloten verlosafdelingen in 2017 nog vaker voor dan in 2016, toen het ook al problematisch was.

"Het beroep van verloskundige is vaak stressvol, nachtelijk werk en het wordt niet heel goed betaald", verklaart de Nederlandse gezondheidseconoom Marcel Canoy van internationaal beleidsadviesbureau Ecorys. "In tijden van hoogconjunctuur kiezen mensen er dan vaak voor om iets anders te gaan doen." Britse ziekenhuizen leunen, zegt hij, al lange tijd op verpleeg- en verloskundigen uit Oost-Europa. Door de aankomende brexit komt daaraan een waarschijnlijk einde.

Het Royal College of Midwives, de Britse vereniging van vroedvrouwen, wees dinsdag op een landelijk bestaand tekort van 3500 verloskundigen. 'Een schande' noemde Labourwoordvoerder Jonathan Ashworth de uitkomst. "Zwangere vrouwen en baby's verdienen beter."

Slechte betalingen

Gill Walton, voorzitter van de Britse vroedvrouwenvereniging, merkte op dat vrouwen die aan het bevallen zijn nog wel altijd in een ziekenhuis verderop terecht kunnen. Zij zei ook dat er meer maatregelen nodig zijn dan degene die de Britse regering al heeft aangekondigd. Vanaf volgend jaar komen er 3000 extra trainingsplaatsen voor verloskundigen. Dat helpt volgens Walton niet tegen het probleem dat het beroep te laag betaalt en als onaantrekkelijk wordt ervaren. In de afgelopen vijf jaar stopten in Groot Brittannië bijna 8000 verloskundigen, veel omdat ze het werk te zwaar vonden.

Ook in Duitsland speelt een groot gebrek aan verloskundigen. Daar waarschuwde de landelijke verenging van ouders van jonge kinderen zwangere vrouwen voor de zomervakantie in eigen land : 'Lieve aanstaande ouders, kies uw vakantie-adres met zorg: er zijn vakantieregio's waar geen zekerheid meer is op veilige geboortehulp'. Onder meer rond Keulen en Hessen was de situatie penibel.

Tachtig procent van de Duitse vrouwen bevalt in verloskundige klinieken, maar die sluiten in toenemende mate. Als boosdoener in Duitsland wordt ook de slechte betaling van verloskundigen aangewezen. De Duitse vereniging van verloskundigen houdt sinds 2015 bij waar vanwege de 'Hebammen(verloskundigen)mangel' in het land een verlosafdeling of -kliniek sluit. Sinds 2015 verdwenen er in totaal 79. Deze maand nog sloot een geboortekliniek in Bonn.

'We zijn bang voor een bermbevalling'

Door een structureel tekort aan personeel sluiten de deuren van de afdeling geboortezorg van twee ziekenhuizen: in het Drentse Hoogeveen en het Groningse Stadskanaal. Het bezorgt jonge ouders en verloskundigen kopzorgen. "We zijn bang voor een bermbevalling", zegt aanstaande moeder Priscilla van der Velden.

Priscilla (25) en haar man Chris van der Velden (29) verwachten op 24 oktober hun eerste kindje. Precies een week eerder sluit het Bethesda ziekenhuis in hun woonplaats Hoogeveen de kraam- en verloskunde-afdeling vanwege een tekort aan kinderartsen, verloskundigen en gespecialiseerde verpleegkundigen. Het huidige personeel verhuist naar Emmen. Voor de jonge ouders betekent dat minimaal vijfentwintig minuten extra reistijd.

Verloskundige Mirja Strijker-Oosterhuis van Verloskundigenpraktijk Hoogeveen merkte de onrust meteen onder de zwangeren in haar praktijk. "Ze zijn bang dat ze tijdens de bevalling niet terechtkunnen in het gewenste ziekenhuis of te laat zijn voor een ziekenhuisbevalling", zegt Strijker-Oosterhuis. In totaal tellen Hoogeveen en Stadskanaal jaarlijks bijna 1300 zwangere vrouwen.

Extra risico

Zelf draait Strijker-Oosterhuis op het moment ook overuren. "Vanaf 12 oktober kunnen we al niet meer in Hoogeveen terecht. Als verloskundige ga je tijdens een bevalling altijd mee naar het ziekenhuis. Hier in Hoogeveen is nu bijna altijd plek, maar nu het ziekenhuis sluit voor bevallingen, moet ik straks mee naar Assen, Zwolle, Emmen of Hardenberg. Met al die ziekenhuizen moet ik nog afspraken maken en protocollen doornemen, want die verschillen per ziekenhuis. Verder wordt de reistijd een probleem. Als ik in Assen bij een bevalling ben, ben ik zo ver uit mijn regio, dat er nu per praktijk een tweede verloskundige in de regio Hoogeveen beschikbaar moet zijn voor spoedsituaties."

We hebben alle risico's ingecalculeerd en nu besluit zo'n ziekenhuis dat ze te weinig personeel hebben

Priscilla en Chris van der Velden kunnen het maar moeilijk geloven. "We hebben er drie jaar over gedaan om zwanger te worden. We hebben alle risico's ingecalculeerd en nu besluit zo'n ziekenhuis dat ze te weinig personeel hebben. Een extra risico waar we niets aan kunnen doen, dat voelt heel oneerlijk", zegt de aanstaande vader.

De twee moeten straks hoe dan ook een half uur rijden. "En dan ben je nog niet op de afdeling", zegt Priscilla van der Velden. "Dat is heel zuur als er een ziekenhuis op vijf minuten van je huis ligt."

Volgens verloskundige Strijker-Oosterhuis kiezen mensen straks mogelijk eerder voor een ziekenhuisbevalling, uit angst dat als er iets misgaat tijdens een thuisbevalling ze dan te laat het ziekenhuis bereiken. Of dat zin heeft is volgens haar nog maar de vraag. "Een bevalling kan soms erg snel gaan en er moet ook plaats zijn in de omliggende ziekenhuizen." Chris van der Velden valt haar bij. "Ja en daarmee neemt de druk op het ziekenhuis weer toe."

De aanstaande ouders proberen positief te blijven. "We weten wat we moeten doen, maar die extra spanning is niet fijn", zegt Priscilla. Verloskundige Strijker-Oosterhuis: "Mensen zijn hier gaan wonen met de kennis dat er een ziekenhuis in de buurt is. De meesten stappen voor controles op de fiets. Ik maak me echt zorgen om zwangere vrouwen die geen auto hebben of geen geld voor vervoer, ook zij moeten geholpen worden en een ambulance kost ook geld. Denk bijvoorbeeld aan de statushouders die hier in Hoogeveen wonen, hoe komen zij bij een ziekenhuis?"

Lees ook:

Goed onderzoek bij zwangerschap kan nu eenmaal niet zonder risico’s

Het is een dilemma: met zwangere vrouwen wetenschappelijk onderzoek doen naar geneesmiddelen, met het risico op ernstige bijwerkingen. Maar een kennishiaat betekent onveiliger situaties voor moeder en kind.

Lees ook:

Ziekenhuizen in paniek: tekort aan handen aan de operatietafel

Ziekenhuizen hadden meer personeel rond de operatietafels moeten opleiden, nu kampen ze met een tekort waardoor wachtlijsten groeien. Het UMC Groningen heeft inmiddels vier van de 29 operatiekamers moeten sluiten door de onderbezetting.

Deel dit artikel

In De Marne (Gr.) ligt een ziekenhuis nu al op een uur gaans

We hebben alle risico's ingecalculeerd en nu besluit zo'n ziekenhuis dat ze te weinig personeel hebben