Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Personeelstekort GGZ brengt levens in gevaar

Samenleving

Catrien Spijkerman en Roos Menkhorst

Slaapkamer in de ggz-instelling voor psychiatrie in Tilburg. © Hollandse Hoogte / Marcel van den Bergh

Het personeelstekort in de geestelijke gezondheidszorg (ggz) leidt tot calamiteiten met dodelijke afloop.

Calamiteiten in de ggz waarbij personeelstekort de oorzaak is, lopen soms dodelijk af. Dat blijkt uit analyse van calamiteitsrapportages door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). In bijna de helft van de onderzochte calamiteitsrapportages van de afgelopen anderhalf jaar speelde personeelstekort een rol: in 20 procent van de gevallen was zo’n tekort de ‘grondoorzaak’, bij nog eens een kwart speelde het een ‘nadrukkelijke rol’.

Lees verder na de advertentie

Een calamiteit is een ‘niet-beoogde of onverwachte gebeurtenis die betrekking heeft op de kwaliteit van zorg en die tot de dood van, of een ernstig schadelijk gevolg voor een cliënt heeft geleid’. Hieronder valt bijvoorbeeld suïcide of een poging daartoe, brand, medicatiefouten of een geweldsincident.

De inspectie kan niet zeggen hoeveel van de calamiteiten waarbij personeelstekort de grondoorzaak was, hebben geleid tot overlijden. Maar dat er om die reden doden zijn gevallen, bevestigt zij.

Bonussen

De inspectie deed het onderzoek na een verzoek van Trouw en De Groene Amsterdammer. De analyse is op basis van een steekproef van 20 uit 177 calamiteitsrapportages. “De inspectie maakt zich zeker zorgen”, reageert hoofdinspecteur Korrie Louwes op de bevindingen.

Het tekort aan personeel loopt zo hoog op dat instellingen proberen met bonussen medewerkers bij elkaar weg te kapen. Ze besteden ook noodgedwongen miljoenen euro’s aan de inhuur van zzp’ers en andere invalkrachten. Enkelen moesten al tijdelijk een afdeling sluiten.

De inspectie beschouwt het personeelstekort al langer als ‘een van de grootste uitdagingen’ voor de gezondheidszorg, maar niet eerder onderzocht ze op deze manier de mogelijke relatie tussen calamiteiten en het personeelstekort.

De inspectie hield in de analyse niet alleen rekening met het aantal medewerkers op de werkvloer, maar ook met andere factoren die samenhangen met personeelstekort. Zo bekeek zij of er inhuurkrachten werkten en of er mensen aan het werk waren die taken uitvoerden die eigenlijk niet bij hun functie hoorden.

Louwes benadrukt dat bijna altijd meerdere problemen tegelijk speelden: “Het is nooit alléén het feit dat er te weinig mensen zijn. Daar komt dan bij dat het personeel bijvoorbeeld nog niet goed is ingewerkt of te onervaren is, waardoor het signalen van agressiviteit of een naderende suïcide mist.”

Het is nooit alléén het feit dat er te weinig mensen zijn; personeel is nog niet goed ingewerkt of te onervaren en mist signalen van agressiviteit of een naderende suïcide

Korrie Louwes, Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd

Als voorbeeld noemt Louwes een situatie waarbij door personeelswisselingen de overdracht niet goed verloopt. “Voor nieuw personeel is het lastig subtiele veranderingen in gedrag van cliënten of een signaal vanuit de familie te beoordelen. Het ene familielid speelt een cruciale rol in het leven van de patiënt, het andere familielid staat verder weg. In de overdracht werd gerapporteerd: ‘De naaste was er, gesprekje gehad’. Zo kun je cruciale dingen missen.”

Verplicht melden

Daarnaast merkt de inspectie op dat wisselingen in de groepsleiding voor problemen zorgden. Louwes: “Jonge, minder ervaren medewerkers konden soms onvoldoende terugvallen op meer senior en ingewerkte medewerkers.”

Instellingen zijn verplicht calamiteiten bij de inspectie te melden, en moeten vervolgens zelf onderzoek doen naar de oorzaken. Zij controleert daarna of dit onderzoek goed is uitgevoerd. Deze onderzoeksrapporten worden niet openbaar gemaakt. Alle calamiteiten in de steekproef vonden plaats in ggz-klinieken, dus niet in ambulante zorgsituaties.

De inspectie deelde de resultaten van het onderzoek met het ministerie van volksgezondheid. Staatssecretaris Paul Blokhuis noemt het beeld dat de IGJ schetst zorgelijk. Blokhuis: “Het roept veel vragen op. Ik wil snel antwoorden. We moeten precies weten hoe het zit om gericht actie te ondernemen. Ik ga daarover met bestuurders van ggz-instellingen in gesprek. Om te horen of zij de bevindingen van de IGJ herkennen, en wat dit betekent voor hun dagelijkse zorg voor patiënten. Daarnaast heb ik ook de inspectie gevraagd om hier dieper in te duiken.”

Lees ook:

De zzp-psychiater: veel te duur, maar onmisbaar

Door de nijpende personeelstekorten in de ggz zijn instellingen aangewezen op de inhuur van duurbetaalde zzp-psychiaters die bepaalde diensten weigeren en hoge tarieven vragen. ‘Je hebt ze alleen keihard nodig.’ 

Medewerkers ggz voelen zich onveilig: ‘Patiënten hebben een vrijbrief om geweld te plegen’

De veiligheid van personeel in de acute ggz staat onder druk. Volgens instellingen en personeel neemt de agressie toe.

Deel dit artikel

Het is nooit alléén het feit dat er te weinig mensen zijn; personeel is nog niet goed ingewerkt of te onervaren en mist signalen van agressiviteit of een naderende suïcide

Korrie Louwes, Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd