Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ouderorganisaties: ‘Dure schoolreisjes zorgen voor tweedeling’

Samenleving

Amber Dujardin

© ANP

Scholen organiseren te veel dure en verre reisjes, vinden Leergeld Nederland en ouderorganisaties. Dat zorgt voor tweedeling. “Als er selecte gezelschappen ontstaan, doe je afbreuk aan het idee van samen naar school gaan.”

Kamperen op de Veluwe of een dagje dierentuin? Voor veel middelbare scholen is het niet genoeg. Volgens Gaby van den Biggelaar, directeur van Leergeld Nederland, neemt het aantal schoolreisjes toe en worden de tripjes duurder en de bestemmingen exotischer.

Lees verder na de advertentie

Haar organisatie, die gezinnen met een inkomen op bijstandsniveau ondersteunt om kinderen ‘mee te laten doen’, ziet het aantal financiële hulpvragen voor onderwijs de laatste jaren flink stijgen. In 2011 steunde Leergeld Nederland 35.000 kinderen. In 2017 waren dat er 103.620. Daarbij plaatst ze wel de kanttekening dat de organisatie in die periode ook gegroeid is. Toch valt het Van den Biggelaar op dat niet alleen het aantal hulpvragen stijgt - er is ook een verschuiving in de zaken waarvoor ouders aankloppen. In 2011 ging dertig procent van alle aanvragen over onderwijs, vorig jaar was dat ongeveer de helft. “Dat geeft stof tot nadenken.”

Met zo’n honderd afdelingen bestrijkt Leergeld Nederland ruim 260 gemeenten. Daarmee heeft de stichting een aardig beeld van wat zich in het land afspeelt, zegt Van den Biggelaar. “Wij komen bij de mensen thuis en horen van ouders dat de schoolkosten toenemen. Volgens de wet is onderwijs in Nederland gratis. Je mag als school geen zaken verplicht voorschrijven die extra geld kosten. Scholen stellen hun reizen dus niet verplicht. Maar dat argument van vrijwilligheid vinden wij flinterdun.”

Gelijke kansen

Ouderorganisaties Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) en Ouders & Onderwijs delen de zorgen van Leergeld Nederland. “Onze helpdeskmedewerkers hebben de indruk dat het een steeds vaker voorkomend onderwerp is”, zegt directeur Paul Oomen van VOO. “Wij zijn voor gelijke kansen voor iedereen op school. Als er selecte gezelschappen ontstaan, doe je afbreuk aan het idee van samen naar school gaan. Ons standpunt is dat schoolreisjes moeten bijdragen aan de onderlinge verbinding van álle leerlingen. Er mogen absoluut geen leerlingen, al dan niet bewust, worden uitgesloten.”

Ook Ouders & Onderwijs krijgt veel telefoontjes van ouders met de vraag wat er gebeurt als ze niet kunnen betalen, zegt coördinator Dorine Wiersma. “Het is een ingewikkeld ding. Als je niet betaalt, mag je niet mee. Maar hoe vrijblijvend is het? Sommige scholen koppelen opdrachten aan hun reisjes, zoals spreekbeurten. Dat is natuurlijk leuk, maar het voelt toch krom. Wij vinden dat scholen altijd moeten benadrukken dat een reis vrijwillig is.”

Leergeld Nederland plaatst vooral vraagtekens bij ‘extraatjes’ zoals wintersport of een reis naar een ontwikkelingsland. Dan zijn het de kinderen van ouders met geld die meegaan, zegt Van den Biggelaar. Ze pleit voor duidelijke afspraken tussen scholen en vindt dat er maar één keer in de schooltijd een duurdere reis moet worden georganiseerd van 400 à 500 euro.

Scholen voeren vaak het argument aan dat ze kinderen kennis willen maken met andere culturen, of juist willen laten zien dat welvaart niet voor iedereen vanzelfsprekend is. Maar volgens Casper Hulshof, onderwijskundige aan de Universiteit Utrecht, is een schoolreisje alleen nuttig als dat gepaard gaat met veel leeractiviteiten. “Vaak is daarvan nauwelijks sprake. De reactie van scholen is meestal: maar het is goed voor de groep. Dat is natuurlijk zo, maar dan hoef je niet ver weg te gaan. Mijn bevinding is dat scholen een beetje tegen elkaar op lijken te bieden, een soort race to the bottom. Maar het achterblijvende kind heeft natuurlijk het nakijken.”

Grotius College in Delft
Organiseert reizen naar o.a. Nepal, Griekenland, Barcelona, Groot-Brittannië en Ierland

Het Grotius College organiseert al jaren een reis van twee weken naar Nepal voor leerlingen uit de bovenbouw. Samen met een Duitse school financieren ze daar een basisschool, die de kinderen kunnen bezoeken en er helpen lesgeven. Kosten: zo’n 1700 euro. Alles voor eigen rekening. 

Er gaan ieder jaar vijf à zes leerlingen mee, zegt Reina Boekhoudt. Het hogere doel? “We willen leerlingen laten zien dat er meer is in de wereld in Nederland. Dat er kinderen zijn die in heel andere omstandigheden opgroeien. De kinderen slapen in primitieve onderkomens en moeten een lange voettocht maken. Lang niet iedereen wil dat. Wij ervaren geen jaloezie van andere kinderen.”

Voor tweedeling vreest de school niet. Ouders worden in de gelegenheid gesteld om te sparen vanaf de brugklas, zegt Boekhoudt. Bijvoorbeeld voor de reis naar Griekenland van 750 euro. Als ze echt niet kunnen betalen, kan de school een bijdrage leveren. “Het komt eigenlijk nooit voor dat iemand niet mee kan. Maar ouders vragen soms wel om gespreide betaling.”

Sancta Maria Lyceum in Haarlem
Organiseert reizen naar o.a. Marokko, IJsland, Barcelona en het Drielandenpunt

Als Unesco-school besteedt het Sancta Maria veel aandacht aan ‘intercultureel leren’. De school gaat onder meer naar Marokko en IJsland (kosten: 550 euro). Het zijn dure reizen, erkent conrector Martine Krijne. “Daarom hebben we geprobeerd om meerdere varianten te maken. Leerlingen kunnen kiezen voor Marokko, maar ook voor het Drielandenpunt.”

De school wil kinderen leren ‘hoe andere culturen werken en denken’. “We gaan meestal bij een school op bezoek.” Per reis kunnen ongeveer dertig leerlingen mee. Er wordt eerst gekeken naar de aansluiting van de reis bij de vakken. Bij te veel aanmeldingen wordt er geloot.

Voor ouders die een reis niet kunnen betalen heeft de school een sociaal fonds, zegt Krijne. “Daar wordt een paar keer per jaar gebruik van gemaakt. Maar sommige dingen weet je niet: of kinderen een bepaald programma volgen omdat ze thuis minder geld hebben. Sommige ouders willen misschien niet met de billen bloot. Dat ligt gevoelig.”

Lees ook: ouders betalen steeds meer aan de basisschool 

Het geld dat basisscholen van ouders vragen voor extra activiteiten stijgt en de verschillen zijn groot.

Deel dit artikel