Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Opeens liepen de Zwarte Pieten de school binnen

Samenleving

Petra Vissers en Hans Marijnissen

Foto van de website van Zwarte Pieten in actie. © rv

De strijd over het uiterlijk van Piet verplaatste zich donderdag voor het eerst naar een basisschool. Ze liepen er rustig naar binnen, bezweert activist­­­ Hugo Kuijper. Verkleed als de traditionele Zwarte Pieten – “gewoon, zwart; met rode lippen en oorbellen” – en onuitgenodigd, dat wel.

Op donderdagmiddag liepen zes Zwarte Pieten van de Zwarte Pieten Actiegroep, onder wie Kuijper, openbare basisschool De Cirkel binnen in het Utrechtse Zuilen. De school werd overdonderd door de actie, zei directeur Jochem Grimmelikhuizen vandaag op Radio 1. De Cirkel viert het sinterklaasfeest sinds twee jaar met de Sint en zijn vrienden, niet met Pieten.

Lees verder na de advertentie

Nadat de Zwarte Pieten op het plein pepernoten en stickers hadden uitgedeeld aan kinderen, liep het groepje de school binnen waar een leerkracht hen vroeg te vertrekken. Volgens Grimmelikhuizen kregen leerkrachten daarna racistische opmerkingen naar hun hoofd geslingerd. “Ze zeiden dingen als: ‘Ga terug naar je eigen land’”, aldus de schooldirecteur. Kuijper bezweert dat dit niet gezegd is. “Ik weet van onze Pieten dat ze zoiets nooit zouden zeggen.”

Geen huisvredebreuk

De school had aangifte willen doen van discriminatie en huisvredebreuk maar volgens een woordvoerder van de politie kan dat laatste in ieder geval niet. Iedereen mag een school binnenlopen. De ruimte is juridisch­­ gezien vergelijkbaar met bijvoorbeeld een winkel, aldus de woordvoerder. Omdat de Zwarte Pieten de school hebben verlaten toen hen dat werd gevraagd, is er van huisvredebreuk geen sprake. Van een aangifte vanwege discriminatie is bij de politie niets bekend.

De actie is dus niet strafbaar, maar volgens de school wel zeer ongewenst. “Ongeacht het standpunt is een school geen plek voor demonstraties”, aldus Grimmelikhuizen op de radio. “We leren kinderen dat ze op een andere manier moeten omgaan met conflict”. De directeur wilde later op de dag niet meer ingaan op het incident.

Intimiderend

Dat een groep onbekende Pieten intimiderend zou kunnen overkomen, gaat er bij Kuijper niet in. “Nee, dat kan ik met niet voorstellen. Zwarte Piet is gewoon traditie, die is toch niet intimiderend? Ik vind het eerlijk gezegd allemaal nogal overtrokken.”

Leden van de actiegroep hebben volgens Kuijper geen enkele relatie met de school. De Cirkel werd uit­gekozen omdat die Zwarte Piet ‘in de ban’ heeft gedaan en omdat de groep ‘zich wil inzetten voor een traditie­­ die nu ineens als racistisch wordt bestempeld’. Kuijper: “Terwijl ik daar nog nooit bewijs van heb gezien.”

Het is volgens Kuijper de eerste keer dat de actiegroep een school binnen is gelopen in hun strijd voor een traditionele Piet. Eerder liepen ze verkleed als Zwarte Pieten mee in de sinterklaasintocht in Utrecht en bezochten ze winkelcentra. Pro Zwarte Piet, een tweede actiegroep die strijdt voor behoud van het traditionele uiterlijk van Piet, heeft zich op Facebook gedistantieerd van de actie van de Zwarte Pieten Actiegroep.

Volgens de school waren sommige kinderen na afloop van het bezoek, dat zo’n tien minuten zou hebben geduurd, een beetje in de war, andere geschrokken en sommige verdrietig omdat ze geen pepernoten hadden gekregen, of omdat ze die weer moesten inleveren. Schooldirecteur Grimmelikhuizen: “We leren kinderen dat ze niets van vreemden moeten aannemen, ook niet als ze verkleed zijn als Zwarte Piet.”

© rv

Extreem-rechts kaapt de strijd om Zwarte Piet

De extreem-rechtse organisaties Voorpost en Pegida leiden samen de acties vóór Zwarte Piet. Hugo Kuijper, organisator van de actie op basisschool De Cirkel, was lange tijd een leidend figuur van het extreem-rechtse Pegida. Twee maanden geleden nam hij om onduidelijke redenen afscheid, maar kondigde wel aan ‘actief’ te blijven. Vóór zijn tijd bij Pegida was Kuijper volgens de antifascistische onderzoeksgroep Kafka zeker vier jaar lid van de neonazistische Nederlandse Volksunie (NVU).

Kuijper wordt door de onderzoeksgroep ook gelinkt aan het volksnationalistische Voorpost, dat vorig weekend samen met Pegida in Utrecht actievoerde vóór Zwarte Piet. Ook stond de actiegroep op de stoep bij Sylvana Simons, die zich inzet tégen Zwarte Piet. In België drongen als Zwarte Piet verkleedde demonstranten door tot het publiek bij sinterklaasfestiviteiten in Gent en Antwerpen.

De extreem-rechtse actievoerders kiezen steeds doelen uit waar de plaats van Zwarte Piet inmiddels is ingenomen door ‘veeg-Pieten’. Zij zien deze aanpassing als ‘een aantasting van traditie die zij uiteraard niet langs hen heen kunnen laten gaan.’

Volgens on­der­zoeks­groep Kafka heeft het onderwerp ‘Zwarte Piet’ de diverse ex­treem-recht­se groepen weten te verbinden

Nieuw fenomeen

De brede bemoeienis van extreem-rechts met het Zwarte-Piet-debat is een nieuw fenomeen. Vorig jaar vond een enkele demonstratie plaats, maar de omvang dit jaar en de aard van de acties wijkt af. In het Dreigingsbeeld Terrorisme dat deze maand werd gepresenteerd, worden alleen de extreem-linkse antiracistische actiegroepen genoemd die voornamelijk uit actievoerders met een migranten­achtergrond bestaan. ‘Zij strijden tegen (in hun ogen) racistische en koloniale symbolen in de Nederlandse maatschappij, zoals Zwarte Piet…’, aldus­­ het rapport.

Volgens onderzoeksgroep Kafka heeft het onderwerp ‘Zwarte Piet’ de diverse extreem-rechtse groepen weten te verbinden. “Die clubs vormen meestal een krabbenmand, waarin de een zich tegen de ander afzet”, zegt woordvoerder Jaap van Beek van Kafka­. “Maar de strijd vóór Zwarte Piet verbindt de groeperingen opeens. Zij zien dit als gemeenschappelijk verzet tegen de gekleurde anti-racistische beweging. Dat is niet alleen een strategische zet, ze vóelen dit echt zo.”

Premier Mark Rutte noemde het ‘bizar’ dat voorvechters van Zwarte Piet een Utrechtse basisschool zijn binnengegaan. “Dan denk je helemaal: doe even normaal zeg, als je dat hoort. Niet goed.”

De Utrechtse basisschool is inmiddels naar de politie gestapt vanwege de onaangekondigde actie. Onduidelijk is nog of hier sprake is van een strafbaar feit. Sylvana Simons deed aangifte in haar woonplaats Amsterdam.

Deel dit artikel

Volgens on­der­zoeks­groep Kafka heeft het onderwerp ‘Zwarte Piet’ de diverse ex­treem-recht­se groepen weten te verbinden