Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Op reis zonder Athene en Christoffel? Liever niet

Samenleving

Bert Keizer

Bert Keizer © Trouw
samenleving

In de antieke wereld lazen mensen de ingewanden van geslachte dieren op zoek naar een antwoord op de vraag hoe het verder moet. Dat ging wel iets dieper dan onze lichtelijk geamuseerde blik op de astrologie-pagina: Boogschutter, vandaag is uw kans om een oude ruzie voorgoed in uw voordeel te beslechten enz. Nee, de Ouden vatten het zeer ernstig op.

Lees verder na de advertentie

Niet alleen de ingewanden van geslachte dieren (darmlispatroon, vorm van de lever) maar ook de vlucht van vogels werden beschouwd als informatief. Dat vogels iets zouden kunnen meedelen, kwam voort uit het feit dat ze dichter bij de goden zaten dan mensen. In mijn nog niet gemaakte film van de slag bij Thermopylae zien de Perzen een hele vlucht kraaien achteruitvliegen. Lijkt me duidelijk. En de Grieken zien in de darmen van de haastig op het slagveld gedode dieren een grote smiley. Als je het zo opschrijft vraag je je af hoe de toenmalige duiders in godsnaam naar die vogels en darmen keken om er iets in te kunnen lezen. Misschien dat ze meer naar de raadvrager keken en min of meer aan de hand van diens angsten of wensen een patroon meenden te zien?

Ja, ook hier geldt de klassieke Romeinse verzuchting: eerst was er altijd een Griek.

Extatisch gemurmel

Het orakel in Delphi lijkt iets begrijpelijker, omdat daar in woorden werd geantwoord op een vraag. Hoewel, de woorden moesten geloof ik, worden ontward uit de klanken die de priesteres uitstiet terwijl ze boven een gat in de rots hing waar rare dampen uit kwamen. Waarbij het wel weer verlossend is om te horen dat de uitkomst van dit extatisch gemurmel tegen een redelijk bedrag van tevoren kon worden bepaald. Ja, ook hier geldt de klassieke Romeinse verzuchting: eerst was er altijd een Griek.

Ik kom hierop, de wereld als communicerend met de mens, door een hernieuwde aandacht voor de betoverende werking van allerlei stenen. Ik las erover in de NRC van 15 juni. Toermalijn helpt bijvoorbeeld tegen straling uit de computer. Ik zie op internet prachtige stenen in blauw en groen en roodachtige tinten. Het werkt 'aardend en beschermend'. Dat klinkt beter dan 'kwetsend en ontwortelend'. Bergkristal geeft nieuwe energie. Rozenkwarts is goed voor je hartchakra. Zeg nou niet 'ja, dat dacht ik al'. Ayurvedisch therapeute Hanneke Peeters vertelt dat deelnemers aan haar therapeutische sessies zelf een kristal mogen uitzoeken. "Meestal kiezen ze de juiste. Kristallen en edelstenen zijn informatiedragers. Ze hebben een eigen trilling. Daarmee kunnen ze de energie in iemands lichaam weer laten stromen." Vooral het begrip 'de juiste' vind ik fascinerend in deze context. 'Trilling', 'stromen', 'energie' klinkt in mijn oren als lulkoek, maar ik blijk hier toch een gezellig hoekje van mezelf over te slaan. Ik heb ook heel wat 'toermalijn' in mijn leven. Vanaf 1969 deed ik al mijn tentamens met Plato's 'Protagoras and Meno', de Penguin Classics Edition uit 1956, in mijn zak of tas. Het boekje is nu zo versleten dat ik een nieuwe heb moeten aanschaffen. Maar u begrijpt onmiddellijk dat ik voor bescherming niks aan die nieuwe heb.

Kaars opsteken

In mijn auto heb ik een antieke Griekse munt, namaak, gekocht in het British Museum, met de beeldenaar van Athene op de ene en haar uil aan de andere kant. Helpt voorbeeldig. Uit angst voor wraak van christelijke zijde heb ik voor de zekerheid ook een Christoffel, maar ik leg ze nooit naast elkaar, om herrie te vermijden. Mijn kinderen heb ik jaren behoed voor tegenslag op reis met die rijksdaalder waar Juliana en Beatrix samen op staan. Voor de echte liefhebber heb ik er nog wel een paar.

Verder ben ik een toegewijde ex-katholieke kaarsenbrander onder het motto van Niels Bohr: 'het helpt ook als je er niet in gelooft'. Waarbij ik aanteken dat een kaars opgestoken in een kerk waar wierook hangt een bijna driedubbele werking heeft. Christelijke dogmatiek, ik weet er alles van.

Zo mogelijk nog bijgeloviger ben ik rond spullen van overledenen. Aan onze kapstok hangt de hoed van mijn reeds lang overleden vader en boven in de klerenkast hangt zijn oude winterjas, nu ongeveer vijfenzeventig jaar oud. De suggestie om die jas en hoed weg te gooien ervaar ik als een grofheid. Ik heb dus niks met toermalijn, er zit geen chakra om mijn hart, maar ik rijd liever niet zonder Athene (en Christoffel).

Lees ook:

Lees meer columns van Bert Keizer op trouw.nl/bertkeizer

Bert Keizer is filosoof en arts bij de Levenseindekliniek. Voor Trouw schrijft hij wekelijks een column over zorg, filosofie, en de raakvlakken daartussen.

Deel dit artikel

Ja, ook hier geldt de klassieke Romeinse verzuchting: eerst was er altijd een Griek.