Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ook zonder extra Haags geld kan de werkdruk op universiteiten omlaag

Samenleving

Gerrit-Jan KleinJan

Uit protest werd maandag in Amsterdam buiten college gegeven. © ANP

Universiteiten eisen dat het kabinet meer geld uittrekt voor het wetenschappelijk onderwijs, omdat docenten en hoogleraren kraken onder de werkdruk. Maar er zijn ook oplossingen die geen geld kosten.

De hele week vragen docenten in het wetenschappelijk onderwijs onder de noemer #WoinActie aandacht voor hun werkdruk. Op meer geld uit Den Haag, zoals de protesterende academici eisen, hoeven ze voorlopig niet te rekenen. Maar ook zonder geld is een deel van de problemen goed op te lossen. Drie ideeën.

Lees verder na de advertentie

1 Verminder de publicatiedruk, beloon onderwijs

Universiteitspersoneel moet veel publiceren in vakbladen. Het aantal publicaties van docenten is leidend voor hun loopbaan: wie veel publiceert, krijgt een vast contract. Wat productie betreft laat een gemiddelde Nederlandse wetenschapper vrijwel al zijn collega's in het buitenland achter zich, blijkt uit cijfers van het Rathenau Instituut, dat de wetenschap onderzoekt.

Klinkt goed, maar wie zijn oor te luisteren legt bij het universiteitspersoneel hoort dat deze publicatieverslaving leidt tot heel veel stress, doorwerken tijdens ziekte en verkommerend onderwijs.

Wat nu als de universiteiten besluiten dat een wetenschappelijke loopbaan niet enkel geslaagd is bij een onophoudelijke stroom aan publicaties? Juist op Nederlandse universiteiten, waar het ideaal heerst om onderzoek en onderwijs met elkaar te verbinden, zou een wetenschapper ook mee moeten tellen als die uitblinkt in het geven van onderwijs.

Jonge onderzoekers zouden zich niet als weg­werp­we­ten­schap­pers behandeld voelen als ze serieus kans maken op een vast contract

Queenie Scholtes, wetenschapsvakbond Vawo

De universiteiten denken hierover al wel na, laat een woordvoerder van hun vereniging, de VSNU, weten. Half oktober komt die met een advies. Daarin staat onder meer dat het delen van kennis met de samenleving, valorisatie in jargon, hoger gewaardeerd moet worden.

2 Deel vaste contracten uit

Grote frustratie van universiteitspersoneel is de wildgroei aan tijdelijke contracten. Wie gepromoveerd is en verwacht een stabiele baan te vinden, komt bij een universiteit vaak bedrogen uit. Bijna de helft van het universitair personeel werkt op een tijdelijk contract, tonen cijfers van het Rathenau Instituut. Zelfs 60 procent als je de promovendi meetelt, een groep die naast onderzoek ook nog eens veel les geeft.

Jonge onderzoekers zouden zich niet als wegwerpwetenschappers behandeld voelen als ze serieus kans maken op een vast contract, zegt Queenie Scholtes van wetenschapsvakbond Vawo. "Een vast contract geeft mentaal rust. Als je een contract hebt van één of twee jaar denk je toch de hele tijd na over hoe het daarna moet."

Vaste banen hebben ook een ander voordeel: het is beter voor de continuïteit in onderwijs en onderzoek. Daarbij zijn tijdelijke contracten funest voor de werklust, concludeerde het Rathenau Insituut in een onderzoek naar overwerk en tijdsbesteding dat afgelopen voorjaar verscheen. Het zijn juist de onderzoekers met een vast contract die het hardst werken.

3 Geef universiteiten 100 miljoen onderzoeksgeld terug

Nog zo'n steen des aanstoots: de kleine kans om een onderzoeksbeurs te krijgen. Een voorbeeld: vorig jaar poogden meer dan 1100 pas gepromoveerde wetenschappers een van de ongeveer 160 beschikbare zogeheten Veni-beurzen te krijgen, bedoeld voor aanstormend onderzoekstalent. Het overgrote deel van deze wetenschappers werkte dus maandenlang voor niets aan een aanvraag, tijd waarin ze ook onderwijs zouden kunnen geven.

Onderzoekers raken ontmoedigd omdat ook bij excellente beoordelingen geen beloning volgt

Rapport Rathenau Instituut

'Voor het goed functioneren van de wetenschap is dit problematisch', concludeerde het Rathenau Instituut onlangs toen het de honoreringskansen (gemiddeld 13 tot 18 procent) op een rijtje zette. 'Het kost tijd en geld. Onderzoekers raken ontmoedigd omdat ook bij excellente beoordelingen geen beloning volgt.'

Voor wetenschappers zou het al veel schelen als er jaarlijks 100 miljoen euro bij zou komen, stellen universiteitsvereniging VSNU en wetenschapsvakbond Vawo. Zo'n tien jaar geleden werd dat bedrag overgeheveld van de universiteiten naar instituten als NWO, waar onderzoekers een gedetailleerde aanvraag in moeten dienen.

Door een deel van het onderzoeksgeld terug te geven, vermindert de papierwinkel. Bovendien, stellen de universiteiten, leveren die extra miljoenen ook ruimte op voor vaste contracten.

Lees ook:

Universiteitspersoneel heeft het zelfs te druk voor protest tegen werkdruk

Universiteitspersoneel voert deze week actie tegen de werkdruk, maar in Nijmegen valt de opkomst een beetje tegen. ‘Iedereen is te druk.’

Het land schreeuwt om ingenieurs en de Technische Universiteit kraakt in haar voegen - een slechte combinatie

Veel meer studenten en minder geld. Zo kan de TU/e nooit haar ambities waarmaken, betoogt J.H.J. Mengelers, voorzitter van het college van bestuur van de Technische Universiteit Eindhoven. Noch de ambitie van het kabinet om het vestigingsklimaat op peil te houden.

Deel dit artikel

Jonge onderzoekers zouden zich niet als weg­werp­we­ten­schap­pers behandeld voelen als ze serieus kans maken op een vast contract

Queenie Scholtes, wetenschapsvakbond Vawo

Onderzoekers raken ontmoedigd omdat ook bij excellente beoordelingen geen beloning volgt

Rapport Rathenau Instituut