Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ombudsman bevestigt: toegang krijgen tot de juiste zorg is te moeilijk

Samenleving

Marco Visser

. © ANP

De stelselwijziging van 2015 zou de zorg dichterbij brengen. Maar overheden wijzen naar elkaar en de burger verdwaalt.

Van de beloftes die in 2015 bij de invoering van het nieuwe zorgstelsel zijn gedaan is nog niets terechtgekomen. In plaats van toegankelijke zorg die ‘dichter bij de burger’ zou staan, krijgen mensen geregeld niet de hulp waar zij recht op hebben, zegt de Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen in een vandaag verschenen rapport.

Lees verder na de advertentie

Daarmee bevestigt de ombudsman wat belangenorganisaties en adviesinstanties al eerder zeiden. Het netwerk voor mensen met een beperking Ieder(in), de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, het Sociaal en Cultureel Planbureau en de Raad voor Openbaar Bestuur stelden vorig jaar al dat het mensen te moeilijk wordt gemaakt om de juiste zorg te krijgen.

De grote hervorming van 2015 was juist bedoeld om een einde te maken aan al verschillende loketten

Dat begint al bij de vraag bij welk loket iemand moet aankloppen: bij dat van de gemeente, van het zorgkantoor (van het Rijk), of de verzekeraar? De grote hervorming van 2015 was juist bedoeld om een einde te maken aan al die loketten.

Gemeenten kregen meer te zeggen, want zij kennen hun inwoners beter. De zorg zou daardoor toegankelijker, efficiënter en meer op maat zijn. Maar het systeem dat rond deze gedachte is gebouwd, lijkt juist niet gemaakt voor de burgers, stelt Van Zutphen.

Hokjes

Volgens de ombudsman zien instanties vaak niet welke zorg en steun burgers echt nodig hebben. “Dit is al veel te lang het geval, het kan en moet nu snel beter.” Verzekeraars, zorgkantoren en gemeenten kijken alleen naar hun eigen kleine gebiedje. Hokjes noemt Van Zutphen dat. Maar wie hulp nodig heeft, past vaak in verschillende hokjes. 

Neem de oudere met dementie. Die krijgt vanuit de gemeente geld voor hulp in de huishouding en dagbesteding. Als hij zo sterk achteruit gaat dat opname in een verpleeghuis noodzakelijk is, komt hij terecht in een andere regime: de Wet langdurige zorg (Wlz). Die valt in het hokje van de rijksoverheid.

Weten Nederlanders die zorg nodig hebben al niet bij welk loket ze moeten zijn, de loketten onderling weten het vaak ook niet.

Mooi, denkt de gemeente, dan stoppen wij de financiering van dagbesteding en hulp in het huishouden. Maar er zijn wachtlijsten voor verpleeghuizen. Dus blijft de oudere thuis, maar wel met minder hulp van de gemeente. Minister Hugo de Jonge van volksgezondheid is al een onderzoek gestart om een oplossing te vinden voor dit probleem.

Weten Nederlanders die zorg nodig hebben al niet bij welk loket ze moeten zijn, de loketten onderling weten het vaak ook niet. Gemeenten verwijzen naar andere instanties of naar de rijksoverheid, en zij verwijzen weer terug, stelt de ombudsman vast. En zo krijgt de burger het bekende kastje-naar-de-muurgevoel.

Keukentafel

Vanaf 2015 zou ‘de burger centraal staan’. Daar komt volgens de ombudsman vaak weinig van terecht. Om te bepalen welke zorg iemand nodig heeft, komt een zogeheten indicatiesteller langs voor een keukentafelgesprek. Deze term klinkt veel gemoedelijker dan de werkelijkheid is. Mensen hebben het idee dat de gemeente vooral naar de kosten kijkt en niet naar de zorg die daadwerkelijk nodig is.

Inwoners betwijfelen ook of degene die met hen aan de keukentafel zit wel helemaal begrijpt wat de aandoening inhoudt en welke regels er gelden. Die twijfels hebben ze niet ten onrechte, stelt de ombudsman, want door alle veranderingen is het voor de indicatiestellers ook lastig om te bepalen of iets wel of niet mag.

Zorginstanties en overheden gaan met de aanbevelingen aan de slag

De ombudsman komt ook met oplossingen: een zoals betere samenwerking tussen alle partijen, een betere overdracht van dossiers tussen gemeenten en instanties zodat mensen niet telkens opnieuw hun verhaal moeten doen, en ook een overbruggingskrediet voor wie even tussen twee regelingen in valt.

De ombudsman heeft deze oplossingen vorige maand besproken met onder meer het ministerie van volksgezondheid. Opleggen kan hij niets. Maar zijn advies heeft wel zoveel gezag dat zorginstanties en overheden hebben laten weten dat ze met de aanbevelingen aan de slag gaan.

Lees ook: Verdwaald tussen de zorgloketten
Redt een oudere, een psychiatrisch patiënt of een verstandelijk beperkte het niet meer alleen, hoe vindt die dan de beste zorg in het oerwoud aan regelingen?

Deel dit artikel

De grote hervorming van 2015 was juist bedoeld om een einde te maken aan al verschillende loketten

Weten Nederlanders die zorg nodig hebben al niet bij welk loket ze moeten zijn, de loketten onderling weten het vaak ook niet.

Zorginstanties en overheden gaan met de aanbevelingen aan de slag