Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Noodgedwongen schuift de generatie dertigers belangrijke keuzes voor zich uit

Samenleving

Petra Vissers en Barbara Vollebregt

Portret van drie dertigers die vertellen over hun uitstelgeneratie (zie interviews hieronder). © Phil Nijhuis

Huisje-boompje-beestje is niet de standaard voor wie de dertig voorbij is. Een groeiend aantal dertigers is single, kinder- en hypotheekloos. Definitieve beslissingen, die zijn –vaak noodgedwongen – voor later.

Ze zijn de laatste generatie die opgroeide zonder smartphone en de eerste die groot werd in een verenigd Europa. Het zijn de kinderen van hedonistische jaren negentig, in de soundtrack van hun jeugd staan boybands die het niet van hun zangkwaliteiten moesten hebben en vijf vrouwen met girlpower.

Lees verder na de advertentie

Nu zijn ze jonge dertigers die elke keuze later maken dan de generaties voor hen: ze zijn vaker single, kopen later een huis, trouwen later (of helemaal niet) en krijgen later kinderen. De nieuwste CBS-cijfers lieten deze week zien dat 8 procent van de dertigjarigen in 2017 bij zijn ouders woonde, tegen minder dan 7 procent in 2012.

De dertigers van nu zijn op het eerste gezicht een gezegende groep. Ze hebben alle vrijheid om hun eigen keuzes te maken, groeiden op in vrede en voor zowel de meiden als de jongens was een goede opleiding vanzelfsprekend. Het is de eerste groep waarin het aandeel hoger opgeleiden groter is dan het aantal lager- of middelbaar opgeleiden, blijkt uit CBS-cijfers, en er zijn meer vrouwelijke dan mannelijke dertigers die gestudeerd hebben. 

Omdat het kan

Zo bezien is de verklaring voor het feit dat dertigers alle grote keuzes later maken relatief simpel: dat doen ze omdat het kan. Omdat er geen dwingende maatschappelijke of religieuze verwachting is om snel te trouwen en kinderen te krijgen, omdat vrouwen studeren en werken en omdat anticonceptie het mogelijk maakt om het goede leven te leiden zonder zwanger te raken.

Uit eerder CBS-onderzoek blijkt dat hoger opgeleide vrouwen later kinderen krijgen dan vrouwen die niet gestudeerd hebben en ook dat kan verklaren waarom de gemiddelde leeftijd waarop mensen, en dan met name vrouwen, hun eerste kind krijgen, toeneemt. 

“Voor de ouders, en helemaal voor de grootouders van dertigers geldt dat ze in een treintje zaten dat al op het spoor was gezet”, zegt psycholoog en loopbaanadviseur Nienke Wijnants. Tien jaar geleden schreef ze het boek ‘Het dertigersdilemma’ en op 4 maart komt een hele nieuwe versie uit getiteld ‘Twintigerstwijfels en dertigersdilemma’s’. “Voor de dertigers van nu geldt dat niet. Dat geeft veel vrijheid om heel bewust na te denken over keuzes.” 

Te veel opties

Maar aan die vrijheid zitten nadelen vast. “Mensen kunnen helemaal niet omgaan met te veel opties”, zegt Wijnants, “daar worden we onrustig van. Er is altijd de angst om een verkeerde keuze te maken.” Dat maakt dat twintigers en dertigers eindeloos kunnen twijfelen; is dit de juiste partner, de juiste baan, het juiste huis? Datingapps als Tinder faciliteren die eeuwige twijfel, want achter elke swipe kan de ware zitten. 

In haar boek schetst Wijnants hoe de gemiddelde dertiger last heeft van een existentiële crisis, een toestand waar voorheen vooral pubers last van hadden, of vijftigers wier kinderen net het huis hadden verlaten (de midlifecrisis) en ouderen die aan het einde van hun leven zitten. Voor die dertigerscrisis is ruimte, juist omdat vrouwen, en in mindere mate mannen, later kinderen krijgen. “Vroeger kreeg je op je 25ste een baby. Dan is er een tijd lang weinig ruimte om over jezelf na te denken.” 

Het aantal burn-outklachten in de groep tussen de 25 en 35 is hoog en het aantal mensen met klachten neemt toe. Volgens psycholoog Thijs Launspach deels omdat de twintigers en dertigers van nu weinig veerkracht lijken te hebben. In zijn boek ‘Fokking Druk’ schetst Launspach waarom meer jonge mensen zich over de kop werken. “Dertigers zijn opgevoed met de filosofie ‘the sky is the limit’. Ze kregen niet alleen een medaille voor het winnen maar ook voor het meedoen. Het zou kunnen dat dat voor een deel van de dertigers betekent dat ze onvoldoende gewend zijn aan tegenslag.”  

En dat is onhandig, want hoewel ze zijn opgegroeid met het idee dat alles mogelijk is, zat Nederland in een flinke economische crisis toen ze voor het eerst de arbeidsmarkt opkwamen. Twintigers en dertigers hebben vaker een flexibel contract dan voor de crisis die in 2007 begon, ze zitten met een studieschuld, koopwoningen zijn duur, sociale huurwoningen zijn er te weinig en particuliere huur is lang niet voor iedereen betaalbaar.

Zo bekeken is de kans ook aanwezig dat dertigers graag zouden trouwen of kinderen willen, maar dat ze wachten op een vast contract of sparen voor een eigen woning.  Dus is de vraag: stellen twintigers en dertigers keuzes uit omdat het kan, omdat ze eeuwig twijfelen of omdat de veranderende wereld hen daartoe dwingt? De kenners vinden dat een lastige. Al met al is het gemiddelde gedrag van dertigers de uitkomst van vele factoren, stellen ze.

Niet zinnig

Het is niet zinnig om meteen in termen van generaties te praten, zegt SCP-onderzoeker Andries van den Broek. Hij schreef ooit zijn proefschrift over ‘de verraderlijke charme van het begrip generatie’ en het is volgens hem razend lastig om bepaalde eigenschappen toe te kennen aan een zeker geboortecohort.

Daar komt nog bij, aldus Van den Broek, dat de verschillen tussen factoren als opleiding, etniciteit en sekse een grotere rol spelen in iemands vorming dan de vraag of die in 1987 of 1992 geboren is.

Behalve hun achternaam en leeftijd hebben nichtjes Vanessa Gevers (36) en Mieke Gevers (36) weinig gemeen. Mieke en haar vriend hebben een baby, vrijgezel Vanessa werkt fulltime in haar eigen bedrijf. Hoe zien hun levens eruit?

Mieke Gevers, vriend Rob en nicht Vanessa. © Phil Nijhuis

De drie hebben afgesproken in Schipluiden, bij een golfbaan aan de A2. “Dit ligt tussen onze woonplaatsen in, zo hoeven we geen van allen ver te reizen. Want time is money”, zegt Vanessa. Nicht Mieke en haar vriend Rob Claveaux (36) hebben ook niet lang. Hun zoontje Xavi slaapt nu, maar die moet straks weer borstvoeding. Ze bestellen thee en koffie. 

“Ja, ze noemen ons de uitstelgeneratie”, zegt Vanessa. “Maar voor mij is het juist wel eens lastig dat mensen zo vaak vragen of ik niet eens aan kinderen moet beginnen.” Mieke knikt begripvol, Rob snapt het ook. Vanessa: “Dat veel leeftijdsgenoten nu kinderen hebben is soms ook wel confronterend.”

Mieke en Rob knikken, hun zoontje ligt naast ze in de kinder­wagen.

Rob: “Grappig eigenlijk, je hoort onze opa’s en oma’s nu ook wel tegen jongeren zeggen dat ze nog even moeten wachten, omdat het kan. Vroeger moest je snel aan kinderen beginnen, nu is dat echt anders.”
Vanessa: “Nou, ik wil wel een kind, maar met een leuke man. En die kan ik niet afdwingen.” 

Alleen doen

Vriendinnen geven haar met de beste bedoelingen wel tips als: er is een spermabank, je kunt het ook alleen doen. Ze moet toegeven, toen ze zestien was dacht ze zelf dat dertig voor haar huisje-boompje-beestje zou betekenen. “Ik had al gepland dat ik nu twee kinderen zou hebben.” Ze lacht.

Mieke is met zwangerschapsverlof, maar werkte voor de baby kwam vier dagen in de week. Het liefst zou ze daar nu drie dagen van maken. Rob draait onregelmatige diensten in Amsterdam, waar hij van plasma ­medicijnen maakt. Beiden hebben ze een mbo-diploma.

Vanessa haalde twee hbo-diploma’s en een master. “Toen ik begin dertig was had ik een goed betaalde baan bij de overheid maar ik kreeg een bore-out; dan heb je dezelfde klachten als bij een burn-out maar de oorzaak is dat je niet voldoende wordt uitgedaagd op je werk”, legt ze uit. “In die periode heb ik besloten voor mezelf te beginnen. Ik heb nu drie jaar een eigen bedrijf waarmee ik andere bedrijven help om problemen in het management op te lossen.”

Ze werkt zeven dagen in de week. “Ja, jouw weekend kun je geen weekend noemen”, zegt Mieke.

Eengezinswoning

Het jonge gezin spaart voor een grotere woning, het liefst een koophuis. “We zoeken wat Vanessa nu heeft”, zegt Rob en hij lacht. Een ruime ­eengezinswoning met vier slaapkamers. “Maar we moesten laatst een nieuwe auto kopen en dat gaat dan toch van het spaargeld af”, zegt ­Mieke.

Voor Vanessa is haar huurhuis ­eigenlijk iets te groot. Ze is ook niet vaak thuis. Ze volgt een deeltijd­opleiding waarvoor ze in april examen doet. En ze sport vier avonden in de week. “Ik zit op tai chi, tennis, pilates en fitness en ik zou nog wel willen wielrennen”, zegt ze. “Ik hoef met niemand rekening te houden, ik kan gaan en staan waar ik wil.”

Trouwen

Mieke lachend: “Nou ik heb vanavond voor het eerst sinds de baby een avondje uit met mijn moeder.” Rob: “Ja en dan zorg ik dus voor de kleine. Dat is wel typisch voor de dertigers van nu, dat we tweeverdieners zijn. En dat betekent dat ik ook boodschappen doe, afwas, of eten kook en dat vind ik ook belangrijk.” 

Over trouwen zijn ze het  eens. “Dat is tegenwoordig meer voor het feest”, zegt Vanessa. “Voor de plechtigheid zou ik het niet doen”, zegt Mieke.

“Tegenwoordig kun je heel veel regelen zonder te trouwen”, vindt ook Vanessa.

Tips voor dertigers van veertig-plussers

We vroegen het op de Trouw-redactie en daarbuiten: welke tips hebben 40-plussers voor de dertigers van nu? Dezelfde tips kwamen in verschillende vormen terug. Werk is niet het belangrijkste. Zorg voor balans, geniet, en koester je vrienden. Relativeer. Wees ambitieus, maar heb geduld. Je hebt nog een heel leven voor je, waarvan je een groot deel zal moeten werken. Waarom moet alles nu? Maak keuzes. Een keuze maken is altijd beter dan niets doen. Vertrouw op jezelf, fouten maken mag. Geen enkele keuze is definitief. Dat laatste gaat dan weer niet op voor kinderen. Maar daarvoor geldt: kinderen komen nooit goed uit. Dus als je graag kinderen wilt, en je kunt de zorg delen, kun je er net zo goed gewoon voor gaan. En tot slot: hou op met zeuren. Je bent jong, je bent mooi. De wereld ligt aan je voeten. Maak er wat van. 

Lees ook: 

We gaan ten onder aan perfectionistisch gedrag

Jongeren ervaren een enorme mentale druk, waarschuwde het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) een half jaar geleden. Volgens levenscoach Marcel Hendrickx gaan we ten onder aan perfectionistisch gedrag.

We labelen mensen omdat het zo makkelijk is

Die babyboomers hebben ‘goed voor zichzelf gezorgd’. En die millennials ‘interesseren zich voor niks’. We delen mensen vaak in generaties in. Zelfs wetenschappers doen het. Maar op grond waarvan?

Deel dit artikel