Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Nedersaksisch is nog steeds niet gelijkwaardig aan het Fries

Samenleving

Remco Regterschot

Een spoedcursus Nedersaksisch voor beginners © Trouw

Onder luid trompetgeschal tekende minister Kajsa Ollongren gistermiddag in Zwolle een convenant ter stimulering van het Nedersaksisch. Maar gelijkwaardigheid aan het Fries zit er nog niet in.

D66-Statenlid Jos Mooijweer wandelt van de schouwburg in Deventer naar het station. Hij heeft de eerste Nationale Toerisme Top bijgewoond waar de naam van Giethoorn viel, de plaats die in ijltempo overspoeld is geraakt met Aziatische toeristen. Mooijweer, woonachtig in het nabijgelegen Blokzijl: "Apart hoor, Chinese tekens op bushaltes, maar dat is een ander onderwerp."

Lees verder na de advertentie

Het 57-jarige Statenlid stapt in de trein naar Zwolle voor de feestelijke ondertekening van een convenant waarin de minister en vertegenwoordigers van de provincies Drenthe, Gelderland, Groningen, Friesland en Overijssel afspreken dat ze Nedersaksisch willen behouden en het gebruik ervan stimuleren. De taal van Mooijweer dus, geboren en getogen in het Overijsselse Vollenhove.

Tot nu toe werd Nedersaksisch vooral in het culturele domein gestimuleerd

D66-Statenlid Jos Mooijweer

Nedersaksisch is hem zelfs zó dierbaar dat hij in september 2017 de eed aflegde in zijn streektaal. "Wat wettelijk gezien niet mocht. Nedersaksisch is, net als Limburgs, erkend onder deel II van het Europese Handvest voor regionale talen. Ik mag me daardoor wel in mijn eigen taal verantwoorden voor de rechter, maar niet de eed afleggen als volksvertegenwoordiger. Ook plaatsnaamborden mogen niet in het Nedersaksisch. In het Fries, de derde regionale taal in Nederland, mag dat allemaal wel. Fries valt in een hogere categorie. Dat voelt ongelijkwaardig."

D66-Statenlid Jos Mooijweer © rv

Statements

Mooijweer greep verschillende installaties als Overijssels Statenlid aan voor statements. "Ik verving een zieke collega en werd daarom om de drie maanden opnieuw geïnstalleerd. De eerste keer legde ik de eed af in het Nedersaksisch, maar meteen ook in het Nederlands vanwege de rechtsgeldigheid. De tweede keer gebruikte ik het woord taaldiscriminatie. De derde keer legde ik hem alleen af in het Fries, om aan te tonen hoe absurd de verhoudingen liggen qua erkenning."

Het convenant zal daarin weinig verandering brengen, denkt Mooijweer. "De erkenning met mitsen en maren blijft zoals hij was en de intenties om Nedersaksisch te stimuleren, kennen veel restricties." Er is één passage in een bijlage die hem positief stemt. "Tot nu toe werd Nedersaksisch vooral in het culturele domein gestimuleerd. De minister zal nu met Nedersaksische overheden nagaan in hoeverre de taal kan worden bevorderd in verschillende maatschappelijke domeinen. Mijn taal krijgt dus aandacht in een bredere context. Tenminste: als het niet bij een symbolische ondertekening blijft."

Articuleren

Waarom Nedersaksisch Mooijweer eigenlijk zo dierbaar is? "Het hoort bij mijn identiteit en ik vind dat mensen zichzelf moeten laten zien! De overheid beperkt mij echter in het uiten van mijn identiteit, ik word minder serieus genomen dan een Fries. Pijnlijk en ik ben niet de enige die dat zo ervaart. Er is geen onderwerp waarover ik zoveel word aangesproken, duimen gaan echt omhoog in het café. Het is bovendien goed voor de ontwikkeling van hersenen als mensen tweetalig worden opgevoed."

Na de opmerking dat mensen in Nedersaksische taalgebieden elkáár soms niet verstaan vanwege de grote verscheidenheid aan dialecten: "Nou, ze mogen zelf ook wel wat meer hun best doen om goed te articuleren en fatsoenlijk Nedersaksisch te spreken."

De Nedersaksische taalregio © Louman & Friso

Vijf miljoen mensen

Nedersaksisch wordt gesproken door ongeveer vijf miljoen mensen in een gebied dat het noordwesten van Duitsland en het noordoosten van Nederland beslaat.

De taal kent in het Nederlandse deel (verspreid over vijf provincies) negen hoofddialecten volgens de toonaangevende dialectkaart van Johanna Daan. Met verschillende variaties. Zo valt 'Sallands' onder het hoofddialect 'Gelders-Overijssels'.

De negen dialecten van het Nedersaksisch volgens taalhistoricus Daan: Westerkwartiers, Gronings, Stellingwerfs, Midden-Drents, Zuid-Drents, Twents, Twents-Graafschaps, Gelders-Overijssels en Veluws.

Lees ook:

Maakt de streektaal een doorstart?

Chef opinie Monic Slingerland stelt Trouw-lezers iedere week een vraag. De vraag 14 april 2018: bent u streektaal meer gaan waarderen?

Deel dit artikel

Tot nu toe werd Nedersaksisch vooral in het culturele domein gestimuleerd

D66-Statenlid Jos Mooijweer