Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Na volwassenen zijn nu de kinderen aan de beurt met mindfulness

Samenleving

Marissa Klaver

© Patrick Post

Na het bedrijfsuitje en speciale meditatiehokjes op kantoor, zijn nu de kinderen aan de beurt met mindfulness. Want ook zesjarigen voelen al druk en slaan aan het piekeren.

Op de vloer van een Amsterdamse yoga-studio liggen vijftien turquoise en zwarte yogamatjes in een halve cirkel. Plat op haar matje ligt de negenjarige Marieke. Ze ademt diep in, haar ogen gesloten achter een rode bril, de rossige krullen gespreid onder haar hoofd. Om haar lippen ligt een tevreden glimlach.

Lees verder na de advertentie

Marieke luistert naar Rosanne Haringhuizen, docent kindermindfulness bij MindfulYogaKids, die tussen een gigantische kikkerknuffel en een kleine klankschaal in zit. "Wat voor weer is het vanbinnen? Stormt het, of schijnt de zon?" De elf aanwezige kinderen en hun moeders openen hun ogen. Ollie (7) steekt zijn vinger op. Hij wrijft zijn wilde bruine haren tegen zijn moeders arm. "Het voelt zoals het nu buiten is: een beetje koud en bewolkt." Haringhuizen knikt. "Kun je dat gevoel aanwijzen?" Even blijft het stil. "Het zit een beetje overal."

De afgelopen tien jaar nam mindfulness een enorme vlucht in Nederland en er zijn nu ook trainingen voor kinderen

De afgelopen tien jaar nam mindfulness een enorme vlucht in Nederland. De meditatietechniek waaide over vanuit de Verenigde Staten, waar hoogleraar moleculaire biologie Jon Kabat-Zinn zich al veertig jaar inzet tegen stress, angst en depressie. En nu zijn ook kinderen aan de beurt. De jeugd-ggz, leerkrachten en yogascholen bieden tegenwoordig speciale kindertrainingen aan.

Tekst loopt verder onder de foto

© Patrick Post

Kikkermeditatie

Een van de grondleggers van 'kindermindfulness' is een Nederlandse uit Leusden. Eline Snel ontwikkelde als eerste een methode voor alle kinderen - met of zonder psychische problemen - en hun ouders. Alleen in Nederland leidde de mindfulness-coach al ruim zevenhonderd docenten en psychologen op tot kindertrainer; van haar boek 'Stilzitten als een Kikker' werden in meer dan dertig landen 500.000 exemplaren verkocht. Snel ziet mindfulness als "een bewuste manier van kijken, luisteren en voelen, met vriendelijke aandacht voor de emoties en gedachten die in een kind opkomen". Ze noemt haar 'kikkermindfulness' ook wel een training in bewustwording. "Net als onze geest, kan een kikker heel stil zitten maar ook enorme sprongen maken. Die kikker is zich bewust van ieder vliegje dat langskomt, maar springt er niet meteen op af." Tijdens de 'kikkermeditatie' leren de kinderen dat ze, net als een kikker, niet direct op hun omgeving hoeven te reageren. Een klap aan een jengelend broertje is zo minder snel verkocht, maar ook de paniek tijdens een toets kan beter getemd worden, zegt Snel. "Door even naar stapje terug te doen, reageren kinderen minder impulsief en kunnen ze zich beter concentreren."

Hoe werkt mindfulness eigenlijk? Anna Ridderinkhof, promovendus aan de Universiteit van Amsterdam, onderzoekt de effecten op kinderen met autisme. "Het helpt om iets van een afstandje te bekijken, en even tot rust te komen voordat je reageert." Wanneer kinderen boos, verdrietig of angstig zijn, kunnen ze rust in meditatie zoeken, zegt Ridderinkhof. "Zo leren kinderen op te merken hoe het van binnen gaat. En als je de emotie erkent, kun je er iets mee doen. Kinderen laten hun gevoelens zo minder hoog oplopen."

Kinderen leren hun emoties te accepteren: alles wat je voelt, is oké

Rosanne Haringhuizen, kindermindfulnessdocent

Volgens kindermindfulnessdocent Rosanne Haringhuizen hebben veel jonge kinderen last van stressklachten. Met korte, speelse meditatieoefeningen leren kinderen te focussen op hun ademhaling, en even afstand te doen van hun gepieker. "Bij een kind van zes kan de situatie thuis of op school veel onrust veroorzaken - soms met slaapproblemen tot gevolg." Mindfulness kan dan hulp bieden, zegt Haringhuizen. "Kinderen leren hun emoties te accepteren: alles wat je voelt, is oké. Het resultaat? Ze slapen rustiger en hebben minder nachtmerries", vertelt ze. "Ik hoor het vaak: 'Juf, door jou kan ik beter slapen!'"

Tekst loopt verder onder de foto

© Patrick Post

Piekerende kinderen

In haar yogastudio maken heel wat ouders zich zorgen over hun piekerende kinderen. Lief zijn voor jezelf, is de belangrijkste les die Feloria Abbaszadeh (50) haar zoon Arsha (6) wil meegeven. "Vooral jongens durven hun gevoelens vaak niet te uiten. Na een mindfulness-les is hij veel aanhankelijker, komt hij uit zichzelf een knuffel halen."

Volgens Deborah Hoeks (39), zelf yogadocent, is haar zoon Robbie (7) een echte denker. "Hij piekert veel, vooral in bed. Het leek me daarom goed alvast het zaadje van mindfulness planten." Na de les draait Robbie op zijn hoofd door de yogastudio. "Hij is nu vooral dol op breakdance," lacht Hoeks. "Maar ik merk dat hij steeds kleine dingetjes van mindfulness meeneemt - en vooral een stukje zelfvertrouwen."

Maar ouders creëren het gepieker van kinderen ook zelf, zegt Susan Bögels, hoogleraar ontwikkelingspsychologie aan de Universiteit van Amsterdam. Net als de volwassenen om hen heen, zitten kinderen te veel 'in hun hoofd' en te weinig 'in hun lijf', zegt Bögels. "Van nature zijn kinderen juist heel 'mindful'. Wanneer een peutertje over straat loopt, zal hij elk bloemetje en drolletje onderzoeken. En 'mindfulness' staat voor die opmerkzaamheid: nieuwsgierig observeren, zonder oordeel. Maar blijft een kind stilstaan bij een bloem, dan zeggen wij: opschieten. Buigt een kind zich vol verwondering over een drol, dan zeggen wij: nee, dat is gevaarlijk. We leren onze kinderen zo hun aangeboren 'mindfulness' af."

Alleen je kind naar mindfulness sturen, is dus niet genoeg. Ook ouders en leerkrachten moeten meer 'mindful' worden, zegt hoogleraar Bögels. Op UvA Minds, het academisch behandelcentrum van de universiteit, geeft Bögels niet alleen mindfulness aan kinderen met psychische problemen, maar ook aan hun ouders. "Wanneer ouders niet begrijpen waarom hun kind op een bepaalde manier reageert, worden ze uit onmacht vaak boos," legt Bögels uit. "Een moeder die mindfulness beoefent, kan bedachtzamer op haar kind reageren. Je verandert zo niet alleen de emotieregulatie van het kind, maar ook de communicatie binnen het hele gezin."

Kinderen zijn overprikkeld. Het is goed als ouders na het eten zeggen: iedereen gaat even offline, en we gaan gewoon een spelletje doen

Eline Snel, mindfulnesscoach

Ouders

Ook mindfulnesscoach Eline Snel benadrukt dat ouders een doorslaggevende rol kunnen spelen. Want de stress van kinderen komt niet alleen uit de klas, maar ook uit het gezin. "Kinderen zijn overprikkeld. Het is goed als ouders na het eten zeggen: iedereen gaat even offline, en we gaan gewoon een spelletje doen."

Een toenemend aantal ouders beseft dat ze hun eigen onrust overdragen op hun kinderen, vertelt Snel. "Kinderen hebben behoefte aan echt contact. Gelukkig begrijpen steeds meer ouders dat constant op je telefoon kijken terwijl je een pannenkoek eet met je kinderen, geen goede actie is. Kijk elkaar in de ogen, doe iets met elkaar."

Is mindfulness een tovermiddel voor ieder kind of gezin? Nee, zegt promovendus Anna Ridderinkhof. "Vaak heeft het een positief effect, maar het werkt het niet voor iedereen. Ook vraagt het veel oefening; uit ons onderzoek blijkt dat een eenmalige meditatie van vijf minuten weinig helpt om het inlevingsvermogen te verhogen, bijvoorbeeld."

Kinderen met complexe problematiek - autisme, ADHD, dwang- of angststoornissen - volgen naast de mindfulnesslessen vaak cognitieve gedragstherapie of nemen medicijnen. Zo heeft ook docent Rosanne Haringhuizen weleens een heel drukke leerling moeten doorverwijzen naar de orthopedagoog. "Dat bleek uiteindelijk toch te veel. Ik vond dat moeilijk, maar soms heeft een kind andere hulp nodig."

Bij de elf Amsterdamse leerlingen lijkt de mindfulnessboodschap te zijn geland. Hoewel? Twee jongetjes kunnen hun aandacht soms moeilijk bij de les houden. Dan haalt docent Haringhuizen een hand gekookte, en een hand ongekookte spaghetti tevoorschijn. Eerst houdt ze de stijve strengen omhoog. "Wie voelt zich weleens gespannen als harde spaghetti?" Vier kinderen steken hun vingers hoog de lucht in. Arsha (6) springt overeind. "Als ik een bal tegen mijn hoofd krijg!"

Tekst loopt verder onder de foto

© Patrick Post

Lachend

Haringhuizen pakt een handvol slappe slierten uit een plastic bakje. "En wie voelt zich weleens zo lekker ontspannen als gekookte spaghetti?" Marieke (9) strekt haar benen en zakt onderuit - inderdaad, bijna als slappe spaghetti. "Als ik thuis op de bank lig." Haringhuizen vraagt de kinderen om hun lichaam aan te spannen als harde spaghetti. Met gespannen kaken strekken ze zich helemaal uit, en ballen ze hun handen tot vuisten. "En nu alles lekker slap, als hele zachte spaghetti." De kinderen en hun ouders kronkelen lachend over de matjes. Robbie (8) wappert zijn ontspannen handen naar zijn moeder: "Kijk mama, dat doe je zo."

Deel dit artikel

De afgelopen tien jaar nam mindfulness een enorme vlucht in Nederland en er zijn nu ook trainingen voor kinderen

Kinderen leren hun emoties te accepteren: alles wat je voelt, is oké

Rosanne Haringhuizen, kindermindfulnessdocent

Kinderen zijn overprikkeld. Het is goed als ouders na het eten zeggen: iedereen gaat even offline, en we gaan gewoon een spelletje doen

Eline Snel, mindfulnesscoach