Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Na Starbucks nu ook onderzoek naar belastingontwijking Ikea in Nederland

Samenleving

Jan Kleinnijenhuis

Volgens onderzoek van de Groenen in het Europees Parlement heeft Ikea meer dan 1 miljard euro aan belastingen ontlopen tussen 2009 en 2014. © ANP

De Europese Commissie start een onderzoek naar twee geheime afspraken tussen de Nederlandse Belastingdienst en woonwinkelgigant Ikea. Het bedrijf zou hierdoor veel te weinig belasting betalen.

Opnieuw ligt Nederland onder het vergrootglas in Europa vanwege de geheime afspraken die het maakt met multinationals. Nadat de Europese Commissie eerder oordeelde dat de Belastingdienst illegale staatssteun heeft verleend aan koffieketen Starbucks, is nu een onderzoek geopend naar de fiscale behandeling van woonwinkelgigant Ikea. Dat concern zou al meer dan tien jaar te weinig belasting betalen via een constructie waarin Nederland centraal staat.

Lees verder na de advertentie

Eurocommissaris voor mededinging Margrethe Vestager liet vandaag weten de afspraken tussen de Nederlandse fiscus en Ikea ‘zorgvuldig te gaan onderzoeken’. “Op basis van ons voorlopig onderzoek lijken twee fiscale rulings die de Belastingdienst in 2006 en 2011 heeft afgegeven de belastbare winst van Ikea in Nederland aanzienlijk te hebben verlaagd”, aldus Vestager.

De Be­las­ting­dienst heeft met Ikea geheime afspraken gemaakt over welk deel van de geldstroom in Nederland wordt belast

Staatssecretaris Snel van financiën zegt in een reactie ‘het belang van het onderzoek van de Europese Commissie naar fiscale rulings’ te onderschrijven. “Rulings mogen geen ruimte bieden voor bevoordeling van individuele bedrijven en mogen niet tot verstoring van de interne markt leiden. Nederland zal dan ook meewerken aan het onderzoek”, aldus Snel in een brief aan de Tweede Kamer. Ikea laat weten ‘uiteraard’ mee te werken aan het onderzoek van de Europese Commissie, maar stelt zich te houden aan de belastingregels in alle gebieden waar het actief is.

Doorvoerhaven

Nederland fungeert voor Ikea als wereldwijde doorvoerhaven van geld die de lokale winkels moeten betalen voor de merknaam en het concept van Ikea. Daarvoor betalen de vestigingen 3 procent van hun omzet aan een Nederlandse B.V. Dat gaat om grote bedragen: de totale omzet van Ikea bedroeg in 2016 ruim 34 miljard euro. Op basis van die omzet zou er jaarlijks ruim 1 miljard euro aan de Nederlandse B.V. worden betaald.

Dat geld blijft niet in Nederland, maar wordt doorgesluisd naar andere dochters van Ikea: tot 2012 ging het om een Luxemburgse holding, waar de inkomsten onbelast bleven. Toen die constructie op last van de Europese Commissie verboden werd, nam de Nederlandse BV het merkrecht en het concept over van Luxemburg, gefinancierd met een lening vanuit Liechtenstein. Sindsdien wordt de winst in Nederland gedrukt door de rentebetaling over die schuld.

De Belastingdienst heeft met Ikea geheime afspraken gemaakt over welk deel van die geldstroom in Nederland wordt belast. De Europese Commissie onderzoekt nu twee mogelijke misstanden. Ten eerste de vergoeding die de Nederlandse B.V. vóór 2012 aan Luxemburg betaalde, en ten tweede de verkoopprijs van het merkrecht aan de Nederlandse B.V.

Terugvorderen

De Commissie noemt geen bedragen, maar volgens onderzoek van de Groenen in het Europees Parlement zou in totaal meer dan 1 miljard euro aan belastingen ontlopen zijn door Ikea, en dat betreft slechts de periode tussen 2009 en 2014. Mocht de Commissie oordelen dat er sprake is van ongeoorloofde steun, dan kan zij Nederland opdragen de te weinig betaalde belasting van de afgelopen tien jaar terug te vorderen.

De Commissie stelt dat het onderzoek van de Groenen mede de aanleiding was om de afspraken tussen Ikea en de Nederlandse fiscus te onderzoeken. In april 2016 werd Nederland voor het eerst gevraagd om informatie over die afspraken. Opvallend is dat vlak daarvoor ook de Tweede Kamer om inzage in die afspraken vroeg, maar dat werd door toenmalig staatssecretaris Wiebes geweigerd. Zelfs een vertrouwelijke briefing over Ikea aan het Nederlandse parlement zou ‘het vertrouwen in de Nederlandse Belastingdienst en de Nederlandse overheid’ teveel schaden, aldus Wiebes destijds.

De huidige staatssecretaris van financiën, Menno Snel, stelt de Tweede Kamer alsnog vertrouwelijk te kunnen informeren, maar pas nadat er overeenstemming is bereikt met de Europese Commissie over de behandeling van vertrouwelijke gegevens. Dat duurde in het onderzoek naar koffieketen Starbucks in 2014 vijf maanden.

Twee jaar geleden oordeelde de Europese Commissie dat Nederland Starbucks een voordeel van 25,7 miljoen euro heeft gegeven in een geheime afspraak met de Belastingdienst. Nederland moet dat geld terugvorderen, maar is tegen het oordeel van de Commissie in beroep gegaan bij het Europese hof van justitie. 

Lees meer over belastingontwijking in ons dossier Paradise Papers

Deel dit artikel

De Be­las­ting­dienst heeft met Ikea geheime afspraken gemaakt over welk deel van de geldstroom in Nederland wordt belast