Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Mannen onder elkaar, bij Defensie klaag je niet

Samenleving

Edwin Kreulen

Minister van defensie Jeanine Hennis-Plasschaert, minister van financiën Jeroen Dijsselbloem en de Commandant der Strijdkrachten generaal Tom Middendorp bezoeken de Nederlandse militairen in Mali © anp

Defensie moet een vast meldpunt krijgen voor klachten van militairen over collega’s en leidinggevenden. Die laatsten zijn cruciaal, maar doen vaak mee aan pesterijen.

Twee van de drie militairen die vorig jaar klaagden over mishandeling en pesterijen op de kazerne in Schaarsbergen door collega’s, hebben met Defensie een schikking getroffen. Ze krijgen zo’n twee ton voor hun leed: ze verlieten na de pesterijen in 2014 de krijgsmacht en kunnen er dus geen loopbaan meer opbouwen en ze zeggen nog steeds last te hebben van de gevolgen. Met de derde aangever is Defensie nog in gesprek over een regeling.

Lees verder na de advertentie

Volgende maand komt een interne onderzoekscommissie met haar eindrapport over de incidenten en de cultuur bij Defensie. De krijgsmacht zegt al veel te hebben verbeterd, onder meer door de instelling van een extern, onafhankelijk meldpunt voor andere militairen met soortgelijke klachten. Voorlopig eindigt dat meldpunt bij de publicatie van het eindrapport. “Dat zou natuurlijk langer moeten blijven, een vast meldpunt is belangrijk”, zegt voorzitter Anne-Marie Snels van vakbond AFMP. Ze roept de Tweede Kamer op er bij Defensie op aan te dringen. Ze ondersteunt het drietal in de afwikkeling met Defensie. “Er is angst om intern te melden en daarom is het beter om dat extern mogelijk te maken.”

Snels ziet ook de Defensie de cultuur probeert te veranderen. “Maar je kunt alle protocollen aanpassen, het is nog maar de vraag of de praktijk dan ook verandert.” De beschuldigde militairen gingen deze week via hun advocaat in op een incident waarbij ze hun vinger in de anus van twee klagers zouden hebben gestoken. De klagers zouden daar zelf op hebben aangedrongen. “Dat je zo redeneert, en dat je ooit aan een dergelijke situatie begint, illustreert alleen maar de problemen die er waren in de cultuur op de kazerne”, zegt Snels.

Het nut van de ‘mannelijke’ norm voor het militaire werk is immers ook aan het veranderen

Iris Andriessen, SCP-onderzoekster

De helft van de militairen heeft een negatieve ervaring met collega’s of leidinggevenden: van pesten tot lichamelijk en seksueel geweld, bleek vorig jaar uit een grote enquête van het Sociaal- en Cultureel Planbureau. “De saamhorigheid bij Defensie is enorm, daarop trekken ze mensen aan en uiteraard is die houding ook belangrijk voor het werk”, zegt SCP-onderzoekster Iris Andriessen. “Maar bij het grote ‘wij-gevoel’ hoort ook een sterk ‘zij-gevoel’: afkeuring van wie er afwijkt van de norm. De mannelijke heteroseksueel is de norm.” Homoseksualiteit is moeilijk bespreekbaar.

Cultuurverandering

Of een onafhankelijk meldpunt voor klachten zou werken, kan Andriessen niet zeggen op basis van het onderzoek. “Ik denk wel dat leidinggevenden heel belangrijk zijn voor de cultuurverandering die nodig is. Die moeten duidelijk maken dat een melding doen geen zwakte hoeft te zijn.” Het nut van de ‘mannelijke’ norm voor het militaire werk is immers ook aan het veranderen, zegt Andriessen. “Je kunt een oorlog ook slim winnen.” Probleem is nog wel dat een op de zes militairen tegen het SCP zei dat ze hun klacht beslist niet willen aankaarten bij hun leidinggevende: omdat die juist betrokken is bij het gedrag waar ze last van hebben.

Het Openbaar Ministerie beslist binnenkort of de beschuldigingen over mishandeling door de drie militairen uit Schaarsbergen tot een strafzaak leidt. De beschuldigden ontkenden deze week met klem de verhalen van de klagers.

Lees ook:

Defensie leert te weinig van fouten

Een zeer kritisch rapport over de cultuur in de defensie-organisatie zet de nieuwe minister onder druk om meer te doen om ongelukken te voorkomen.

Navo-topman Jens Stoltenberg: Nederland heeft meer militairen nodig

Nederland heeft meer militairen nodig, vindt Jens Stoltenberg. De secretaris-generaal van de Navo wees er bij zijn bezoek aan Den Haag ook op dat enig begrip voor bondgenoot Turkije op zijn plaats is.

Deel dit artikel

Het nut van de ‘mannelijke’ norm voor het militaire werk is immers ook aan het veranderen

Iris Andriessen, SCP-onderzoekster