Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Mag vergelding een rol spelen bij de straf voor jonge daders?

Home

Kristel van Teeffelen

Deelnemers tijdens de stille tocht voor de omgebrachte Savannah Dekker (14). Savannah werd dood aangetroffen in het water bij het industrieterrein De Kronkels in Bunschoten. © ANP

Bij tieners die gruwelijke daden plegen, ligt de nadruk in het Nederlandse strafsysteem op heropvoeding en een tweede kans. Maar mag vergelding eigenlijk ook een rol spelen als je te maken hebt met verdachten zo jong als 14 jaar?  

De roep om vergelding klonk na de dood van de twee 14-jarige meisjes Savannah en Romy, wier uitvaarten deze week waren. Twee zaken die los van elkaar staan, maar waarvoor in beide gevallen twee jonge verdachten vastzitten: een 14-jarige schoolgenoot van Romy, die inmiddels heeft bekend, en een 16-jarige jongen uit Den Bosch die verdacht wordt van betrokkenheid bij de dood van Savannah. 

Lees verder na de advertentie

Een 14-jarige kan volgens het jeugdstrafrecht maximaal een jaar jeugddetentie krijgen - vanaf 16 is dat twee jaar. Veel te weinig, vindt Jack Keijzer. Zijn 16-jarige zoon werd in 2007 door geweld omgebracht en hij zet zich via het Burgercomité tegen Onrecht in voor de belangen van nabestaanden. "Een jaar doet geen enkel recht aan het leed van slachtoffers." 

De vraag welke straf dat wel doet, is lastig te beantwoorden, erkent Keijzer. Levenslang, zoals de PVV opwierp na de dood van Romy en Savannah, vindt hij niet aan de orde. "Het gaat om jeugdigen die hun daad niet helemaal overzien. Eerder iets van zes, zeven, maximaal acht jaar."

Vergelding versus pedagogische intentie

Toch speelt vergelding ook nu al een rol, zegt Peter van der Laan, die aan de Vrije Universiteit Amsterdam onderzoek doet naar jeugdstrafrecht. "Maar die vergelding is duidelijk ondergeschikt aan pedagogische intentie van de straf. Dat komt doordat we er bij jongeren bijvoorbeeld rekening mee houden dat hun hersenen nog niet volgroeid zijn, en dat ze vatbaarder zijn voor beïnvloeding."

Elke zaak heeft zijn eigen verhaal

Het idee dat je kinderen levenslang opsluit, noemt Van der Laan 'tamelijk barbaars'. Het is in strijd met het Internationale Verdrag inzake de Rechten van het Kind, en het gaat in tegen het idee dat iemand een tweede kans verdient. Sinds hij vanaf de jaren 90 de gevallen van moord en doodslag bijhoudt waar minderjarigen bij betrokken zijn - nu 180 in totaal - kent hij één geval van iemand die, eenmaal volwassen, opnieuw een levensdelict pleegt. In de andere gevallen dat jong gestraften later opnieuw met justitie in aanraking komen, gaat het om minder ernstige vergrijpen. 

Wat hem verder opvalt is dat elke zaak zijn eigen verhaal heeft, dat vraagt om een eigen benadering van de dader. "Wat denk je van tienermoeders die uit paniek hun pasgeboren kind doden. Of van een 12-jarige jongen die zijn stiefvader om het leven brengt nadat hij jarenlang getuige is geweest van de mishandeling van zijn moeder."

Onvrijwillige opname

Bovendien zitten veel tieners die veroordeeld worden voor zaken als doodslag uiteindelijk langer vast dan dat ene jaar. Ze krijgen een zogenoemde PIJ-maatregel opgelegd - oftewel jeugd-tbs - dat uiteindelijk verlengd kan worden tot maximaal zeven jaar. Dat stopt niet als iemand 18 jaar wordt, benadrukt Marije Jeltes, die zich bij JSTW Advocaten bezighoudt met jeugdstrafrecht. "Je kunt nog een Pij-maatregel opgelegd krijgen als je 18 bent voor iets dat je op je 17e hebt gedaan. Reken maar uit, dan kun je tot 25 jaar binnen zitten. Dat is je hele jonge leven."

Als behandelaars na de maximale PIJ nog steeds het idee hebben dat iemand niet klaar is om terug te keren in de maatschappij, kan in theorie een onvrijwillige opname in een psychiatrische instelling volgen. Maar dat zag Jeltes in de praktijk nog nooit gebeuren.

Ook kan sinds 2014 een PIJ-maatregel worden omgezet in volwassen-tbs. Onder meer Defense for Children waarschuwt dat zo een manier is ontstaan om iemand levenslang vast te zetten voor iets wat hij in zijn tienerjaren heeft gedaan. 

Of omzetting in de praktijk daadwerkelijk gaat gebeuren, wordt pas vanaf 2020 duidelijk, als de eerste zaken waar dat aan de orde kan komen, worden verwacht. Jeltes zet alvast vraagtekens. "Iemand moet dan zo gewelddadig zijn, niet behandelbaar en volgens de behandelaars zo gevaarlijk, dat ik denk dat dat bijna niet voor gaat komen."

Lees ook: Hoe raakt een 14-jarige betrokken bij een ernstig misdrijf?



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Elke zaak heeft zijn eigen verhaal