Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Maakt een laptopverbod vliegen veiliger of juist gevaarlijker?

samenleving

Gert Jan Rohmensen

De VS voerden in maart een verbod in op het meenemen van laptops in de cabine, op vluchten vanuit tien landen in het Midden-Oosten. De VS willen zo'n verbod nu ook voor vluchten vanuit Europa naar de VS invoeren. Onder meer de Europese Unie is daar tegen. © AP

De Verenigde Staten en Europa voeren een intense discussie over de kansen op een terreuraanslag met een laptop in een vliegtuig, en de maatregelen die genomen moeten worden om dit te voorkomen. Het VN-comité voor contraterrorisme voorspelt dat zo’n aanslag al “binnen een, twee of drie jaar” zou kunnen plaatsvinden.

Het gaat om de grotere elektronische apparaten, zoals laptops, tablets en camera’s, die veel mensen nu nog in hun handbagage meenemen. De regering van president Trump wil dat deze apparaten op vluchten vanuit Europa naar de VS alleen nog bij elkaar in het vrachtruim vervoerd mogen worden, want dat zou het risico op een terreuraanslag verkleinen.

Lees verder na de advertentie

In maart voerden de VS dezelfde maatregel al in voor tien landen in en rond het Midden-Oosten. Dit gebeurde nadat Amerikaanse inlichtingendiensten aanwijzingen vonden dat terroristen zoals van Islamitische Staat, vaker zullen proberen om een bom tot ontploffen te brengen in een passagiersvliegtuig. Ook werd geconcludeerd dat zij ook technisch in staat zijn om explosieven in bijvoorbeeld accu’s van laptops te verbergen.

Het comité voor contra-terrorisme van de Verenigde Naties onderkent dat gevaar ook, liet het hoofd Jean-Paul Laborde gisteren weten. Volgens Laborde is de vraag niet meer óf er een aanslag komt op een passagierstoestel met een bom verstopt in een elektronisch apparaat, maar wanneer. De VN-functionaris zei dat dit “binnen een, twee of drie jaar” zou kunnen gebeuren.

'Steeds gevaarlijker'

Nu IS in Syrië en Irak steeds verder in het nauw raakt, wordt het risico op aanslagen groter, denkt Laborde. Dat komt volgens hem vooral door het groeiende aantal ‘steeds gevaarlijker’ jihadisten dat terugkeert. “Gemiddeld genomen zijn deze mensen veel fanatieker en hebben meer gevechtservaring.”

In Europa bestaat veel weerstand tegen de Amerikaanse maatregel, nog afgezien van de extra kosten. Volgens luchtvaartmaatschappijen, pilotenvakbonden, vliegvelden en ook de Europese Commissie is zo’n ‘laptopverbod’ voor de cabine niet efficiënt en zou het zelfs de vliegveiligheid in gevaar kunnen brengen.

Dat komt door de lithiumbatterijen die in de elektronische apparaten zitten die we allemaal dagelijks gebruiken. Dit type accu heeft veel voordelen voor de consument, maar heeft als groot nadeel dat ze in brand kunnen vliegen als ze kortgesloten worden of beschadigd raken, of extreem warm worden, hoewel de kans daarop klein is.

Moeilijk te blussen

“In het geval dat ze niet goed worden uitgeschakeld, oud of ondeugdelijk gefabriceerd zijn of bij schokken of hitte, kan dit gebeuren. En lithiumbranden laten zich heel moeilijk blussen”, zegt Joost van Doesburg, bij de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers (VNV) inhoudelijk verantwoordelijk voor dit dossier.

“Als er brand uitbreekt in de cabine kun je die isoleren en kan de schade beperkt blijven. Maar in het vrachtruim kan er verder niemand bij. Daar is wel een blusinstallatie die normale branden heel goed kan blussen, maar lithiumbranden, waarbij ook nog vaak een kettingreactie ontstaat, helemaal niet.”

© colourbox

De VNV keerde zich eerder deze week al tegen het Amerikaanse plan, ook omdat het volgens de organisatie niet goed zal werken tegen aanslagen. “Ook in het vrachtruim kan een aanslag nog steeds plaatsvinden. Een explosief kan van afstand tot ontploffing worden gebracht of met een timer”, zegt Van Doesburg.

“Daar komt bij dat ruimbagage wel wordt gescand, maar dat is veel moeilijker dan handbagage omdat er ook vaak allerlei andere apparaten en kleding in zitten”, zegt Van Doesburg. Bovendien is er maar weinig ruimte binnenin een laptop, waardoor er relatief weinig explosief materiaal in past, meestal niet genoeg voor een zware explosie. 

“Wel kan een aanslagpleger in de cabine de laptop op een tactische plaats laten ontploffen om de explosie toch een grote impact mee te geven, zoals bij een raam. In een vrachtruim weet je niet precies waar de bagage terechtkomt. Dat kan een ook tactische plaats zijn, maar dat is dan puur toeval.”

Niet doorgedrukt

De veiligheidsafwegingen zijn ingewikkeld, maar in de VS is het denken de laatste tijd wel verschoven. Zo was het een aantal jaren juist niet toegestaan om bijvoorbeeld losse lithium-accu’s in het vrachtruim te vervoeren, maar moesten deze in de handbagage. “Ook de Amerikanen kennen natuurlijk de risicofactoren, het verschil is alleen dat wij in Europa tot een andere conclusie komen. Wij willen niet dat anti-terrorismemaatregelen nieuwe veiligheidsrisico’s met zich meebrengen.”

De Amerikanen kunnen van vliegtuigen die de VS binnenkomen eisen wat ze maar willen

Joost van Doesburg, VNV

Komende week overleggen de VS en de EU opnieuw over de kwestie, waarvoor vertegenwoordigers van de Europese Commissie naar Washington reizen. Het is een hoopvol teken, vindt de VNV, dat de Amerikanen de maatregel niet al hebben doorgedrukt.

Goede argumenten

“Dat hadden ze gemakkelijk kunnen doen. Zij kunnen van vliegtuigen die de VS binnenkomen eisen wat ze maar willen”, zegt van Doesburg. “Maar kennelijk stellen de VS een goede relatie met de EU ook op prijs. In elk geval duidt het erop dat de EU toch goede argumenten heeft.”

Mochten de VS de maatregel toch doorvoeren, dan zullen passagiers jaarlijks meer dan een miljard dollar schade lijden, is de inschatting van de internationale luchttransportorganisatie IATA. In 2016 vlogen er zo’n 30 miljoen mensen van Europa naar de VS. Volgens de associatie van vliegvelden in Europa worden wekelijks 3684 vluchten naar de VS uitgevoerd vanuit Europa.

Lees ook: Pilotenvereniging: Amerikaans laptopverbod is een schijnmaatregel

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
De Amerikanen kunnen van vliegtuigen die de VS binnenkomen eisen wat ze maar willen

Joost van Doesburg, VNV

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.