Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Linda Duits: 'Het nieuwe feminisme gaat nog te veel over hoogopgeleide vrouwen'

Home

Amber Dujardin

© Maartje Geels
Interview

Een derde feministische golf durft ze het nog niet te noemen, maar het borrelt en broeit onder jonge feministen in Nederland. Met haar boek 'Dolle mythes', dat morgen verschijnt, hoopt sociaal wetenschapper Linda Duits (1976) het vuur verder aan te wakkeren.

"Ik ben geen feminist. Is dat erg?" Linda Duits legde de vraag beschroomd op tafel toen ze jaren geleden solliciteerde naar haar promotieplek over meisjescultuur. Als ze eraan terugdenkt, schiet ze in de lach. "Mijn promotor vindt het heel grappig dat ik uiteindelijk tóch feminist ben geworden. Dat had ze wel verwacht." Met radicaal feminisme heeft Duits, verbonden aan de Universiteit Utrecht en gespecialiseerd in populaire cultuur, nog steeds weinig op, vertelt ze in haar statige kantoor aan de Amsterdamse gracht. Liever noemt ze zichzelf een queer feminist. "Voor mij betekent feminisme niet alleen gelijkheid tussen man en vrouw. Het is een perspectief waarmee je naar de wereld kijkt. Ik wil de hokjes man en vrouw het liefst uitgummen. Dat is een heftige manier van denken, maar het is wel hoe ik de wereld graag zou zien."

Lees verder na de advertentie
De vrouwen van de jaren zestig waren heus niet allemaal humorloze mannenhaters in tuinbroek

Haar boek 'Dolle mythes' is geen pleidooi voor een genderneutrale samenleving, wel een duwtje in de rug van het nieuwe feminisme dat sinds een paar jaar rondwaart in Nederland. Via online platforms als Stellingdames en Vileine spreken jonge vrouwen zich op Twitter en Facebook uit tegen seksisme en bodyshaming. Ze pleiten voor bewustwording, 'verder kijken dan je neus lang is' en meer diversiteit.

Door de huidige praktijken te spiegelen aan die van de tweede feministische golf, wil Duits korte metten maken met de karikaturen die feministen achtervolgen. De vrouwen van de jaren zestig waren heus niet allemaal humorloze mannenhaters in tuinbroek, laat Duits zien, maar strijdbare vrouwen met ludieke acties en een relevante agenda. Daar kan de huidige generatie feministen nog wat van leren.

Hoe zou u die nieuwe generatie omschrijven?

"Er staat een groep jonge vrouwen op die ziet: ons was een betere toekomst beloofd. Mijn generatie dacht dat alles klaarstond. We hoefden alleen nog te oogsten, maar dat bleek helemaal niet vanzelf goed te komen. Kijk naar seksueel geweld, een belangrijk thema van de tweede golf. Enerzijds is er al veel bereikt. De definitie van verkrachting is aangepast, verkrachting in het huwelijk is strafbaar gesteld, er zijn blijf-van-mijn-lijfhuizen. Anderzijds hebben veel vrouwen nog altijd last van seksueel geweld en intimidatie. En als je aangifte doet, word je vaak niet serieus genomen.

"Er is sprake van gestegen verwachtingen bij een achterblijvende realiteit. Dat was ook de voedingsbodem voor de tweede golf. Na de eerste golf van 1870 tot 1920, die ging over kiesrecht en toegankelijkheid van hoger onderwijs, dachten we óók dat het daarna wel goed zou komen. Na de oorlog merkten vrouwen dat hun verwachtingen niet waren waargemaakt. Het is een bekend patroon."

Vergelijk het met lucifers: als je daarmee aan de slag gaat krijg je een vonkje, dan nog een vonkje. Dat betekent niet altijd dat de lucifer aangaat

Denkt u dat er een derde feministische golf aan zit te komen?

"Dat durf ik niet te zeggen, maar de eerste voortekenen zijn er. Sinds dit decennium broeit er weer van alles. Sommige feministen noemen dit trouwens al de vierde golf. Volgens hen vond de derde golf plaats in de jaren negentig, met riot grrrl (een feministische punkbeweging, red.) en het powerfeminisme van Heleen Mees.

"Zelf neem ik 'massale mobilisatie' als criterium voor een golf. Dat was toen niet het geval en nu ook nog niet. In januari had je wel de Women's March tegen Trump, maar dat was één demonstratie. Vergelijk het met lucifers: als je daarmee aan de slag gaat krijg je een vonkje, dan nog een vonkje. Dat betekent niet altijd dat de lucifer aangaat."

Wat is ervoor nodig om het vuur te ontsteken?

"Het nieuwe feminisme gaat nog te veel over hoogopgeleide vrouwen. Die zeggen dat ze openstaan voor iedereen, zoals zwarte vrouwen en transvrouwen. Maar niemand heeft het over de kapster in Alblasserdam. Wil er een breed gedragen protest ontstaan, dan hoeven niet álle kapsters in het land mee te doen. Maar je moet wel de lagere klasse erbij weten te betrekken.

"Meer vrouwen aan de top vind ik niet zo interessant. Ik vind het belangrijker om te kijken naar de verdeling tussen werk en zorg, vooral in lageropgeleide gezinnen. Vrouwen die in de supermarkt werken en kinderen krijgen, blijven meteen thuis, want hun werk is stom. Zij worden financieel afhankelijk van hun partner en dat is een groot probleem."

Mijn boek verdient zeker een vervolg met de vraag: hoe kijken jongeren in kleinere steden naar de huidige ont­wik­ke­lin­gen?

In uw boek beschrijft u zelf ook alleen wat er speelt onder hoogopgeleide vrouwen in Amsterdam. Had u niet met de kapsters in Alblasserdam moeten praten?

"Dat is valide kritiek. Ik zit heel erg in die Amsterdamse bubbel. Mijn uitgever vroeg ook of ik niet te veel een Amsterdam-bias heb. Toen ben ik alles gaan nalopen. De tweede feministische golf begon in Amsterdam. Dolle Mina ontstond in Amsterdam, de eerste afdeling vrouwenstudies werd opgericht aan de UvA. Mijn boek gaat over waar het feminisme toen en nu begon te broeien. Dat is hier. Mijn boek verdient zeker een vervolg met de vraag: hoe kijken jongeren in kleinere steden naar de huidige ontwikkelingen? Het is interessant om die trends buiten de universitaire steden te onderzoeken.

"Natuurlijk kreeg Dolle Mina op andere plekken navolging, bijvoorbeeld in Den Bosch. Dat leidde tot conflicten en afsplitsingen. Terwijl Amsterdammers nadachten over of ze leninistisch of marxistisch feminist waren, vroegen vrouwen in Den Bosch zich gewoon af waarom zij thuis moesten zitten met de kinderen terwijl hun mannen werkten."

Tekst loopt door onder afbeelding

© Maartje Geels

Gebeurt zoiets nu weer? Critici verwijten jonge feministen dat ze te theoretisch bezig zijn met 'intersectioneel denken' en 'bewustwording', terwijl ze weinig concrete eisen hebben.

"Ja, dat is ook een irritatie van mij. Waar blijven de politieke eisen? Probeer je onvrede om te zetten in concrete doelen! Er ligt veel nadruk op bewustwording, maar racisme en seksisme gaan echt niet weg omdat we allemaal weten dat het niet mag.

"De nieuwe generatie is erg gericht op het individu in plaats van op de overheid. Het neoliberale vertoog van individuele verantwoordelijkheid is daar de oorzaak van. De meiden van feministische platforms als Vileine en Stellingdames zijn heel erg gericht op kabaal maken. Ze staan er niet bij stil dat je ook iets met een wet kunt veranderen.

Neem genderneutrale wc's waar studenten tijdens het Maag­den­huis­pro­test om vroegen. Dat lijkt misschien onzinnig, maar het gaat erover hoe je tegen mannen en vrouwen kijkt

"Een mooi voorbeeld van hoe bewustwording wél ergens toe kan leiden, vond ik de campagne #zeghet (om zwijgen over seksueel geweld te doorbreken, red.). Doordat vrouwen hun ervaringen deelden, zijn er Kamervragen gesteld over de procedure van aangifte doen van seksueel geweld. Die procedure is uiteindelijk aangepast, maar dat was niet de insteek van de bedenkers van de campagne. Terwijl dat prima had gekund."

Er zijn ook vrouwen die 'de incorrecte representatie van spermacellen in films' (Emma Curvers) of polyamorie (Simone van Saarloos) tot hun concrete agenda rekenen. Slaan die niet een beetje door?

"Er zijn veel mensen die vinden dat het debat nergens over gaat, en dat feministen zich beter bezig kunnen houden met rechten van vrouwen in Arabische landen. Het is niet aan mij om daarover te oordelen. Wat voor de een onzinnig voelt, kan voor de ander heel fundamenteel zijn.

"Neem genderneutrale wc's waar studenten tijdens het Maagdenhuisprotest om vroegen. Dat lijkt misschien onzinnig, maar het gaat erover hoe je tegen mannen en vrouwen kijkt. Voor mij is het niet moeilijk om de lijn van genderneutrale wc's door te trekken naar vaderschapsverlof. Vinden we het zinnig dat onze wereld op een bepaalde manier is ingericht? Voor de één gaat dat over spermacellen in films, voor de ander over samenlevingsvormen."

Wat zou er volgens u nog meer op de agenda moeten staan?

"Vaderschapsverlof. Vaders en moeders moeten even lang verlof krijgen, vind ik. En laten we gewoon in de wet vastleggen dat mannen en vrouwen evenveel moeten verdienen voor hetzelfde werk, zoals in IJsland. Of kinderopvang. Die hoort gewoon gratis te zijn.

"Maar de wil om dat te regelen is er gewoon niet in Nederland. De VVD wil het vaderschapsverlof nog steeds op twee dagen houden. Veel vrouwen zijn het trouwens ook niet met me eens. Toen ik hier laatst een opiniestuk over schreef in NRC, kreeg ik veel bedankjes van mannen die daarom zaten te springen. Maar ik kreeg óók onwijs veel boze moeders over me heen. Veel moeders willen de zorg helemaal niet gelijk verdelen, maar de baas zijn."

Moet de nieuwe generatie massaal de straat op om dat soort dingen te eisen, zoals de feministen van de tweede golf?

"Ja. Als je iets echt belangrijk vindt, moet je het echt belangrijk maken. Maar het gaat niet alleen om vrouwen, het is een zaak van ons allemaal. Het patriarchaat is óók slecht voor de mannen. Dat zit niet alleen in kinderkwesties, zoals dat vrouwen sneller de kinderen krijgen toegewezen na een scheiding. Ik vind het ook zielig als mannen niet over hun gevoelens durven te praten met vrienden. Of dat ze niet naar de huisarts gaan omdat ze geen aansteller willen zijn. Dat is niet oké.

"Mannen moeten ons niet helpen met de 'vrouwenzaak'. Er is een genderzaak, en daar hebben we allemaal last van. We moeten naar een samenleving waarin niet alles gendered is, zonder aparte scheermesjes en zonder mannenthee. Ik hoop op een derde golf, omdat ik de wereld onrechtvaardig ingericht vind. Het is heel spannend wat er nu allemaal gaat komen."

Linda Duits, 'Dolle mythes. Een frisse factcheck van feminisme toen en nu', AUP 2017, 179 blz., €17,95

© rv



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
De vrouwen van de jaren zestig waren heus niet allemaal humorloze mannenhaters in tuinbroek

Vergelijk het met lucifers: als je daarmee aan de slag gaat krijg je een vonkje, dan nog een vonkje. Dat betekent niet altijd dat de lucifer aangaat

Mijn boek verdient zeker een vervolg met de vraag: hoe kijken jongeren in kleinere steden naar de huidige ont­wik­ke­lin­gen?

Neem genderneutrale wc's waar studenten tijdens het Maag­den­huis­pro­test om vroegen. Dat lijkt misschien onzinnig, maar het gaat erover hoe je tegen mannen en vrouwen kijkt