Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Leraren hebben liever een sociaal vangnet in plaats van een hoog salaris

Samenleving

Petra Vissers

© Hollandse Hoogte / Bert Spiertz

De zogenoemde bovenwettelijke regelingen voor onderwijzers zijn niet uniek. Of ze riant zijn en dus versoberd kunnen worden, hangt af van het vergelijkingsmateriaal. 

Ze moesten er massaal voor staken, maar leerkrachten in het basisonderwijs krijgen een loonsverhoging, zo beloofde het nieuwe kabinet. Daar hangt wel een voorwaarde aan. De toegezegde 270 miljoen komt er alleen als de cao wordt gemoderniseerd, is de opdracht in het regeerakkoord. Leraren die thuis zitten, krijgen volgens het kabinet te ruime uitkeringen. Daarbij is de verwachting dat de kosten voor de extra uitkeringen de komende jaren oplopen.

Lees verder na de advertentie

Nu de cao-onderhandelingen tussen werkgevers en vakbonden binnenkort beginnen en het extra geld verdeeld moet gaan worden, rijst de vraag: wat zijn de bovenwettelijke regelingen? Zijn ze inderdaad riant en kunnen ze worden versoberd?

Aanvulling

Basisschoolleerkrachten krijgen, als ze ontslagen worden, van hun werkgever een aanvulling op de werkloosheidsuitkering van het UWV. Daardoor is die in veel gevallen hoger en duurt die langer dan de wettelijke uitkering. Ook zieke basisschoolleerkrachten krijgen een hoger loon doorbetaald.

Uniek zijn die regelingen niet. Leraren in het voortgezet onderwijs hebben ook dit soort afspraken in hun cao staan, net als bijvoorbeeld rijksambtenaren, defensiepersoneel, verpleegkundigen en politieagenten. Die ontstonden na 1996, toen het wachtgeld voor ambtenaren en onderwijzers werd afgeschaft.

Er is bij de cao-on­der­han­de­lin­gen bewust voor gekozen geld in te zetten voor een sociaal vangnet in plaats van hogere salarissen.

Jacques Dijkgraaf, advocaat ambtenaren en onderwijsrecht

Of de leerkrachten in het basis­onderwijs riante regelingen hebben? “Dat hangt af van de vraag wie je als vergelijkingsmateriaal neemt”, zegt advocaat Jacques Dijkgraaf, gespecialiseerd in ambtenarenrecht en onderwijsrecht. Vooropgesteld: hij vindt het woord ‘riant’ sowieso ongelukkig gekozen. “Dat impliceert dat dit leraren niets kost. Terwijl er bij de cao-onderhandelingen bewust voor gekozen is geld in te zetten voor een sociaal vangnet in plaats van hogere salarissen.”

Daar is veel voor te zeggen, vindt voorzitter Petra van Haren van de ­Algemene Vereniging Schoolleiders. Wanneer een school een leraar moet ontslaan, is het moeilijk een herplaatsing te bieden omdat er weinig andere functies zijn op basisscholen dan die van leraar. Verder heeft ontslag vaak te maken met dalende leerlingenaantallen, waardoor het voor de leraar in kwestie moeilijk is om elders in de regio werk te vinden. Ten slotte is de opleiding tot leraar zo specifiek dat omscholen tijd kost.

Cao-onderhandelingen

De bovenwettelijke regelingen zijn het gevolg van keuzes die werkgevers en vakbonden maken aan de cao-tafel, waar de minister in principe niet aanschuift. Het steekt de cao-onderhandelaars dan ook dat het kabinet voorwaarden verbindt aan het extra geld voor de leraren. Zij benadrukken dat de minister niets te maken heeft met de keuzes die werkgevers en werknemers maken.

“Ja, daar hebben ze wel gelijk in”, zegt Dijkgraaf. Als hij de bovenwettelijke regelingen in het primair onderwijs ­vergelijkt met die in het voortgezet onderwijs ziet de advocaat amper verschillen.

Tekst loopt verder onder de afbeelding

Wat betekenen de bovenwettelijke regelingen voor ontslagen leerkrachten? Voor het openbaar onderwijs gelden zo veel overgangsregelingen dat het vrijwel onmogelijk is een algemeen beeld te geven. Voor het bijzonder onderwijs kan dat wel. © Trouw

In het beroepsonderwijs en hoger onderwijs zijn de regelingen soberder. “Dat is historisch zo gegroeid en heeft wellicht ook te maken met het normaler vinden van mobiliteit onder werknemers.” Ambtenaren bij gemeenten en waterschappen hebben volgens Dijkgraaf al een soberder pakket.

Het onderwijs is in het verleden vaker als breekijzer gebruikt om veranderingen af te dwingen.

Jacques Dijkgraaf, advocaat ambtenaren en onderwijsrecht

Hij kan zich voorstellen dat de eis van het kabinet om de cao primair onderwijs te versoberen een voorbode is van eenzelfde eis in andere sectoren. “Het onderwijs, een grote en daardoor dure sector, is in het verleden vaker als breekijzer gebruikt om veranderingen af te dwingen.”

Deel dit artikel

Er is bij de cao-on­der­han­de­lin­gen bewust voor gekozen geld in te zetten voor een sociaal vangnet in plaats van hogere salarissen.

Jacques Dijkgraaf, advocaat ambtenaren en onderwijsrecht

Het onderwijs is in het verleden vaker als breekijzer gebruikt om veranderingen af te dwingen.

Jacques Dijkgraaf, advocaat ambtenaren en onderwijsrecht