Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Jong zijn op Texel gaat niet zonder biertje

Home

Marjon op de Woerd

Hangjongeren op de dijk babbelen wat met elkaar op Texel. © Hollandse Hoogte / Marco Okhuizen

Een onbezorgde jeugd bij strand en duinen? Texelse jongeren hebben juist een lager zelfbeeld, zijn eenzamer en denken vaker aan zelfdoding dan scholieren elders, blijkt uit GGD-onderzoek. Hoe is dat, opgroeien op Texel?

Het is een oude paardenstal, de plek waar Sil en zijn vrienden vanavond samenkomen. ‘Hok Gielus’ noemen ze het, vernoemd naar een van hen. Op een stal lijkt het niet meer, het doet eerder denken aan een semi-professioneel café. De groep jongens heeft de 28 vierkante meter volledig opgeknapt. Een lange bar vult de ruimte, witte tweedehands barkrukken en een grote koelkast om het bier koud te houden staan er naast. De lichtinstallatie komt uit China, daar is het lekker goedkoop.

Lees verder na de advertentie

Soms zijn ze maar met z’n vijven, zegt de 17-jarige Sil, de week erop misschien met vijftien, maar het kunnen er net zo goed dertig worden. Dansen, hangen, drinken. Veel drinken. Dat is het recept voor een goede zaterdagavond. Meer dan vijf glazen zijn geen uitzondering. “Het is hier op Texel gewoon wel normaal, of zo”, zegt hij.

Hij omschrijft zijn waddeneiland als een kleine en hechte gemeenschap. Een plek waar je al je leeftijdsgenoten kent, ook al wonen er in totaal zo’n 13.500 mensen. “De ruimte, het landschap, de natuur en de vrijheid om te doen wat je wilt - dat vind ik fijn aan Texel”, zegt Sil.

Uit de Jeugdmonitor blijkt dat meer dan een kwart van de Texelse jongeren psychisch ongezond is

Zaterdag gebeurt het indrinken in de keet, en daarna gaat iedereen naar de kroeg in De Koog, legt hij uit. Hij kijkt nog eens naar het groene bandje om zijn pols. Dat bandje is de weg naar alcohol in iedere kroeg. Groen betekent 18-plus, 18-plus betekent alcohol. “Ik heb er meerdere thuis liggen hoor. Gekregen van een vriend.” Hij haalt zijn schouders op en glimlacht. Met een platte schroevendraaier wippen ze het ijzeren sluitinkje open, bandje om de pols en een tikje van de hamer doet de rest.

Juttertjes

Joyce Pool, 55 jaar en docent maatschappijleer aan de enige middelbare school op het eiland, De Hogeberg, vroeg haar havo 4-klas wie er drinkt. “Er was maar één leerling die niet zijn hand opstak”, zegt ze zittend op het terras van Hotel de Lindeboom. “Wat zeggen jullie ouders dan?”, vraagt ze de klas. “‘Die doen het ook’ is dan het standaardantwoord.” Nils Lelij, docent geschiedenis op dezelfde school en raadslid voor de PvdA Texel, gaat zelfs niet meer naar het traditionele Meierblis, het vreugdevuur dat iedere 30 april op het eiland wordt aangestoken om de komst van de zomer te vieren. “Veertien- en vijftienjarigen krijgen daar achter elkaar Juttertjes (de lokale kruidenbitter, red.) van hun ouders. Ik weet van tevoren dat ik dat niet kan negeren en dat ik ruzie krijg met de ouders. De lol is eraf.”

Hij leunt over de toog in café De Twaalf Balcken en vraagt wat oud-leerlingen hoeveel mensen zij zouden kunnen bellen om hasj te kopen. Genoeg, blijkt al snel. Hasj, wiet, coke - het is allemaal doodeenvoudig.

Overmatig gebruik van drank en drugs, wellicht is dat een van de verklaringen voor de zorgwekkende resultaten die in mei uit een GGD-onderzoek onder tweede- en vierdeklassers kwamen. Uit deze Jeugdmonitor blijkt dat meer dan een kwart van de Texelse jongeren psychisch ongezond is: een lager zelfbeeld hebben dan leeftijdsgenoten elders in de regio en vaker kampen met ernstige emotionele eenzaamheid. Bijna een kwart heeft het afgelopen jaar serieus aan zelfdoding gedacht.

De achttienjarige Demelza van der Meulen heeft net haar vwo-diploma op zak en woont sinds haar vijfde op het eiland. Ze herkent de resultaten van het GGD-onderzoek zelf niet, maar kan zich er wel een voorstelling bij maken. Vrienden kiezen is er bijvoorbeeld niet echt bij, legt ze uit. “Op de basisschool is de klas zo klein dat er in mijn dorp maar zes andere kinderen van mijn leeftijd waren. Op zich is dat wel chill, maar als je er net buiten valt heb je hier geen alternatief. Dat kan eenzaam zijn.”

Ik zie ze wel eens met een houten kop op de bank, maar ze doen het goed op school en zitten goed in hun vel.

Joop Rommets

Ook docent en PvdA-raadslid Lelij (55) noemt die verwevenheid. “Je komt elkaar altijd overal tegen. Zelfs als je op een andere basisschool zit, zie je elkaar op de voetbalclub, op straat of bij de jeugdclub. Verschillende vriendengroepen los van elkaar hebben is hier veel moeilijker dan elders.”

Aan de ene kant neemt Lelij de onderzoeksresultaten met een korrel zout, aan de andere kant zegt hij dat Texel bekendstaat om het bagatelliseren van problemen. Hij is niet de enige die vraagtekens plaatst bij het onderzoek. De geruchten over scholieren die de vragenlijst expres negatief hebben ingevuld om de school een hak te zetten doen flink de ronde, ondanks dat Texel jaar op jaar relatief slecht scoort in dit onderzoek. Daarnaast kunnen veel mensen het zich simpelweg niet voorstellen. Texel, een fijnere plek om op te groeien kan er toch haast niet zijn?

Ook Joyce Pool heeft de geruchten gehoord. Toch vindt ze dat iedereen het onderzoek serieus moet nemen. “Of het een schreeuw om aandacht is of een daad van verzet, het is en blijft een signaal”, zegt zij. Wat haar vooral zorgen baart is dat slechts 33 procent zegt een goede relatie met ouders te hebben. “Dat laat zien dat het ons allemaal aangaat.”

Hard werken

Docenten Pool en Lelij zien het bij ouders van leerlingen, van wie de meesten in de horeca werken. Circa 80 procent van de Texelse economie draait op toerisme. Dat betekent vooral in het hoogseizoen hard werken voor de ouders en veel vrijheid voor kinderen. Pool herinnert zich dat uit haar tijd als juf op de basisschool. “In het hoogseizoen kregen kinderen echt minder aandacht. Nu het vakantieseizoen op Texel bijna zo’n acht maanden per jaar beslaat, kan dat een probleem vormen voor de band tussen kind en ouder.”

Ook scholieren werken zich volgens Pool op het eiland ‘helemaal te pletter’. Diensten van tien uur op het terras zijn niet ongebruikelijk en met een nazit van al het personeel als vaste prik en nog een extra drankje in een nabijgelegen café wordt het al snel nachtwerk. Joop Rommets - 50 jaar, Texelaar in hart en nieren - is vader van twee jongens. Een van zeventien, die werkt bij een van de vele strandpaviljoens. Aan de keukentafel in Den Hoorn vertelt hij over het vaderschap op Texel en hoe hij probeert evenwicht te zoeken. Over dat vele drinken maakt hij zich weinig zorgen. “Ik weet dat het zo is en deed het zelf vroeger ook af en toe. Ik zie ze wel eens met een houten kop op de bank, maar ze doen het goed op school en zitten goed in hun vel.”

Op de gevaren van te veel drinken wijst hij ze zeker, maar uiteindelijk vertrouwt hij erop dat gezond verstand zegeviert. “Ik stuur bij als het nodig is, maar meer niet.” En die lange diensten bij het strandpaviljoen? “Dat mag alleen omdat het nu vakantie is. Als school weer begint, is dat afgelopen”, zegt hij stellig terwijl zijn zoon zich haast om op tijd op zijn werk te komen.

Dat geldt niet voor alle ouders. Nils Lelij ziet het terug in zijn klas. “Door al dat toerisme werken ze hier al van jongs af aan en is er altijd ergens een feestje. Dan zijn ze moe, slapen ze slecht, liggen ze bij mij half slapend in het klaslokaal en scoren ze slechter op school. Dat levert stress op.”

Ze neemt het haar ouders niet kwalijk, maar Demelza vindt het wel zonde dat ze op Texel is opgegroeid. “We hebben gewoon wifi en Calvé pindakaas, daar gaat het niet om. Maar ik wil zonder mijn ouders naar concerten in Amsterdam kunnen en niet altijd ergens een overnachting moeten regelen omdat ik de laatste boot om half tien niet meer haal.” Texel is prachtig, zegt ze, maar zelf had ze er niet voor gekozen.

Bijna een kwart van de Texelse scholieren zegt het afgelopen half jaar wel eens over zelfdoding te hebben nagedacht

Ook school speelt daarin een rol. In groep 8 open dagen van scholen bezoeken is er niet bij, keuze is er niet. Een brede school voor ieder niveau op een klein eiland betekent simpelweg dat niet alles mogelijk is. “Ik had graag kunst of wereldreligie kunnen kiezen als vak, maar dat kan hier niet. Alleen de vakken die hoognodig zijn voor een vervolgopleiding worden aangeboden.” Sinds kort kunnen bovenbouwleerlingen op de havo geen Frans meer volgen. En zowel scheikunde als geschiedenis kiezen is er ook niet meer bij. Logistiek is het niet meer te bolwerken.

De enorme krimp waar Texel mee te maken heeft, gaat dat allesbehalve makkelijker maken. Zijn er nu nog 950 middelbare scholieren, in 2020 zijn dat er naar schatting 700. “De school is nog te veel bezig met de boekhoudkundige kant van het verhaal”, denkt Nils Lelij die al 22 jaar lesgeeft op de school in Den Burg. “Met de omwenteling naar meer zelfstudie en minder instructie van leraren is er afgelopen jaar ook ingeleverd op het mentoraat en het aanbod van studiecoachgroepen. Terwijl dat juist zo belangrijk is.”

Onverklaarbaar

De resultaten van de Jeugdmonitor waren voor een verraste wethouder Hennie Huisman-Peelen (VVD) reden om direct een werkgroep in te stellen met experts uit diverse gebieden, van onderwijs tot politie tot het sociaal domein. Verklaren kan ze de resultaten niet. “Ik wil niet direct allerlei instanties op de school en jongeren afsturen. We zoeken nu vooral naar methodes die een gesprek op gang brengen, zowel met jongeren als met ouders. En we kijken naar het IJslandse model, waarbij het belang van buitenschoolse activiteiten en voorlichting aan ouders zeer succesvol lijkt te zijn.”

Texel is een eiland met zeventig verenigingen, wat kan wethouder Huisman toevoegen? “De droom”, antwoordt ze direct. “Ik wil dat kinderen en jongeren hier een droom kunnen hebben en die ook kunnen najagen.”

Voor Demelza is het zover. De overkant. Het vasteland. Concerten bezoeken en daarna altijd weer naar huis kunnen. Gisteren is ze naar Leiden verhuisd voor haar studie Engelse taal en cultuur. Afgelopen maand was ze er vanwege de introductiedagen al even. Haar eerste uren in Leiden beschrijft ze als overweldigend. De snelheid, de drukte - het werd haar te veel. “Ik voelde me een boerenmeisje dat niets van de stad kent, en dat is eigenlijk ook zo.” Toch weet ze het nog steeds zeker: “Ik wil van het eiland af en nooit meer terugkeren”.

Al twee jaar reist Sil iedere maand met zijn vader op en neer naar Den Haag. Daar krijgt hij op hoog niveau drumles, wat op Texel onmogelijk is. “Als je je kind dat soort kansen wilt bieden, dan moet je wel naar de overkant”, zegt hij. Hij hoopt straks in Den Haag te wonen en te werken, deze week is de selectie voor het Haagse politiekorps. De absolute vrijheid van de stad en het diverse avondleven, dat trekt hem. “Ooit reis ik in een omgebouwd Chevroletbusje de wereld over. Motor aan, rijden en maar zien waar je uitkomt. Die vrijheid is mijn droom.”

Zorgwekkende resultaten Texelse Jeugdmonitor

Op Texel deden 310 tweede- en vierdeklassers mee aan de Jeugdmonitor voor de regio Noord-Holland Noord. Het aantal Texelse scholieren met een laag zelfbeeld is 14,5 procent, tegen gemiddeld 10,5 procent in de regio. Bijna een kwart van de Texelse scholieren - 24,5 procent - zegt het afgelopen half jaar wel eens over zelfdoding te hebben nagedacht (17,7 procent in de regio). Zo’n 5,5 procent van de jongeren uit het onderzoek heeft daadwerkelijk een poging ondernomen.

16,6 procent voelt zich ernstig emotioneel eenzaam (9,6 procent in de regio). Slechts 27,4 procent vindt school (hartstikke) leuk. In de rest van de regio is dat 51 procent.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Uit de Jeugdmonitor blijkt dat meer dan een kwart van de Texelse jongeren psychisch ongezond is

Ik zie ze wel eens met een houten kop op de bank, maar ze doen het goed op school en zitten goed in hun vel.

Joop Rommets

Bijna een kwart van de Texelse scholieren zegt het afgelopen half jaar wel eens over zelfdoding te hebben nagedacht