Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Is het centraal eindexamen voor vmbo, havo en vwo toe aan een update?

Samenleving

Gerrit-Jan KleinJan

Leerlingen bij de start van de eindexamens. © ANP

Het centraal eindexamen voor vmbo, havo en vwo is toe aan een fikse modernisering. Het is niet meer van deze tijd, vindt voorzitter Paul Rosenmöller van de vereniging van middelbare schoolbestuurders, de VO-raad.

Wat is er mis met het centraal eindexamen?

Lees verder na de advertentie

Het centraal eindexamen op één moment in het jaar is te star. Er moeten meer examenmomenten komen, stelde voorzitter van de VO-raad Paul Rosenmöller donderdag tijdens een congres. Verder moeten leerlingen de kans krijgen om vakken waar ze goed in zijn op een hoger niveau af te sluiten. Gezakte leerlingen moeten de voldoendes die ze haalden kunnen behouden.

We zien dat de werkdruk bij leerlingen in de periode voor het eindexamen enorm oploopt. Spreiding van het examen is nodig

Anouk Gielen, voorzitter Landelijk Aktie Komitee Scholieren (Laks)

Kortom, het centraal eindexamen voor vmbo, havo en vwo dat in mei weer begint, is wat Rosenmöller betreft toe aan een fikse opknapbeurt. “Examens en toetsen lijken een doel op zichzelf geworden. Een controlemechanisme voor de kwaliteit van scholen, in plaats van een instrument om te evalueren wat de leeropbrengst is en hoe een leerling zich ontwikkelt.”

Waarom is er telkens gedoe over het eindexamen?

De roep klinkt al langer om middelbare scholieren meer maatwerk te bieden. De gedachte daarachter is dat het examenregime op dit moment leerlingen te veel in één mal perst en niet goed aansluit op waar kinderen wel en niet goed in zijn. Rosenmöller kreeg twee jaar geleden al bijval van het College van toetsen en examens (CvTE). Deze waakhond van alle centrale examens in Nederland bepleitte in 2016 om het centraal eindexamen te spreiden over twee periodes per schooljaar. Zo zouden leerlingen zich beter kunnen voorbereiden.

Hoe kijken scholieren tegen hun eindexamen aan?

Het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (Laks) vindt verandering eveneens nodig. “We zien dat de werkdruk bij leerlingen in de periode voor het eindexamen enorm oploopt. Spreiding van het examen is nodig”, zegt voorzitter Anouk Gielen. Ze pleit voor nog drastischer maatregelen dan Rosenmöller. “Scholieren zouden niet alleen vakken op een hoger niveau kunnen afsluiten, maar ook op een lager niveau. Nu word je afgerekend op je slechtste vak.” Daarvoor is wel een stelselwijziging nodig, erkent ze. “Je hebt dan geen specifiek havo of vwo diploma meer.”

Zijn docenten ook te porren voor verandering?

Niet echt. “Er ís al veel flexibiliteit”, zegt Michel Couzijn, leraar Nederlands in Amsterdam en lerarenopleider aan de Universiteit van Amsterdam. Hij wijst erop dat het havo- en vwo-examen nu al uiteen valt in twee delen. “De ene helft vullen scholen zelf. Daar kunnen ze de hele bovenbouw voor gebruiken. Het hoe en wat van deze schoolexamens bepalen scholen zelf." 

Couzijn legt het uit: "Ik geef Nederlands. Als school mogen we zelf bepalen in welke mate we aandacht besteden aan literatuur of taalvaardigheid, en hoe en wanneer we examineren.” En als afsluiter is er het centraal eindexamen in mei, dat vanuit het ministerie georganiseerd wordt. “Daar richt de VO-raad nu haar pijlen op. Mij lijkt het alleen maar goed dat een onafhankelijke instantie aan het einde kijkt of een leerling aan het gewenste niveau voldoet. Dat doen we ook zo met rijexamens.”

Couzijn krijgt bijval van Jeroen Janssen, onderwijswetenschapper aan de Universiteit Utrecht. "Rosenmöller zet vraagtekens bij de focus op cognitieve vaardigheden tijdens examens. Volgens mij is dat juist een van de wezenlijke aspecten van het onderwijs. Hoe doordacht is dit plan? Ik frons mijn wenkbrauwen."

Examen doen op diverse niveaus stuit ook op scepsis. “Het gebeurt zelden dat een leerling in één vak op een heel ander niveau presteert”, zegt Ton van Haperen, lerarenopleider aan de universiteit van Leiden en docent op een middelbare school in Eersel. “Het is bovendien praktisch lastig om een mavo-leerling, die vier jaar naar school gaat, bijvoorbeeld een eindexamen wiskunde op vwo-niveau te laten doen, waar leerlingen zes jaar voorbereidingstijd hebben.” 

Leraren willen minder werkdruk

Zo’n 75 leraren uit het voortgezet onderwijs demonstreerden donderdagochtend bij het jaarlijkse congres van werkgeversorganisatie VO-raad in Nieuwegein. Ze eisen, net als hun collega's op basisscholen, minder werkdruk en meer salaris. Het ging om de eerste actie van leraren uit het voortgezet onderwijs. Sinds februari zijn de cao-onderhandelingen stopgezet. De leraren willen 3,5 procent loonsverhoging en een lesweek van (op termijn) maximaal 20 uur. De werkgevers willen over dit laatste punt geen afspraken maken. 

Lees ook: De leerling staat veel te centraal in het onderwijs

Deel dit artikel

We zien dat de werkdruk bij leerlingen in de periode voor het eindexamen enorm oploopt. Spreiding van het examen is nodig

Anouk Gielen, voorzitter Landelijk Aktie Komitee Scholieren (Laks)