Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

In Oklahoma wil niemand meer van de vierdaagse schoolweek af

Samenleving

Seije Slager

Leerlingen van Wagoner Middle School lunchen in de schoolkantine. © Seije Slager
Reportage

In Nederland is het nog een controversieel idee, in delen van de VS is het gemeengoed: de vierdaagse schoolweek. Leraren zijn er erg blij mee, politici minder.

De kinderen weten al haast niet meer beter. “Ja, prima hoor”, klinkt het, met nadrukkelijke puberale verveeldheid, als je ze naar de vierdaagse schoolweek vraagt. Het is nu het derde jaar dat ze elke maandag vrij hebben.

Lees verder na de advertentie

Maar bij de leraren in het stadje Wagoner breekt gelijk een soort ontspanning door op de gezichten. Alsof ze jarenlang rondgelopen hebben met chronische pijn, en nu eindelijk de juiste dokter hebben gevonden.

Neem Ranell Curry. Ze is al zo’n twintig jaar lerares Engels op Wagoner Middle School, dus ze kan vergelijken. “Er is zoveel minder stress. Voor zowel de kinderen als de leraren”, zegt ze. Ze is op maandag soms nog wel een paar uur op school, maar dan gewoon om in alle rust de rest van de week voor te bereiden, zonder dat ze steeds wordt afgeleid.

De overige vier dagen gaan de kinderen nu langer naar school, om aan het verplichte aantal uren te komen, en ook dat bevalt. “De lessen duren nu een heel uur, dus ik hoef niet meer alles in 45 minuten te proppen. We hebben veel meer tijd voor vragen, antwoorden en klassikale discussie.” 

In tien jaar is er 1 miljard bezuinigd op onderwijs, terwijl er 50.000 leerlingen bij kwamen. Er zijn scholen die met boeken werken waar de laatste twee presidenten niet in staan.

Alicia Priest, voorzitter van de lerarenvakbond

Maar de vierdaagse schoolweek is in Wagoner niet ingevoerd als didactische noviteit. “We hadden eerlijk gezegd geen andere opties meer”, vertelt Randy Harris. Hij is superintendent, de bestuursvoorzitter van alle lagere en middelbare scholen in het stadje van zo’n 9000 inwoners op het platteland van Oklahoma. “We kregen jaar na jaar bezuinigingen opgelegd. Ik wist niet meer waar ik het vandaan moest halen.”

© Louman & Friso Nijmegen

Vijf salarissen

Critici van de vierdaagse schoolweek wijzen erop dat de besparing in de praktijk slechts 2 procent blijkt. Maar, zo riposteert Harris, “op mijn budget zijn dat zo’n vijf salarissen. Ga die leraren die ik anders moet ontslaan maar vertellen dat dat niets voorstelt.” Er is nog een voordeel. Oklahoma kampt met een enorm lerarentekort. Vroeger kwam er soms geen enkele reactie op vacatures. “Nu krijgen we meer en betere kandidaten. Als je geen geld hebt, dan kun je leraren met tijd belonen.”

En de ouders dan? Die hebben de kinderen nu een extra dag thuis. Vervelend, maar school is geen kinderopvang, vinden ze in Wagoner. Harris liet wel een enquête uitvoeren: voor het experiment stond maar 60 procent van de ouders achter de vierdaagse schoolweek, na twee jaar was dat gestegen tot meer dan 80 procent. “In de vakanties moeten ouders ook iets regelen. Ik hoor er eigenlijk geen klachten over.”

Wagoner staat niet alleen, zegt Alicia Priest, voorzitter van de lerarenvakbond van Oklahoma. Zo’n 20 procent van de schooldistricten heeft een vierdaagse schoolweek, al zijn dat vooral dunbevolkte plattelandsdistricten, dus het treft een minder groot percentage kinderen. 

Ranell Curry, lerares Engels aan de Wagoner Middle School. © Seije Slager

Republikeins testlab

Het is een van de meest tastbare gevolgen van de crisis in het onderwijs in Oklahoma. De Republikeinen hadden het daar de afgelopen kwart eeuw voor het zeggen, en maakten er een soort testlab van voor hun filosofie van een minimale overheid. De belastingen zijn almaar verlaagd, en de publieke sector kreeg bezuiniging na bezuiniging te verwerken. Priest: “In de tien jaar voor 2018 is er 1 miljard dollar bezuinigd op onderwijs, terwijl er 50.000 leerlingen bij kwamen. Er zijn scholen die met lesmateriaal moeten werken waar de laatste twee presidenten nog niet in staan.”

Na grootschalige stakingen kwam er vorig jaar eindelijk wat salaris bij voor de leraren in de staat. Die waren tot dan toe de op een na slechtst betaalde leerkrachten van het land. Maar de rest van de begroting is nog niet gerepareerd. Integendeel, er is een wetsvoorstel in behandeling dat de vierdaagse schoolweek wil verbieden. Die zou slecht zijn voor de kinderen.

Randy Harris: “Dat kunnen ze zeggen, maar ik denk dat ze leraren terug willen pakken voor die staking van vorig jaar. Er wordt onderzoek gedaan naar de vierdaagse schoolweek, maar daar zijn eenvoudigweg nog geen conclusies uit te trekken. We doen het pas een paar jaar.” Dat is ook de mening van Priest: “Lokale gemeenschappen weten het beste wat in hun geval wel en niet werkt.”

De kinderen lijken wel rustiger geworden, alsof ze niet meer de hele tijd op het randje zitten

Ranell Curry, lerares Engels

Stevig onderzoek mag er dan nog niet zijn, anekdotisch bewijs al wel. Het verzuim in Wagoner is omlaag gegaan, zowel onder leerlingen als leraren. Die kunnen nu hun doktersafspraken op maandag plannen. De cijfers lijken juist stabiel te blijven. “Als die omlaag waren gegaan, had ik misschien gedacht: toch niet zo’n goed idee”, zegt Ranell Curry. “Maar ons verzuim is omlaag, en volgens mij onze andere problemen ook. De kinderen lijken wel rustiger geworden door die extra dag vrij. Alsof ze niet meer de hele tijd op het randje zitten.”

Vierdaagse in Nederland

Door het grote lerarentekort rijst ook in Nederland de vraag of een vijfdaagse schoolweek nog wel houdbaar is. Volgens de wet is die verplicht, maar de afgelopen maanden zagen enkele basisscholen zich vanwege het lerarentekort genoodzaakt om tijdelijk over te stappen op een vierdaagse schoolweek. Onderwijsvakbond AOb roept scholen op een vierdaagse schoolweek in te voeren als het tekort aan leraren te groot is. 

In Nederland mag een vierdaagse schoolweek alleen als tijdelijke oplossing – maximaal zeven weken per jaar – worden ingevoerd. Maar of dat zo blijft? De kwaliteit hoeft met minder uren niet in het geding te komen, blijkt uit onderzoeken waarbij schoolprestaties internationaal met elkaar worden vergeleken. Volgens de

Pisa-ranglijsten zijn het opvallend genoeg de slechtst scorende landen, zoals Italië en Griekenland, waar kinderen de meeste uren naar school gaan. En de leerprestaties van de kinderen in Finland zijn juist goed, terwijl zij maar 800 uur per jaar les hebben.

Lees ook: 

Wat is er mis met een vierdaagse schoolweek?

Nu het lerarentekort de spuigaten uitloopt, dringt de vraag zich op of een vijfdaagse schoolweek nog een houdbare norm is. Zijn minder lesuren een oplossing?

Deel dit artikel

In tien jaar is er 1 miljard bezuinigd op onderwijs, terwijl er 50.000 leerlingen bij kwamen. Er zijn scholen die met boeken werken waar de laatste twee presidenten niet in staan.

Alicia Priest, voorzitter van de lerarenvakbond

De kinderen lijken wel rustiger geworden, alsof ze niet meer de hele tijd op het randje zitten

Ranell Curry, lerares Engels