Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

In Italië werkt ‘la mamma’ niet buitenshuis

Samenleving

Pauline Valkenet

Een vrouw werkt in een dessertfabriek in Napels. © Getty Images
Reportage

In Italië werkt minder dan de helft van de vrouwen. De lage arbeidsparticipatie is gevolg van de traditionele rolverdeling tussen mannen en vrouwen. ‘Het is schadelijk voor een klein kind als mama er niet is’.

In het banencentrum met kil tl-licht is maar één ambtenaar achter zijn bureau aan het werk. Er zijn weinig vacatures in Caserta, een provinciestadje in de buurt van de zuidelijke stad Napels. Toch probeert Giovanna Farina, een gezette vrouw van begin vijftig, hier een baan te vinden. “Ik wil wel in een fabriek, winkel of supermarkt werken”, vertelt Farina de ambtenaar. “Maar alleen parttime. Ik heb jaren fulltime gewerkt, maar met een man en twee kinderen is dat niet te doen. Ik had het zó druk, dat ik vaak niet eens wist wat voor dag het was.”

Lees verder na de advertentie

Farina is een van de vele vrouwen in Italië die wel willen werken, maar het niet doen. Minder dan de helft van de vrouwen werkt. Binnen de Europese Unie doet alleen Griekenland het slechter. Het EU-gemiddelde is 65 procent en ook Nederland noteert dat percentage (zie grafiek). Hier op de zuidelijke helft van het mediterrane schiereiland is de situatie dramatisch: slechts één op de drie vrouwen heeft een baan.

- © Trouw

De opvallend lage arbeidsparticipatie van vrouwen wordt veroorzaakt door een hele rits obstakels waar ook signora Farina tegenaan is gebotst. Sommige zijn het gevolg van de mentaliteit: veel Italianen denken bijvoorbeeld dat als banen schaars zijn – zoals in hun land het geval is – vooral mannen er recht op hebben. En meer Italianen dan andere Europeanen vinden dat het voor een klein kind schadelijk is als la mamma buitenshuis werkt.

Huishouden

Binnen de miljoenen Italiaanse appartementen blijkt de traditionele rolverdeling bovendien erg hardnekkig; vrouwen doen het huishouden en zorgen voor de kinderen en zieke familieleden. In een rapport constateert de Italiaanse Centrale Bank: “De verdeling tussen man en vrouw is buitengewoon onevenwichtig. Driekwart van het huishouden en de zorgtaken komt op de schouders van de vrouwen neer.”

Vrouwen die willen werken, ­lopen ook tegen praktische hindernissen aan: deeltijdbanen en crèches zijn schaars

“Werkgevers zijn daarom bang om vrouwen aan te nemen”, weet Stefania Brancaccio, een mooi verzorgde onderneemster die vaak op congressen voor een hogere arbeidsparticipatie van vrouwen pleit. In de enorme fabriekshal van haar bedrijf, op een industrieterrein niet ver van Caserta, zetten mannen in overalls generatoren in elkaar; vrouwen zijn op de administratie te vinden.

“Ik heb flexibele werktijden ingevoerd en gezien dat vrouwen dan prima in staat zijn om gezin en werk te combineren. Jammer genoeg denken veel werkgevers dat vrouwen door al het huishoudelijke werk minder energie hebben en dat ze vaker afwezig zijn als ze kinderen hebben.”

Vrouwen die willen werken, ­lopen ook tegen praktische hindernissen aan: deeltijdbanen en crèches zijn schaars. De Europese Commissie raadt aan om 33 crècheplekken per 100 kinderen te hebben, maar de Italianen zitten daar ver onder. “Kinderopvang is voor onze politici nooit een prioriteit”, vertelt Paola Profeta, hoogleraar in de financiële ­wetenschappen die onderzoek naar arbeidsparticipatie doet.

Strenge eisen

Het bedrijfsleven laat het ook op dat gebied afweten. Grote ondernemingen organiseren weleens intern kinderopvang, maar middelgrote en kleine bedrijven doen dat zelden – en juist dat type bedrijven komt in dit land verreweg het meeste voor. Ook thuiswerken en flexibele werktijden liggen daar lastig.

Als zo’n kleiner bedrijf al een crèche wil openen, moet het een ­hoge bureaucratische hobbel nemen. “Je moet aan allerlei strenge eisen voldoen qua kubieke meters ruimte per kind, zonlicht, geluidsoverlast, de afmetingen van de toiletten”, zegt Stefania Brancaccio. “Hier bleek dat onmogelijk. Ik heb daarom in een kantoorruimte een illegale crèche gehad, waarvoor ik oppas ­inhuurde.” Nu de kinderen van haar werkneemsters groot zijn, heeft ze die opvang opgeheven.

De huidige regering van Vijfsterrenbeweging en Lega heeft voor ­zover bekend geen plannen om meer vrouwen aan het werk te krijgen, terwijl het rechttrekken van de scheve situatie de economie een krachtige boost zou geven. “Ons bruto binnenlands product zou daardoor met wel 15 procent kunnen groeien”, zegt hoogleraar Profeta. “Als vrouwen werken, zijn ze productiever en geven ze meer uit. Ze consumeren meer en zetten anderen aan het werk: denk aan schoonmakers, babysitters en maaltijdbezorgers.”

Brancaccio zegt dat de regering er goed aan zou doen om de openingstijden van crèches te verlengen en te verbieden dat bij sollicitaties op het cv staat of het om een man of vrouw gaat. Hoogleraar Profeta ziet meer in verplicht langer vaderschaps­verlof dan de huidige vier dagen – waarmee het normaler wordt dat mannen thuis meer doen – en fiscale voordelen voor bedrijven die vrouwen in dienst nemen. “Dat loont echt.”

Lees ook:

Emancipatiemonitor: meer vrouwen zijn zelfstandig, maar er valt nog veel te winnen

Vrouwen werken vaker en meer uren, en het aandeel economisch zelfstandige vrouwen is gestegen van 58 naar 60 procent. Tien jaar geleden is er door de overheid een taskforce Deeltijd+ opgericht om vrouwen meer uren aan het werk te krijgen. Toch zagen we best weinig ontwikkeling. Tot nu.

De vrouw die meer werkt, de man die meer zorgt? Alleen als het crisis wordt

Nederland wentelt zich in de illusie dat werk er vooral is voor het welzijn van de eigen ziel. En daar betalen we een prijs voor.

Deel dit artikel

Vrouwen die willen werken, ­lopen ook tegen praktische hindernissen aan: deeltijdbanen en crèches zijn schaars