Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

In het Turkse onderwijs staat Darwin onder druk

Samenleving

Melvyn Ingleby

De Turkse president Erdogan bij een koranles tijdens de opening van een imam hatip-school, een school die opleidt tot imam of prediker. © Getty Images

Religieus onderwijs wordt populairder in Turkije. Is dat geloofsvrijheid of een bedreiging voor de seculiere republiek? 'We kunnen kinderen niet langer beschermen.'

Toen Erkam Çabuk klein was, snapte hij niet waarom zijn moeder zonder hoofddoek naar haar werk ging. Zijn vader was imam en het gezin erg gelovig. Maar in het staatsziekenhuis waar Çabuks moeder werkte, waren hoofddoeken verboden.

Lees verder na de advertentie

"Het is gewoon zo", was haar verklaring altijd, herinnert Çabuk zich. Naar eigen zeggen bleef dat door zijn hoofd spoken toen hij op zijn dertiende besloot naar een religieuze middelbare school te gaan. "Ik dacht: waarom is het zo? Ze zeggen dat Turkije een vrij seculier land is, maar we konden niet eens ons geloof uitdragen. Daarom zag ik het als mijn plicht om naar een imam hatip-school te gaan."

Turkse cultuurstrijd

De imam hatip-scholen staan symbool voor een bittere Turkse cultuurstrijd. In naam zijn de scholen bedoeld als vooropleiding tot imam (geloofsleider) of hatip (prediker), maar onder de AKP van president Erdogan werd het imam hatip-model een populaire vorm van middelbaar onderwijs. Een gevaarlijke vorm van islamisering, waarschuwt de oppositie.

Onzin, vinden Çabuk en zijn klasgenoot Furkan Çakmak. De twee jongens zijn achttien jaar en zitten in het laatste jaar van een imam hatip-school. "Het onderwijssysteem islamiseert niet, het geeft gewoon bepaalde rechten terug", vertelt Çakmak in vloeiend Engels. "We krijgen alle vakken die ze op normale scholen ook doceren. Het religieuze onderwijs is gewoon een extraatje."

Maar Feray Aydogan vreest dat dit 'extraatje' de norm wordt. De voorzitter van de linkse onderwijsvakbond Egitim Sen wijst op een recente verandering in het onderwijscurriculum. Zo zal de evolutieleer van Charles Darwin niet meer onderwezen worden op Turkse openbare middelbare scholen.

'AKP werkt aan transformatie onderwijs'

Dat is slechts een symptoom, vertelt Aydogan. Al sinds 2012 werkt de AKP volgens haar aan een transformatie van het onderwijs. De invloed van seculiere vakbonden is aan banden gelegd, de leeftijd voor toegang tot religieuze scholen werd verlaagd, er kwamen extra keuzevakken over de islam en het aantal leerlingen in imam hatip-scholen is verzevenvoudigd, zegt de vakbondsleider.

President Erdogan, die zelf naar een imam hatip-school ging, is volgens haar uit op wraak. "Al in 2012 zei Erdogan dat hij een 'vrome en wraakzuchtige' (dindar ve kindar) generatie wilde voorbrengen. Een andere parlementariër van de AKP zei dat ze alle scholen in imam hatip-scholen zouden veranderen. En zie het resultaat: ze voeren simpelweg uit wat ze al jaren zeggen."

Cijfers nuanceren beeld

De feiten zijn genuanceerder. Volgens cijfers van het Turkse ministerie van onderwijs groeide het aantal leerlingen in imam hatip-middelbare scholen van 380.000 in 2012 naar 645.000 in het afgelopen schooljaar. Een flinke stijging, maar niet bepaald met een factor zeven, zoals Aydogan beweert. In totaal gaat zo'n 11 procent van Turkse leerlingen naar imam hatip-scholen.

Turkije komt in het reine met zijn ware wortels

Halit Bekiroglu, president van imam hatip-vereniging Önder

Dat is bovendien slechts 1 procent meer dan in 1997, benadrukt Halit Bekiroglu, president van imam hatip-vereniging Önder. In dat jaar dwong het seculiere Turkse leger een islamistische regering tot aftreden. Honderden imam hatip-scholen werden gesloten. "Wij hebben 1997 top op het bot gevoeld", vertelt hij ernstig. "Het huidige regeringsbeleid is geen gift, maar een compensatie voor dat onrecht."

Zo kun je nog wel verder terug in het verleden. Vanaf de oprichting van de seculiere Turkse republiek is geprobeerd moslims met harde hand te verwesterlijken, aldus Bekiroglu. "Een enorme massa mensen heeft zich al die tijd afgevraagd waarom het onderwijssysteem zo ver van hun af stond. Dat verklaart de huidige vragen. Turkije komt in het reine met zijn ware wortels."

Het is een gesprek tussen doven

Maar volgens vakbondsleider Aydogan is tegenwoordig juist seculier Turkije het slachtoffer. "Iedere dag neemt het geweld tegen vrouwen die geen conservatieve levensstijl hebben toe", vertelt ze opgelaten. "Het begint met keuzevakken over de islam, maar het kan zomaar verplicht worden. Ik heb ook een kind. Ik heb het gevoel dat we kinderen niet langer kunnen beschermen."

Bovendien drukt de AKP haar visie net zo hard door als haar voorgangers, stelt Aydogan. "Vroeger kwamen soldaten naar school voor les in nationale veiligheid, nu sturen ze imams voor religieus onderwijs. Ze vervangen Atatürk gewoon met hun eigen ideologie."

Het gevolg is een gesprek tussen doven. Aydogan wil niets meer weten van religieus onderwijs. Ze noemt het gericilik - achtergesteldheid. Ook gebedsruimtes op school zouden volgens haar weer verboden moeten worden. "Dat veel mensen iets willen, betekent niet dat het goed voor ze is", aldus de linkse vakbondsleider. "Ieder kind heeft recht op wetenschappelijk onderwijs. Alle onderzoeken tonen bovendien aan dat jonge kinderen religieuze ideeën nog niet kunnen begrijpen."

Het is onethisch om Darwin te onderwijzen aan kinderen die zijn werk nog niet kunnen begrijpen

Furkan Çakmak, leerling

Maar imam hatip-leerlingen Çabuk en Çakmak draaien het juist om. "Het is onethisch om Darwin te onderwijzen aan kinderen die zijn werk nog niet kunnen begrijpen", vindt Çakmak. "Stel je voor dat je een kleine jongen bent en iemand vertelt je ineens over Darwin. Dat kan zomaar je hele wereldbeeld veranderen!"

Zijn klasgenoot Çabuk knikt instemmend: "Als moslim geloof ik dat de wetenschap niet alles kan verklaren. Kinderen zeggen dat de evolutieleer waar is omdat de biologieleraar dat zegt. Maar ze weten nog niet wat waarheid is."

Lees ook: Erdogan laat het beeld van Atatürk vervagen 



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Turkije komt in het reine met zijn ware wortels

Halit Bekiroglu, president van imam hatip-vereniging Önder

Het is onethisch om Darwin te onderwijzen aan kinderen die zijn werk nog niet kunnen begrijpen

Furkan Çakmak, leerling