Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

In de VS broeit extreem-rechts onder de radar

Samenleving

Redactie

Betoging van extreem-rechtse groeperingen in Tennessee, eind oktober, waaraan onder anderen neonazi's deelnamen. © Photo News

Jaarlijks worden in de VS meer aanslagen gepleegd en verijdeld uit rechts-extremistische dan uit islamitische hoek. Maar rechts Amerika houdt dat onder tafel.

Het is negen minuten over half één 's nachts op 6 oktober wanneer de beveiliging van luchthaven Asheville, North Carolina een persoon op de camerabeelden ziet verschijnen. De witte man, gekleed in een zwarte broek, zwart jack en met een zwarte pet, draagt een tas op zijn rug. Even verdwijnt hij uit beeld, maar een paar minuten later duikt hij weer op als hij het vliegveld verlaat. Zonder rugtas ditmaal.

Lees verder na de advertentie

Gealarmeerd gaan de beveiligers op onderzoek uit. Na wat speurwerk vinden zij een geïmproviseerd explosief, gemaakt van een doorzichtige pot, gevuld met brandstof, lucifers en spijkers. De alarmklok die aan de bom is bevestigd staat op zes uur 's ochtends, als het doorgaans druk is op het vliegveld. Een paar uur voor de geplande ontploffing maakt de opruimingsdienst het explosief onschadelijk, voordat het slachtoffers heeft kunnen maken.

Overheid, media en on­der­zoeks­in­sti­tu­ten geven te weinig aandacht aan extreem-rechts terrorisme

Jelle van Buuren, Institute Security and Global Affairs

Verdachte Michael E. wordt niet veel later opgepakt. Hij verklaart dat hij zich 'klaar aan het maken was om een oorlog te voeren op Amerikaans grondgebied', zo staat in de aanklacht te lezen. Maar nieuws over deze verijdelde terroristische aanslag is vervolgens bijna nergens in de media terug te lezen, de Amerikaanse politiek laat zich er niet over uit. Een stilte die in contrast staat met de dagenlange berichtgeving over de recente aanslag in New York, waarbij een Oezbeek uit naam van terreurorganisatie IS met zijn pick-uptruck acht mensen doodreed.

Selectieve waarneming

Critici menen dat hier sprake is van selectieve waarneming. Als islamitische extremisten een aanslag trachten te plegen, dan staat het land op z'n kop. Komt terroristisch gevaar uit rechts-extremistische hoek - zoals bij Michael E. het geval lijkt, dan blijft het stil. En dat terwijl er jaarlijks meer aanslagen worden gepleegd of verijdeld uit rechts-extremistische dan uit islamitische hoek.

© Trouw

Uit onderzoek van The Investigative Fund, een non-profitorganisatie van onderzoeksjournalisten, blijkt dat tussen 2008 en 2016 rechts-extremisten 115 aanslagen hebben gepleegd of geprobeerd te plegen in Amerika, terwijl dat aantal bij moslimextremisten op 63 ligt. Data van de universiteit van Maryland tonen een nog schevere verhouding: onderzoekers daar hebben in de periode 2001 tot 2016 85 aanslagen met dodelijke slachtoffers geregistreerd, waarvan 62 gepleegd door extreem-rechtse terroristen en 23 door islamitische terroristen.

© Trouw

Grote dreiging

"Losjes samengevat betekenen deze cijfers dat extreem-rechts minstens zo'n grote dreiging vormt als jihadistisch terrorisme", zegt Jelle van Buuren, universitair docent verbonden aan het Institute Security and Global Affairs (ISGA) in Den Haag. "Maar op dit moment is het jihadisme wat de klok slaat. Overheid, media en onderzoeksinstituten geven te weinig aandacht aan extreem-rechts terrorisme. Het analytisch team van de FBI dat deze groep in de gaten moet houden, bestaat uit twee man."

Amerika telt rond de duizend verschillende clubs die onder de noemer 'extreem-rechts' vallen. Daarnaast is er nog een onbekend groot aantal eenlingen dat nergens bij aangesloten is. "Het is een bonte verzameling. Je hebt de mensen die een enorm wantrouwen hebben tegen de federale overheid. Zij zien Washington als een bedreiging voor de vrije Amerikaanse burger. Dan zijn er de milities die met wapens en gevechtskleding elke zaterdag schieten op de stormbaan. Verder heb je de fundamentalistische christenen en de 'white supremacists', ouderwetse racisten", licht Van Buuren toe.

Wake-up call

Het extreem-rechtse terrorisme kwam volgens Van Buuren echt op de radar in 1995, toen er 168 doden vielen bij een bomaanslag op een federaal gebouw in Oklahoma City. Het explosief werd geplaatst door een ex-soldaat die in anti-regeringskringen verkeerde. Van Buuren: "Deze aanslag was een enorme wake-up call".

Toch verdwenen extreem-rechtse groeperingen uit het zicht van de veiligheidsdiensten na de aanslagen van Al-Qaida op 11 september 2001. Alle aandacht ging vanaf toen naar jihadistisch terrorisme, aldus van Buuren. Wel had de FBI in de gaten dat het rechts-extremisme weer opleefde toen Obama de verkiezingen won in 2008. Een jaar later bracht de organisatie een rapport uit, waarin zij stelde dat het aantal geweldsincidenten van rechts toenam. "Daar kwam een snoeiharde reactie op van rechtse politici. Zij vonden dat alles wat met rechts te maken had in een slecht daglicht werd gezet", zegt Van Buuren. "De FBI schrok daar zo van, dat ze het rapport hebben teruggetrokken en excuses hebben gemaakt. Toen is extreem-rechts binnen Amerika weer helemaal van de agenda verdwenen. Dat is tot op de dag van vandaag zo."

Daardoor mist de FBI dat er nog steeds van alles broeit. "Vooral de groep mensen die zich tegen de federale overheid keert, neemt toe", zegt Van Buuren. Zij weigeren alles wat met de staat te maken heeft, zoals belasting betalen en kentekens op auto's plaatsen. Wapenbezit is in deze kringen bovendien van groot belang. "Zij vermoorden politieagenten of beramen moorden op politici. Tot nu toe lijkt dit kleinschalig geweld te zijn, maar dat wil niet zeggen dat zij op een gegeven moment geen grotere aanslagen kunnen gaan organiseren."

Wat noemen we terrorisme?

Er zijn zo'n 120 verschillende definities van 'terrorisme'. Drie elementen komen vaak terug: 1. De dader heeft ideologische motieven. 2. Het gaat om ernstig geweld dat tegen mensenlevens is gericht, of dat schade aanricht met maatschappij-ontwrichtende effecten. 3. Het doel van de aanslag is (een deel van) de bevolking ernstige vrees aanjagen of politieke of maatschappelijke verandering teweegbrengen.

Lees ook: Extreem-rechts is nu vooral: anti-islam



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Overheid, media en on­der­zoeks­in­sti­tu­ten geven te weinig aandacht aan extreem-rechts terrorisme

Jelle van Buuren, Institute Security and Global Affairs