Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hyena Luciano Menéndez (1927-2018) vond Videla maar een slapjanus

Samenleving

Edwin Koopman

Luciano Menéndez in 2010, tijdens een rechtszaak. © Hollandse Hoogte / AP | Associated Press
naschrift

"Iedere generatie heeft een oorlog nodig." Met die woorden schetste de Argentijnse beroepsmilitair Luciano Menéndez zijn wereldbeeld op de dag dat hij werd bevorderd tot generaal. 

Zelf heeft hij het er niet bij laten zitten. Tijdens de Argentijnse dictatuur, die duurde van 1976 tot 1983, ontpopte hij zich tot een van de meest meedogenloze beulen die Latijns-Amerika heeft gekend. Tijdens de zogenoemde Vuile Oorlog zijn zeker 10.000 - mensenrechtenorganisaties spreken van 30.000 - mensen vermoord of verdwenen, onder meer door ze levend uit vliegtuigen te gooien. 

Lees verder na de advertentie

Menéndez was een van de uitvoerders, met honderden doden, martelingen en verdwijningen op zijn geweten. Vorige week overleed hij.

Het liefst beulde hij de gevangenen zelf af, om ze na afloop persoonlijk dood te schieten

Bloedpact

Menéndez, geboren in 1927, had hij zijn strijdlust van geen vreemden. Zowel zijn vader als grootvader was officier en een van zijn ooms had in de jaren vijftig nog een couppoging ondernomen tegen toenmalig president Juan Perón. Zelf maakte de jonge Menéndez een bliksemcarrière in het leger, die hem op zijn 45ste al - als een van de jongste - de rang van generaal opleverde. In die hoedanigheid voerde hij, in de aanloop naar de militaire coup, operaties uit tegen linkse activisten, die het land destabiliseerden met bomaanslagen.

Na de staatsgreep in 1976 ging Menéndez compleet los. Hij kreeg de leiding over La Perla, een van de grootste illegale gevangenissen van Argentinië, die door zijn collega's marteluniversiteit genoemd. Hij creëerde er een 'bloedpact'; een systeem van repressie, ontvoering en marteling waaraan hij al zijn officieren dwong mee te doen, zodat niemand zonder vuile handen bleef en uit de school zou klappen. Het liefst beulde hij de gevangenen zelf af, om ze na afloop persoonlijk dood te schieten. Hij speelde voorzitter bij zogenoemde militaire ceremonies waarbij gevangenen werden geëxecuteerd, waaronder de bekende vakbondsleider Tomás Di Toffino. Menéndez, vader van zeven kinderen, liet baby's afpakken van gevangen activisten, om die te laten adopteren door kinderloze militairen.

Toen de moordmachine trager draaide en Videla een paar tegenstanders vrijliet, werd het Menéndez te gek

Rebellie

Op de top van zijn carrière voerde Menéndez, bijgenaamd de hyena, het commando over 15.000 troepen en honderden illegale martelcentra, verspreid over tien provincies - bijna de helft van het land. Hij behoorde tot de radicale vleugel binnen het leger, die vond dat de militaire regering te slap omging met internationale kritiek op de misdaden. 

Overtuigd van zijn missie om andersdenkenden uit te roeien, uitte hij openlijk kritiek op zijn leiding. Hij zag zichzelf al als de opvolger van juntaleider Jorge Videla, die hij beschouwde als een slapjanus. In 1979, toen de moordmachine trager draaide en Videla een paar vooraanstaande tegenstanders vrijliet om in ballingschap te gaan, werd het Menéndez te gek. Gewapend probeerde hij de leiding over te nemen. De rebellie mislukte en Menéndez werd na een korte gevangenschap met pensioen gestuurd.

Zijn slachtoffers hebben lang moeten wachten op gerechtigheid. Net als alle militairen profiteerde hij in 1990 van de amnestiewet van president Carlos Menem, die pas in 2005 ongrondwettelijk werd verklaard. Drie jaar later - de hyena was toen al over de tachtig - werd hij veroordeeld tot levenslang voor ontvoering, marteling en moord. In de jaren erna hoorde hij eenzelfde vonnis nog zeker elf keer aan, wat Menéndez het twijfelachtige record geeft van Argentinië's meest veroordeelde generaal.

Nooit spijt

Toch stierf hij niet in de cel. Om gezondheidsredenen mocht hij zijn straf onder huisarrest uitzitten. Al die tijd bleef hij overtuigd van zijn eigen gelijk. Spijt over zijn misdaden heeft hij nooit betuigd. De repressie moest worden beoordeeld vanuit de context van een onconventionele oorlog, zei hij in een interview. Menéndez is 90 jaar geworden - vele malen ouder dan de meeste van zijn slachtoffers.

Luciano Menéndez werd geboren op 19 juni 1927 in Buenos Aires, Argentinië. Hij overleed op 27 februari in Córdoba, Argentinië.

In Naschrift beschrijft Trouw het leven van onlangs overleden bekende of heel gewone mensen. Een tip voor Naschrift? Mail naar naschrift@trouw.nl


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

Het liefst beulde hij de gevangenen zelf af, om ze na afloop persoonlijk dood te schieten

Toen de moordmachine trager draaide en Videla een paar tegenstanders vrijliet, werd het Menéndez te gek