Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hulp in Sulawesi komt traag op gang

Samenleving

Arjen van der Ziel

Overlevenden slepen met hulpgoederen die aangeleverd zijn door een Indonesische hulphelicopter. © AP
Reportage

Vandaag begint de nationale actiedag van Giro 555. Trouw-verslaggever Arjen van der Ziel was de afgelopen dagen in Sulawesi en zag dat de hulp traag op gang komt. De autoriteiten weren buitenlanders, omdat ze willen laten zien dat ze het zonder hun hulp kunnen.

De Franse hulpwerker Leo Brient loopt geagiteerd met een stapeltje papieren heen en weer voor de poort van de militaire basis in de stad Palu op Sulawesi. Brient heeft op de basis net overleg gehad over deelname van zijn kleine hulporganisatie Life aan de hulpverlening. “Ze lijken geen hulp te willen”, foetert hij.

Lees verder na de advertentie

Het Indonesische leger speelt een belangrijke rol bij de hulpverlening op Sulawesi. Van het militaire kamp in het zwaar getroffen Palu is een coördinatiecentrum gemaakt. Op een binnenplaats zijn grote groene tenten opgezet en legertrucks rijden af en aan. Brient: “Ik sprak net met een hoge officier die zei: ‘Meneer, we hebben een speciale bankrekening voor donaties. Als u geld wilt geven, kunt u het daarop storten. Maar verder hebben we hier geen buitenlandse hulp nodig.’ Dat is toch ongelooflijk!?”

Haha, je denkt toch niet dat wij hier officieel als hulpverleners zijn?

Takamitsu Sakamoto, Japanse chirurg

De hulpverlening in Palu is inmiddels op gang gekomen. Militaire Hercules-vliegtuigen evacueren mensen en brengen hulpgoederen, trucks arriveren met hulp. Toch kampt het grote Anutapura-ziekenhuis in het westen van Palu nog steeds met een gebrek aan bijna alles. Een flink deel van het witte hospitaalgebouw is bij de aardbeving ingestort. Volgens reddingswerkers zijn veel patiënten en personeelsleden bedolven onder het puin.

Honderden gewonden en zieken liggen op bedden in tenten op een stoffige parkeerplaats bij het ziekenhuis. De grond is bezaaid met afval, prullenbakken puilen uit, infuusslangetjes wapperen in de wind. “We behandelen veel hoofdwonden en botbreuken”, vertelt arts Yuli Fitriani, een kleine vrouw met een grijze hoofddoek. “Maar ook veel kinderen met diarree.”

Nationalisme

Dat de hulpverlening langzaam op gang komt, komt deels door de zwakte van de Indonesische overheid en door de zwaar beschadigde infrastructuur. Maar de hulp wordt ook bemoeilijkt door Indonesisch nationalisme. De machthebbers in het land houden er van oudsher niet van om hulp van buitenlanders te accepteren, omdat dat de indruk kan wekken dat ze het zelf niet aankunnen.

Na de ramp op Sulawesi kondigde de regering van president Joko Widodo weliswaar aan dat buitenlandse hulp welkom is, en geld en goederen zijn dat ook nog altijd. Maar inmiddels hebben de autoriteiten ook geconcludeerd dat internationale hulpverleners beter weg kunnen blijven. Buitenlandse hulporganisaties die in Palu aan de slag willen, moeten met lokale partners werken, internationale coördinatoren worden geacht hun werk vanuit Jakarta te doen.

© EPA

Sommige hulpverleners kiezen voor sluiproutes. “Haha, je denkt toch niet dat wij hier officieel als hulpverleners zijn?”, lacht de Japanse chirurg Takamitsu Sakamoto. “Toen de douane op het vliegveld van Jakarta vroeg waarvoor wij kwamen, hebben we gezegd: sightseeing.”

Sakamoto is een vrijwilliger van de Japanse medische hulporganisatie Tmat en is samen met een verpleger en een logistiek medewerker met een kustwachtschip in het rampgebied gearriveerd. Hij is gekomen om te kijken hoe zijn organisatie kan helpen. Gehuld in oranje hesjes lopen de drie met een lokale arts langs de bedden. Sakamoto vertelt al enkele kleine operaties te hebben uitgevoerd. “Het wemelt van de vliegen in de operatiekamer”, zegt hij. “En ze opereren hier op wonden zonder ze eerst te desinfecteren. Dat zou verboden moeten zijn, maar hier doen ze het gewoon. Ze beseffen niet hoe belangrijk het is.”

Gezichtsverlies

De Japanse chirurg, die eerder hulp verleende na aardbevingen, is een stevige man met stekeltjeshaar, een zwart metalen brilletje en een beginnend stoppelbaardje. Als hij voor zijn hulpactie toestemming had gevraagd aan de Indonesische overheid, had hij niks mogen doen, vreest hij. “De autoriteiten zeggen dat ze zelf genoeg artsen hebben. Maar er zit een beetje een gat tussen de echte wereld en hoe de autoriteiten zouden willen dat hij was.”

Zwetend in de tropische hitte kijkt Sakamoto om zich heen in een deel van het ziekenhuisgebouw dat nog overeind staat. In de witte tegelvloer zitten grote scheuren, veroorzaakt door de aardbeving. Vliegen zijn neergestreken op een nog maar half opgedroogde plas bloed.

“Eigenlijk zou een groot Amerikaans hospitaalschip hierheen moeten komen, om alle gewonden in één keer naar Jakarta te brengen”, zegt de Japanner. “Maar dat gaat nooit gebeuren, omdat de Indonesische autoriteiten er geen toestemming voor zouden geven. Ze willen geen gezichtsverlies lijden.” 

Een kind verkoopt appels aan de deuren, een ander heeft cupcakes of jam gemaakt

Rob van Ooijen, woordvoerder Nationale Actiedag

Vanaf tien uur: actie in heel Nederland

Vandaag om tien uur begint de Nationale Actiedag van Giro 555 voor de slachtoffers in Sulawesi in het Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum. Nick en Simon treden op, bezoekers kunnen een zangworkshop volgen bij Trijntje Oosterhuis en Danny Jansen, chefkok van 24Kitchen, gaat Indonesisch koken. Met behulp van virtual reality kunnen mensen ervaren hoe het is als hulpverlener op de rampplek.

Door het hele land zamelen mensen geld in, weet Rob van Ooijen, woordvoerder van de Nationale Actiedag. "Een kind verkoopt appels aan de deuren, een ander heeft cupcakes of jam gemaakt. Het opgehaalde geld doneren ze. Er zijn kinderen die hun verjaardagsgeld schenken."

Leerlingen van het Groninger Stadslyceum slapen aankomende vrijdag, voor zes euro per persoon, een nachtje op school om geld in te zamelen. Er zijn al ruim 250 aanmeldingen. Cara Nieuwenkamp (15) beacht de 'logeeractie' samen met vriendinnen. "We dachten: hoe gaaf is het als we dit echt doen en mensen kunnen helpen?"

Het ingezamelde geld is bedoeld voor noodhulp voedsel, water, hygiënekits en onderdak. Het bericht dat buitenlandse hulpverleners niet meer welkom zijn, baart Giro555 geen zorgen. "We werken via onze lokale Indonesische partners", zegt een woordvoerder. "Die hebben sowieso toegang tot de gebieden."

Lees ook:

Sulawesi: het eiland dat nooit vooropstond

Voor de hulpverlening is het Indonesische eiland Sulawesi een moeilijk gebied. Het is bergachtig, de verbindingen zijn niet goed en de afstanden groot. Een portret van een eiland.

Na de ramp op Sulawesi vertrekken steeds meer mensen uit Palu: 'Er is hier niets meer voor ons'

Een week na de ramp op Sulawesi trekken steeds meer mensen weg uit het zwaar getroffen Palu. Verslaggever Arjen van der Ziel is ter plaatse en spreekt met inwoners.

Deel dit artikel

Haha, je denkt toch niet dat wij hier officieel als hulpverleners zijn?

Takamitsu Sakamoto, Japanse chirurg

Een kind verkoopt appels aan de deuren, een ander heeft cupcakes of jam gemaakt

Rob van Ooijen, woordvoerder Nationale Actiedag