Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe armdrukken op hoog niveau eindigde met het inzetten van een waterkanon

Home

Niels Markus en Jenda Terpstra

Turken demonstreren bij het Turkse consulaat aan de Westblaak. © ANP

Om iets na 02.00 uur maakte een waterkanon van de politie een einde aan een grote demonstratie van Turken in Nederland voor het consulaat in Rotterdam. Het was de uitloop van een diplomatiek spel, dat tot laat doorging. Een reconstructie.

Het is 18.00 uur. Sumeyra Dogan staat als één van de eerste demonstranten bij het Turkse consulaat in Rotterdam, terwijl andere groepjes jongeren zich aansluiten. Ze zat eerst op de bank de rel rond de komst van de Turkse minister te kijken. Maar het nieuws greep de 22-jarige te zeer aan, het maakte haar woedend. Ze besloot naar het consulaat te gaan. “Allerlei verenigingen mogen campagne voeren. Als een overheid het doet, is het een probleem.”

Lees verder na de advertentie

Op hetzelfde moment verlaat de consul-generaal zijn woning in Rotterdam Hillegersberg. Zijn straat is de hele dag vanwege een noodbevel hermetisch afgesloten. Oorspronkelijk zou minister Cavusoglu van buitenlandse zaken namelijk bij hem thuis spreken. Maar het kabinet besloot dat de minister niet mocht landen. Nu is minister Kaya van familiezaken op weg naar het consulaat, waar de consul-generaal haar zal ontvangen.

Link en woedend

Op de Kop van Zuid, waar de driehoek van burgemeester, politie en Openbaar Ministerie een crisiscentrum heeft ingericht, weten ze inmiddels ook dat de minister van familiezaken komt. Een colonne auto’s is gelokaliseerd: op weg van de Duitse grens naar Rotterdam. Aboutaleb is woedend. Hij voelt zich voorgelogen door de consul-generaal, die hem eerder bezwoer dat er niemand naar Nederland zou komen.

Ook politiechef Frank Paauw is ‘link’. En teleurgesteld, dat ondanks alle contacten in de voorbereiding de Turkse organisatie in Rotterdam zijn eigen gang gaat. De driehoek heeft inmiddels ook de berichten op Facebook gelezen, waarin Nederlandse Turken worden oproepen om naar het consulaat te gaan.

Een groep van zo’n dertig Turken, aangevoerd door Nederlandse kopstukken van de Union of European Turkish Democrats (UETD), de Europese tak van Erdogan’s AKP, komt aan bij het consulaat. Ze delen vlaggen uit en scanderen: ‘Turkiye, Turkiye’ en ‘Recep Tayyip Erdogan’. Ze komen niet protesteren, bezweert hun zegsman Mustafa Aslan: “We komen de minister welkom heten.”

Dan stelt Aboutaleb ook een noodverordening in bij het consulaat. De politie kan nu de hele weg afsluiten, mensen fouilleren en hen oproepen weg te gaan. Voorlopig doet de politie niets. Vanuit alle kanten van het centrum van Rotterdam zwelt de massa aan. Auto’s met Turkse vlaggen uit de ramen scheuren toeterend voorbij.

Turkse Nederlanders gaan nu zeker ja stemmen tijdens het referendum, al is het alleen maar om Nederland te irriteren

Zehra Urmuc (30)

Hypocrisie verwijten de aanwezigen de Nederlandse overheid. “De nee-campagne mag hier wel worden gevoerd, maar de ja-campagne niet?”, zegt Zehra Urmuc (30), die een sigaretje staat te roken langs de zijkant van de volle straat. Ze is naar het consulaat gekomen voor ‘haar land, haar president en haar vrijheid van meningsuiting’. “Turkse Nederlanders gaan nu zeker ja stemmen tijdens het referendum, al is het alleen maar om Nederland te irriteren.”

Misleiding

Het is inmiddels 20.00 uur. De politie trekt zich terug, hun aanwezigheid zou de gemoederen alleen maar verhitten. ‘De-escalerend optreden’, noemt politiechef Paauw dat. De Turken van het consulaat hebben zelf een ordedienst meegenomen. Grote, potige, mannen in pak. Als journalisten demonstranten aanspreken, grijpen ze in en dringen ze erop aan het gesprek te beëindigen, onder instemmend gejuich van de omstanders.

Minister Kaya staat ondertussen bij een tankstation naast de Kuip, of toch niet? Aboutaleb, die constant in contact staat met een kernkabinet van premier Rutte, vicepremier Asscher, minister Koenders van Buitenlandse Zaken en staatssecretaris Dijkhoff (Veiligheid en Justitie), voelt zich in zijn controlecentrum dubbel misleid door de Turken. In één van de staande gehouden auto’s van het cordon zit een vrouw met een hoofddoek, maar níet de minister van familiezaken. Waar is ze?

Vertegenwoordigers van de Turkse AKP overleggen met de politie. © ANP

De consul arriveert ondertussen bij het consulaat, net als Zafer Sirakaya, het Europese hoofd van de UETD. Ook Mustafa Yeneroglu, een AKP-parlementariër (de partij van Erdogan) is er. Namens de partij heeft hij West-Europa in zijn portefeuille. De afgelopen dagen mengde hij zich al flink in het diplomatieke debat. De prominenten steunen het publiek en roepen ze op om vooral kalm te blijven. Yeneroglu heeft het tegen de Turkstalige pers – met anderen praat hij niet – over islamofobie, en dat de Nederlandse politiek gegijzeld wordt door Wilders.

Intussen is de minister gesignaleerd: in een hofje, zo’n honderd meter van de achteringang van het consulaat. De politie is er net op tijd bij om haar tegen te houden. Als ze in het consulaat is, heeft ze onschendbaarheid, en houdt niets haar tegen om de inmiddels meer dan duizend Turken op straat toe te spreken. Premier Rutte is duidelijk geweest: zij mag niet naar binnen. De politie wilde ruimte maken rond het hofje, daarom zijn er dranghekken weggehaald en is er in plaats van twee of drie kleinere menigten, nu één grote mensenmassa ontstaan.

De demonstranten, die inmiddels uit het hele land naar Rotterdam gekomen zijn, laten er geen twijfel over bestaan wat ze gaan stemmen bij het referendum over de Turkse grondwet. De organisatie heeft stickers uitgedeeld met ‘#Evet’ erop, ja in het Turks. Ze zitten overal opgeplakt: op petjes, mouwen, voorhoofden en capes gemaakt van Turkse vlaggen. Drie jongens hangen met behulp van de stickers een vlag met Erdogan erop op aan het consulaat. ‘Een echte man’, zegt iemand goedkeurend.

De broers Atilla (32) en Selim Basturk (35) uit Den Haag zijn boos op Aboutaleb. “Door zijn maatregelen is deze situatie ontstaan.” Aboutaleb wilde alle campagneactiviteiten door ministers in zijn stad verbieden, omdat hij de openbare orde niet kon garanderen. Spanningen in de stad zouden weer toenemen. Volgens Atilla zijn excuses op hun plaats. “Het is hypocriet dat Nederland Turkije op de vingers tikt over vrijheid van meningsuiting, terwijl wat zij zelf nu doen internationaal gezien niet toelaatbaar is”, zegt hij. Erdogan heeft vanuit zijn emotie gereageerd door Nederland ‘fascistisch’ en ‘nazistisch’ te noemen, denken de broers. “Dat moet worden uitgepraat, en dat komt ook wel weer goed. Hier had het nooit op hoeven uitlopen.”

Het doet pijn

Aboutaleb is geraakt door de woorden van Erdogan, zegt hij later die avond. “Als je hoort dat je nazaten bent van de nazi's en je bent burgemeester van een stad die in de oorlog is gebombardeerd, dan doet dat pijn.”

De avond loopt tegen middernacht. Het publiek wacht, af en toe spreekt een prominent de massa toe, over hoe blij die is met de grote opkomst, maar dat Nederland grondrechten met voeten treedt. Het publiek scandeert: “Wij willen de minister!” Het krijgt antwoord uit de megafoon: “Blijf rustig en wacht af wat er gebeurt. Desnoods tot in de ochtend.” Een jongen roept vanaf de verhoging voor het consulaat: “We blijven hier staan tot 16 april!”

Burgemeester Aboutaleb gaf om 02.00 uur toelichting aan de pers over het ongewenste bezoek van de Turkse Minister Fatma Betül Sayan Kaya (Familiezaken) aan Rotterdam. © ANP

Ondertussen is het crisisberaad over de minister in volle gang. Het kabinet vraagt haar al uren vrijwillig terug te keren naar Duitsland, zij staat erop het consulaat in te gaan. Een takelwagen is onderweg, om haar dan maar weg te slepen. Het publiek wordt onrustig als het gerucht gaat dat ze is gearresteerd.

Staatssecretaris Klaas Dijkhoff (VVD, Veiligheid en Justitie) laat haar dan tot ongewenst vreemdeling verklaren. Nederland kan haar nu uitzetten. Op de camera van de NOS is te zien dat ze boos in een busje stapt dat haar afvoert naar de Nederlands-Duitse grens. Powerplay op hoog niveau: terwijl hooggeplaatste partijgenoten en alle prominente AKP-steunende Nederlanders voor de deur van het consulaat staan, lukt het de Nederlandse regering haar bij de achterdeur weg te krijgen.

Het publiek staat er al uren. Het is na middernacht en het wordt fris. Rotterdammer Sayd Syilmaz (47) trekt zijn hoofd dieper weg in de kraag van zijn lange bruine jas. Hij draagt een petje en een sjaal van een Turkse vlag. Voor de gelegenheid draagt hij ook een Turks vlaggetje in zijn hand. “Ik sta hier al uren. En ik blijf nog uren staan als dat nodig is. Ik wil laten zien dat ik voor mijn recht op kom. Erdogan doet zijn werk echt goed. Hij buigt niet. Voor niets. Hij is een goede president, dat ziet Nederland niet.”

Ik sta hier al uren. En ik blijf nog uren staan als dat nodig is

Sayd Syilmaz (47)

Schoonvegen

Overleg met de politie en de AKP’ers is in volle gang. Het diplomatieke spel is gespeeld, maar er staan nog duizend mensen op straat in Rotterdam. Hoe kunnen die veilig weg?

Eén voor één spreken de AKP’ers de menigte toe. Ga naar huis, hou het rustig. UETD-Nederland-voorzitter Oz Turan Atmaca doet er alles aan om door een megafoon die boodschap over te brengen. Zijn zoon, van de UETD-jongeren, klimt op een paal om de mensen roepend over te halen naar huis te gaan. “Onze president heeft gezegd dat jullie terug kunnen”, zegt Yeneroglu. De consul komt even later ook naar buiten: “Jullie geluid is gehoord. In Nederland en Turkije.”

Sommigen maken aanstalten te vertrekken, maar nog altijd staat er zeker duizend man voor het consulaat. Een deel keert zich tegen de ME. Die voert charges uit. Aboutaleb en de politiechef zijn onverbiddelijk: meermaals is gewaarschuwd dat de demonstranten naar huis moesten, nu gaan ze de straat schoonvegen. Waterkanonnen worden ingezet, honden bijten demonstranten, er vliegen stenen naar de ME. Het blijf nog een paar uur onrustig in de stad, maar het aantal toeterende auto’s wordt langzaam minder.

Het was een enorme challenge de afgelopen dagen

Aboutaleb

Aboutaleb kijkt rond 02.00 uur ’s nachts terug op de avond, duidelijk nog met adrenaline in het bloed. “Het was een enorme challenge de afgelopen dagen.” Na afgelopen zomer, is het opnieuw zeer onrustig in de Turkse gemeenschap in zijn stad. En dat terwijl het gesprek na de mislukte coup nog niet eens opnieuw op gang is. “Laat ik duidelijk zijn, die mensen van de UETD, dat is de AKP. Ik heb nooit beoogd met hun om tafel te gaan.” 

Maar nu de directe diplomatieke rel beslecht is, staat Aboutaleb nog een hoop gesprekken te wachten. “Dit speelt opnieuw in de Turkse gemeenschap. Het cumuleert.”

Zondagochtend wordt duidelijk hoe de avond is verlopen. Er zijn twaalf arrestaties verricht. Zeven mensen raakten gewond, onder wie een agent. 



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Turkse Nederlanders gaan nu zeker ja stemmen tijdens het referendum, al is het alleen maar om Nederland te irriteren

Zehra Urmuc (30)

Ik sta hier al uren. En ik blijf nog uren staan als dat nodig is

Sayd Syilmaz (47)

Het was een enorme challenge de afgelopen dagen

Aboutaleb