Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe Nederland worstelt met dadererfgoed, en langzaam bovenkomt

Samenleving

Rianne Oosterom

De NSB viert tijdens de oorlog haar tienjarige bestaan op de Utrechtse Maliebaan © ANP

Terwijl de Oostenrijkse regering afwil van het geboortehuis van Hitler, is er in Nederland juist toenemende aandacht voor de functie van dadererfgoed, zien historici.

Vlak na de oorlog vertikten sommige Utrechters het om over de Maliebaan te fietsen. De straat was besmet: er hadden NSB'ers en Duitsers rondgehangen die zich de statige villa's hadden toegeëigend. Nu fietsen er dagelijks honderden mensen over de laan. Ze hebben geen idee dat ze het voormalige stafkwartier van de Nederlandse SS passeren, en nog vijftien andere nazi-instituten.

"In veel gevallen is dadererfgoed niet of nauwelijks zichtbaar," zegt Kees Ribbens, bijzonder hoogleraar populaire historische cultuur en oorlog aan de Erasmus Universiteit. "De Maliebaan is daar een voorbeeld van." Maar volgens Ribbens komt daar langzaam verandering in. "We zien, in tegenstelling tot Oostenrijk, hier juist een voorzichtige opleving van dadererfgoed."  

De Oostenrijkse regering liet deze week weten het geboortehuis van Hitler te willen slopen, omdat het pand fungeert als een pelgrimsoord voor neonazi's. Dinsdag liet de minister van binnenlandse zaken echter weten dat het huis niet wordt gesloopt, maar wel dusdanig verbouwd zodat het onherkenbaar wordt.

Schuldig erfgoed
Historicus Joost Rosendaal, verbonden aan de Radboud Universiteit, vindt het zonde. "Het heeft geen zin om het verleden weg te poetsen," zegt hij. Rosendaal startte deze week als voorzitter van Versterking Herinnering WO2 Gelderland het project 'Schuldig erfgoed'. De stichting gaat inventariseren waar de 'schuldige plekken' in de provincie liggen, om te kijken of er iets mee moet gebeuren. 

Zoals de bunker van Seyss Inquart, de rijkscommissaris van het bezette Nederland. Nu staat de bunker leeg, maar hij kan de bunker niet open voor publiek, vraagt Rosendaal zich af. "Schurend erfgoed toont de donkere en duistere pagina's van de oorlog. Hoe kan je het verhaal van vrede en vrijheid vertellen, als je het verhaal van de onderdrukking weglaat? Beladen erfgoed heeft juist een alarmerende functie, het laat zien dat we niet dezelfde fouten moeten maken als toen."

Maar volgens hoogleraar Ribbens ligt het toegankelijk maken van beladen erfgoed nog erg gevoelig. "De toenemende aandacht gaat gepaard met onzekerheid. Neem de discussie over de woning van de kampcommandant van Westerbork. Het huis is nu onder een glazen overkoepeling gezet die enigszins helpt om het verval te voorkomen, maar deze oplossing toont toch een zekere impasse in de discussie aan."

(Tekst loopt door onder de foto)

Lees verder na de advertentie
We zien, in tegenstelling tot Oostenrijk, hier juist een voorzichtige opleving van dadererfgoed.

Hoogleraar Kees Ribbens

De muur van Mussert in Lunteren. © Wikimedia Commons

De muur van Mussert

Volgens Ad van Liempt, auteur van diverse oorlogsboeken, wordt de discussie over dadererfgoed momenteel uitgevochten op één plek: een camping in Lunteren. Daar brokkelt naast de bungalows de 'Muur van Mussert'  langzaam af. Vanaf een ingemetseld balkon hield Anton Mussert, voorman van de Nederlandse Socialistische Beweging (NSB), zijn 'hagespraken'. 

Moet de gemeente Ede, waaronder Lunteren valt, het vroegere mekka van de NSB restaureren? Het insitituut voor oorlogs-, holocaust- en genocidestudies (Niod) vindt van wel. Gemeente Ede is bang dat de muur een pelgrimsplaats wordt voor neonazi's en heeft de vraag bij de Staat neergelegd. Van Liempt: "Op het huis van Hitler in Oostenrijk kwamen echt neonazi's af. In Nederland is dat koudwatervrees. Er zijn er maar heel weinig."

Hoewel Van Liempt beweging bemerkt in de omgang met dadererfgoed, ziet hij Nederland vooral worstelen. De publicist schreef vorig jaar nog een boek over de de Maliebaan. Momenteel hangt alleen op het huis van een verzetsstrijder een plakkaat. Symbolisch, vindt Van Liempt. "Het is alsof de stad zich schaamt voor haar verleden. Wat dat betreft is het hier niet veel beter dan in Oostenrijk."

Wat dat betreft is het hier niet veel beter dan in Oostenrijk.

Ad van Liempt

Deel dit artikel

We zien, in tegenstelling tot Oostenrijk, hier juist een voorzichtige opleving van dadererfgoed.

Hoogleraar Kees Ribbens

Wat dat betreft is het hier niet veel beter dan in Oostenrijk.

Ad van Liempt