Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe begeleid je iemand met dementie na een sterfgeval

Home

Lidwien Dobber

Als een van de nabestaanden dement is, staan uitvaartondernemers Koert Huber en zijn vrouw Sybille Wetzel familieleden bij met advies. © Olaf Kraak

Na een overlijden weten families soms niet goed of ze het droeve nieuws aan een demente nabestaande moeten vertellen. Uitvaartverzorger Terramor maakte als eerste een draaiboek.

Koert Huber en Sybille Wetzel zijn de eerste uitvaartondernemers in Nederland die op schrift zetten hoe je dat doet: omgaan met de dood wanneer een van de nabestaanden dementie heeft.

Lees verder na de advertentie

Huber was verbaasd, 'en niet zo'n beetje', toen hij er dit voorjaar achter kwam dat geen van zijn branchegenoten daar een script voor klaar heeft liggen. Met zijn vrouw runt hij Terramor, een uitvaartverzorger in Alkmaar en omstreken.

Huber schreef wél zo'n draaiboek en hij meldde zich bij de belangenvertegenwoordigers van Alzheimer Nederland. "Ik wilde vragen of zij, vanuit hun expertise, konden aanvullen wat ik op een rij had gezet." Hij stuitte direct op een misverstand. Als een uitvaartondernemer belt naar Alzheimer Nederland dan is het om een collectebox te bestellen. Huber: "Die willen families nog wel eens neerzetten wanneer er iemand met dementie is overleden. Om geld in te zamelen. Ik heb drie keer moeten zeggen dat ik daar niet voor belde."

Familie, zo is de ervaring van het echtpaar, is zó bang om hun naaste met dementie te schaden

Alzheimer Nederland bleek onder de indruk van wat Huber had vastgelegd. Op 4 augustus kreeg Terramor het certificaat 'Samen Dementievriendelijk', als eerste in zijn branche. Sindsdien worden Huber en Wetzel gebeld voor advies. Huber overweegt trainingen te gaan geven.

Huber: "Bij elke uitvaart kijken wij wie er ruimte nodig heeft om afscheid te nemen. Ook als het een uitvaart in besloten kring is, wat de laatste jaren vaker voorkomt. En ook als er mensen met dementie onder de nabestaanden zijn. Soms vraagt familie rechtstreeks 'wat doe ik met mijn vader of moeder in het verzorgingshuis?' Soms gaat het indirecter. Dan vraag ik of ik goed heb begrepen dat vader, moeder, oom, tante in een verpleeghuis woont. 'Heeft hij of zij het al vernomen?'"

Eyeopener 

Familie, zo is de ervaring van het echtpaar, is zó bang om hun naaste met dementie te schaden. Kan die het droeve nieuws wel aan, zal die het begrijpen, komen er geen heftige emoties? Kortom, is het niet beter om het gewoon maar te verzwijgen?

Wetzel: "Ook zonder sterfgeval zijn mensen bang voor de soms heftige en onvoorspelbare emoties van iemand met dementie. Rustig aan, zeggen ze, gedraag je. Maar dat gaat hier niet op. Dit is een extreme situatie. Dus zitten familieleden met hun eigen emoties én met de angst voor de emoties van hun naaste."

Tegenover die angst stelt Huber ze vragen: als je het nu verzwijgt, hoe doe je dat over een paar weken? Als vader of moeder een helder moment heeft? Wetzel: "Of als er iemand komt die zegt 'oh, jouw vrouw is dood hè?'"

Misschien is dit een kantelmoment: terug naar meer inhoud

Koert Huber

Dat is een eyeopener, zegt Huber. Alle families die Terramor heeft begeleid, besloten het toch te vertellen. Doe dat na het eerste geregel, adviseert Huber, als er rust is en tijd. Hij is nog niemand tegengekomen die spijt had. "Het moment van vertellen is heel emotioneel." En al is het voor de naaste met dementie misschien twee uur later al geen onderwerp meer, voor de familie blijft het een belangrijke ervaring. Wetzel: "Het schept een hernieuwde band. Er ontstaat weer iets. In positieve zin."

De naaste met dementie krijgt tijdens de uitvaart een plek in de familie, zien ze. En dat kan het afscheid heel anders maken. Wetzel: "Bij een moderne uitvaart is veel muziek, veel kleur, veel geur. Iemand met dementie moet je niet blootstellen aan al die prikkels."

Huber: "Fotopresentaties komen veel voor. Maar vader of moeder kijkt naar die beelden en vraagt zich af: wie zijn dat? Dat kan tot pittige emoties leiden." Wetzel: "Nog meer dan het bericht dat iemand is overleden."

Die nadruk op vorm is een trend in de uitvaartbranche, aldus het echtpaar. Op zich is er niks mee dat het gaat over welke kist, welke muziek, de kleur van de rouwauto of toch liever een koets of de fiets, maar dat kan ten koste gaan van de inhoud. Uitvaarten waar iemand met dementie bij is, zien ze, 'gaan naar binnen, naar de essentie'. Wetzel: "Die richten zich op het onderlinge contact." Huber: "Misschien is dit een kantelmoment: terug naar meer inhoud."

'Laat ze niet staan'

In 2040 is dementie de meest-voorkomende ouderdomsziekte, voorspelt het RIVM. Samen Dementievriendelijk - een initiatief van Alzheimer Nederland, pensioenuitvoerder PGGM en het ministerie van volksgezondheid - wil Nederlanders ervan doordringen dat ze mensen met dementie dus vaker zullen tegenkomen en dat de samenleving zich moet aanpassen.

Vandaag begint de campagne Laat Ze Niet Staan, die drie weken duurt, tot wereld-alzheimerdag op 21 september. Honderden bedrijven - van supermarkten tot banken tot vervoerders - gemeentes, welzijns- en zorginstellingen doen eraan mee. Deelnemers hebben alle het certificaat 'Samen Dementievriendelijk', wat betekent dat zij zich inzetten voor meer begrip voor mensen met dementie.

Deel dit artikel

Familie, zo is de ervaring van het echtpaar, is zó bang om hun naaste met dementie te schaden

Misschien is dit een kantelmoment: terug naar meer inhoud

Koert Huber