Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het kind moet bij een scheiding beter gehoord worden

Samenleving

Anne Wijn

De ouders van Hannah Hamans (26) scheidden toen ze vier was. © Jean-Pierre Jans

De rechtbank in Zwolle wil dat ouders hun kinderen vragen wat ze vinden van het ouderschapsplan. Het is een proef van een jaar.

"Je gaat nu bij papa wonen, hoe vind je dat?" Vanaf 1 mei gaat de rechtbank in Zwolle ouders een jaar lang verplichten hun kinderen te vragen wat ze vinden van hun echtscheidingsplannen. Eigenlijk is het al sinds 2009 verplicht kinderen te betrekken bij de echtscheiding. Maar werkt dit wel?

Lees verder na de advertentie

In Nederland krijgen zo'n achttienduizend minderjarigen per jaar te maken met een echtscheiding, die altijd via de rechter gaat. Ouders die een echtscheiding aanvragen, moeten sinds 2009 verplicht een ouderschapsplan schrijven en daarbij rekening houden met de wensen van hun kind. Waar gaat het kind wonen, wanneer wordt er gesport, met wie gaat het op vakantie?

Ouders hoeven echter niet aan te tonen dat ze het plan met hun kind hebben besproken. De rechtbank Overijssel vraagt hen nu een verslag van het gesprek te maken als bewijs. Doen ze dat niet, dan wordt de scheidingsprocedure uitgesteld.

Het is niet de bedoeling dat kinderen het gevoel krijgen dat ze mogen kiezen, maar het kind moet er wel bij zijn om zijn mening te kunnen geven

Tineke van den Berg, als kinderpsycholoog betrokken bij de werkgroep

Op zich een goed plan, vindt onderzoeker naar jeugd en gezin Inge van der Valk van de Universiteit Utrecht. Maar ze vraagt zich af of ouders wel belangeloos naar hun kind kunnen luisteren als ze net in scheiding liggen. "We zien in onderzoek dat het verplicht opstellen van een ouderschapsplan sinds 2009 gemiddeld meer conflicten uitlokt tussen ouders. Als er veel emoties spelen kan een gesprek met het kind mislopen. Het is me nog niet duidelijk wat er in de proef aan begeleiding voor die ouders is geregeld."

'Verwarrend'

Kindertherapeut en begeleider van echtscheidingen Meta Herman de Groot is ook kritisch. "Ik vind dat er de laatste jaren te eenzijdig aandacht voor het kind is. De ouder moet de autoriteit blijven. Anders kan het voor kinderen heel verwarrend worden."

In de opzet van de proef is wel degelijk gedacht aan begeleiding, zegt Tineke van den Berg, die als kinderpsycholoog betrokken is bij de werkgroep die de proef bedacht. "Er is digitale begeleiding beschikbaar voor ouders", legt ze uit.

"Ook zijn de advocaten en mediators ingelicht die gezinnen bijstaan tijdens een echtscheiding. En als dat niet voldoende blijkt te zijn, kunnen sociale wijkteams en het Centrum voor Kind en Jeugd helpen." Volgens haar hoeven ouders die te veel ruzie hebben bovendien geen ouderschapsplan op te stellen en dus ook geen gesprek te voeren met hun kind.

Gespecialiseerde begeleiding

Herman de Groot vindt het niet voldoende. "Ouders hebben vanaf het begin gespecialiseerde begeleiding nodig bij zo'n gesprek over de scheiding. Advocaten en mediators zijn daar niet voor opgeleid. Scheidingsexperts lobbyen al een tijd voor verplichte ondersteuning door kindertherapeuten vanaf het begin van de scheidingsprocedure."

Of er voldoende begeleiding voorhanden is om het gesprek verantwoord te laten verlopen, blijft volgens de critici dus de vraag. Van den Berg wil een ding in ieder geval duidelijk maken: "Het is niet de bedoeling dat kinderen het gevoel krijgen dat ze mogen kiezen. Ouders bepalen wat er met het kind gebeurt, maar het kind moet er wel bij zijn om zijn mening te kunnen geven. Op een veilige manier."

'Als je al weet wat je wil, durf je dat echt niet te zeggen'

Hannah Hamans, kind van gescheiden ouders

De ouders van Hannah Hamans (26) scheidden toen ze vier was. Haar ouders kozen voor co-ouderschap: de helft van de week bij de een, de helft van de week bij de ander. Ze herinnert zich niet dat haar gevraagd werd of ze het daarmee eens was. Dat hoefde in 1995 nog niet. "Maar ik had het vaak anders gewild als kind. Het was best fijn geweest als mijn ouders me meer hadden betrokken bij de keuzes rondom de scheiding."

Het is ook dubbel. Omdat ze nog jong was, wist ze nog niet goed wat ze wilde. "Als klein kind snap je het concept toekomst niet. Als het mij was gevraagd toen ik vier was, had ik co-ouderschap waarschijnlijk hartstikke leuk gevonden. Pas later kom je er achter wat het allemaal met zich meebrengt. Het zou goed zijn als ouders niet alleen rondom de scheiding, maar ook na een paar jaar nog eens aan hun kind vragen hoe het gaat. Wanneer je als kind beter begrijpt wat scheiden is."

Na al die jaren heeft Hannah nog steeds last van een loyaliteitsconflict. Op de vraag wat zij het liefst anders had gewild na de scheiding van haar ouders, geeft ze liever geen antwoord. "Ik merk dat het zelfs nu nog moeilijk is om te vertellen wat ik toen had gewild. Je wil je ouders geen pijn doen."

Als ze het had kunnen overdoen, had ze als 4-jarig meisje dolgraag een gesprek gehad met haar ouders, maar dan wel onder goede begeleiding. "Je hebt echt iemand nodig die met je mee kan kijken. En voor je kan opkomen. Want áls je als kind al weet wat je wil, dan durf je dat echt niet tegen je ouders te zeggen. En dat is superverdrietig."

Lees ook in Opinie: Verplicht mediation bij echtscheiding met kinderen

Advocaat Emma Kostense pleit voor het wettelijk verplicht maken van mediation bij echtscheidingen waarbij kinderen betrokken zijn. Volgens haar zou dat voor alle betrokkenen echte winst opleveren.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Het is niet de bedoeling dat kinderen het gevoel krijgen dat ze mogen kiezen, maar het kind moet er wel bij zijn om zijn mening te kunnen geven

Tineke van den Berg, als kinderpsycholoog betrokken bij de werkgroep