Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het hele onderwijs gaat staken: ‘Te veel staken werkt averechts’

Samenleving

Johan van Heerde

Basisschoolleraren tijdens de protestmanifestatie in het Zuiderpark. © ANP

In heel Nederland legt onderwijspersoneel op 15 maart het werk neer. Eerdere stakingen kregen steun en leverden geld op, maar te veel staken kan de publieke opinie keren. 

Minder werkdruk, beter onderwijs en miljarden euro’s extra. Wie de wensen die de Algemene Onderwijsbond (AOb) vandaag naar buiten brengt, vergelijkt met het lijstje van precies twee jaar geleden ziet opvallend veel gelijkenissen. Toen vroeg de grootste onderwijsbond in Nederland om 2,3 miljard euro voor het basisonderwijs, nu wenst de bond zeker 4 miljard euro voor verbetering van alle onderwijslagen, van basisschool tot universiteit. Om die eis kracht bij te zetten organiseert de bond samen met FNV Onderwijs en Onderzoek een nationale staking op vrijdag 15 maart.

Lees verder na de advertentie

Hoewel er in 2017 en 2018 ook al gestaakt werd door leraren – toen op initiatief van basischoollerarenbond PO in Actie - is het volgens AOb-voorzitter Liesbeth Verheggen logisch om weer naar dit ‘ultieme middel’ te grijpen. “De problemen in het onderwijs zijn zo groot dat we blijven actievoeren totdat het kabinet wél met een plan en voldoende extra geld komt.” Eerder gaven onderwijsministers Ingrid van Engelshoven en Arie Slob aan dat er deze kabinetsperiode niet nog meer geld komt voor onderwijs - er is al 831 miljoen euro voor onderwijs vrijgemaakt.

“Een staking zet alle verhoudingen nog een keer goed op scherp”, zegt hoogleraar onderwijsarbeidsmarkt Frank Cörvers die is verbonden aan de universiteiten van Tilburg en Maastricht. “De werkdruk maakt het onderwijs minder aantrekkelijk terwijl salarissen achterblijven vergeleken met de rest van de arbeidsmarkt. Om iedereen die in het onderwijs werkt ook te behouden moet er een oplossing komen, liefst voor de lange termijn.”

Steun

Daarnaast valt er voor een staking wel iets te zeggen, vindt cao-deskundige Henk Strating. Na een reeks acties kwam er vorig jaar juni 340 miljoen euro extra voor lerarensalarissen. “De stakingen kregen steun van het publiek en aandacht van de media en leidden ook tot extra geld voor het onderwijs. Het is begrijpelijk dat bonden opnieuw naar dit middel grijpen, succes smaakt natuurlijk naar meer.”

Het is begrijpelijk dat bonden opnieuw naar dit middel grijpen, succes smaakt natuurlijk naar meer

Henk Strating

Strating waarschuwt dat er een limiet zit aan succes middels actievoeren. Als je vaker naar het stakingswapen grijpt, dan kan de publieke opinie zich tegen je keren. “Zeker in het onderwijs is dat een risico, want bij mensen thuis zorgen stakingen voor gedoe: kinderen zitten zomaar een dag thuis. Het beeld van een rupsje nooitgenoeg moet je voorkomen.”

Personeel uit alle onderwijssectoren leggen in maart het werk één dag neer, als slotstuk van een landelijke actieweek. Naast het basis- en voortgezet onderwijs, sluiten ook het mbo, hbo, en de universiteiten zich aan bij de acties. Daarmee zou het de eerste keer zijn dat het hele onderwijs in Nederland het werk neerlegt. De staking krijgt steun van alle actiegroepen in het onderwijs, zoals PO- en VO in Actie.

Uiterste middel

Alleen vakbond CNV Onderwijs doet niet mee. Die vindt de timing van de staking, vlak voor de Provinciale Statenverkiezingen (20 maart), verkeerd. “Er is op dit moment geen vastgelopen gesprek of gestaakt overleg dat ons de reden geeft het hele onderwijs op te roepen het werk neer te leggen. Staken is voor ons een uiterst middel, geen politiek instrument”, zegt voorzitter Loek Schueler.

Er is op dit moment geen vastgelopen gesprek of gestaakt overleg dat ons de reden geeft het hele onderwijs op te roepen het werk neer te leggen

Loek Schueler

Cao-deskundige Strating adviseert partijen in het onderwijs om acties op termijn in te wisselen voor langetermijndenken. “Hoe lastig het ook is, je moet proberen om iedereen bij elkaar te krijgen om te komen tot een soort deltaplan. Iedere actie lost misschien een beetje op. Maar de problemen in het onderwijs vragen om fundamentele veranderingen.”

Diezelfde oproep deed de Onderwijsraad, een belangrijk adviesorgaan van de regering, vorig jaar in een brandbrief over lerarentekorten aan de ministers van onderwijs: geen pleisters plakken maar zorgen voor perspectief voor de lange termijn. Die alarmering is volgens de raad nu nog steeds relevant. De Onderwijsraad is enkel een adviesorganisatie en heeft geen mening over de aangekondigde staking. Wel ziet de Raad dat de tekorten in het onderwijs nog net zo nijpend zijn als een jaar geleden. Twee maanden geleden adviseerde de raad om alle leraren in het basis- en voortgezet onderwijs onder dezelfde cao te laten vallen, financiële consequenties van deze stap moeten volgens de Raad geen belemmering zijn. 

AOb-voorzitter Verheggen reageert dat ze met actievoeren geen pleisters wil plakken. “Wij leggen een breed investeringsprogramma bij de regering op tafel, geen kleine oplossingen”, zegt ze. “Het alternatief is dat scholen in de problemen komen, voor hen riepen we al op een vierdaagse schoolweek in te voeren. Aan het kabinet dan de keuze.” 

Lees ook

Onderwijsvakbond: Liever vierdaagse schoolweek dan onbevoegde kunstenaar voor de klas. Het is een ‘omstreden oproep’, erkent AOb-voorzitter Liesbeth Verheggen. Maar nood breekt wet.

Deel dit artikel

Het is begrijpelijk dat bonden opnieuw naar dit middel grijpen, succes smaakt natuurlijk naar meer

Henk Strating

Er is op dit moment geen vastgelopen gesprek of gestaakt overleg dat ons de reden geeft het hele onderwijs op te roepen het werk neer te leggen

Loek Schueler