Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Had een andere opzet van de jeugdzorg Noa gered?

Samenleving

Marco Visser

Noa schreef over haar ervaringen. © boek Noa

Het systeem komt krakend tot stilstand als meisjes als Noa, met een stapeling van problemen, zich melden.

Het is niet jouw schuld, zei psycholoog Peer van der Helm tegen Noa Pothoven, het meisje dat deze week op 17-jarige leeftijd overleed. “Maar zo voelt het wel”, zei ze. Van der Helm, die ook lector residentiële jeugdzorg is aan de Hogeschool Leiden, had vier maanden intensief contact met Pothoven. Ze voelde zich schuldig over haar doodswens. Ze was op 14-jarige leeftijd door twee mannen verkracht waarna ze geestelijk ernstig in de problemen kwam. Jeugdzorg heeft dat niet kunnen verhelpen. Integendeel, volgens Van der Helm heeft jeugdzorg de problemen alleen maar erger gemaakt.

Lees verder na de advertentie

Noa zelf dacht er ook zo over, schreef ze op een gastblog van de Hogeschool Leiden. Ze stierf deze week nadat ze stopte met eten en drinken. Dat leidde internationaal tot veel aandacht omdat media er ten onrechte van uitgingen dat de Levenseindekliniek hielp bij haar doodswens. Er was iets anders aan de hand: een systeem dat krakend tot stilstand komt als meisjes als Noa zich melden, zegt Van der Helm.

“Noa had een eetstoornis. Dus kwam ze terecht in een kliniek voor eetstoornissen. Maar daar werd haar posttraumatische stressstoornis (PTSS) niet behandeld. Daarnaast sneed ze zichzelf en had ze ook andere problemen. Ze heeft vele malen geprobeerd zichzelf van het leven te beroven en hield daar bijna-doodervaringen en blijvend letsel aan over.”

Er lopen volgens Van der Helm nog ongeveer 250 andere Noa’s rond. Die hebben weinig te verwachten van de huidige jeugdzorg en ggz

Intensieve begeleiding

Complexe multiproblematiek heet zo’n stapeling van problemen in jargon. Er lopen volgens Van der Helm nog ongeveer 250 andere Noa’s rond. Die hebben weinig te verwachten van de huidige jeugdzorg en ggz, die tegenwoordig onder de gemeenten vallen, zegt hij. “De Jeugdwet is niet berekend op complexe multiproblematiek. Behandeling is erg duur. Dat kan oplopen tot een miljoen per jaar. Je hebt namelijk continu een-op-eenbegeleiding nodig. Als een meisje zich meerdere keren per dag wil ophangen, moet je zelfs opletten als ze onder de douche staat. Bij dat soort intensieve begeleiding staat een heel team paraat.”

Een grote gemeente als Amsterdam heeft voldoende budget om misschien een of twee Noa’s te behandelen. Maar een kleine gemeente heeft die ruimte niet. Dan loopt de behandeling vast op uitgavenplafonds en krijgen jongeren niet de behandeling die zij nodig hebben.

Separeercel

Niet dat het voor de decentralisatie in 2015 nu zo geweldig ging, zegt Van der Helm. “Bij veel jeugdzorg­instellingen ontbreekt kennis. Wat wel beter was, is dat een aantal meiden zoals Noa in de ggz terecht kon. Maar de ggz heeft hogere tarieven dan de jeugdzorg, dus die trekt zich terug uit dit domein.”

Zo komen de jonge vrouwen en meisjes terecht in de gesloten jeugdzorg. Daar horen jongeren thuis met gedragsstoornissen. “Ik heb geen gedragsproblemen. Geen gedragsstoornissen”, schreef Pothoven onlangs op een blog. “En toch belandde ik in de gesloten jeugdzorg. Hoe dan…?”

Meisjes die slachtoffer zijn van seksueel geweld of andere trauma’s hebben, horen absoluut niet thuis tussen jongens met gedragsproblemen. “Die meisjes zijn juist enorm angstig voor dat soort jongens.” Gevolg is dat het alleen maar slechter gaat. Vooral als zij ook nog eens in de separeercel komen. Dat heeft Noa nog meer kapotgemaakt dan ze al was, schrijft ze op het blog.

Als je kind kanker heeft, gaat het direct naar het ziekenhuis. Bij jeugdzorg kom je op een wachtlijst van vier maanden

Pothoven stipte ook de ‘bizar lange wachttijden’ in de jeugdpsychiatrie aan. Van der Helm vindt het onacceptabel dat jongeren met complexe en ernstige problemen soms maanden moeten wachten. “Als je kind kanker heeft, gaat het direct naar het ziekenhuis. Bij jeugdzorg kom je op een wachtlijst van vier maanden.”

Van der Helm pleit voor gecombineerde jeugdzorg- en ggz-instellingen die niet langer onder de gemeenten vallen, maar onder de landelijke overheid. Gespecialiseerd personeel en onderzoekers moeten daar bij elkaar komen om de moeilijkste zaken te behandelen. Net zoals met jeugdkanker gebeurt in het Prinses Máxima Centrum in Utrecht. Daarnaast moeten jeugdzorginstellingen leren van elkaars fouten en kennis delen. “Nu zijn de instellingen net gesloten oesters. Dus van kennisuitwisseling komt vaak niks terecht.”

Lees ook:

Flinke tekorten voor jeugdzorg bij gemeenten

Twee op de drie gemeenten komen fors geld tekort voor jeugdzorg, blijkt uit onderzoek. Minister Hugo de Jonge belooft dat er geld bijkomt. Hoeveel, is nog niet bekend.

Het kabinet trekt honderden miljoenen extra uit voor de jeugdzorg

Voor de komende jaren is er extra geld voor de jeugdzorg. Structureel is die verhoging niet. Minister De Jonge laat onderzoeken welke zorg thuishoort bij jeugdhulp en wat gewoon valt onder opvoeden.

Deel dit artikel

Er lopen volgens Van der Helm nog ongeveer 250 andere Noa’s rond. Die hebben weinig te verwachten van de huidige jeugdzorg en ggz

Als je kind kanker heeft, gaat het direct naar het ziekenhuis. Bij jeugdzorg kom je op een wachtlijst van vier maanden