Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Genderneutraal: zo voelen 'alle' reizigers zich welkom

samenleving

Meindert van der Kaaij en Jenda Terpstra

Een trein stopt langs het spoor. © ANP

De NS moesten er even op gewezen worden, maar daarna leek het hen een goed idee: genderneutraal omroepen. 

Het balletje begon te rollen toen de Londense metro onlangs het bekende ‘Ladies and gentleman’ verving voor ‘Good morning everyone’. De Nederlandse spoorwegen ontvingen daarop van tv-programma Editie.nl de vraag of zij dat ook van plan waren. Het antwoord was negatief. “Maar het was wel voor ons het signaal om bij onszelf te rade te gaan of we dat voorbeeld moesten volgen”, zegt NS-woordvoerder Anita Middelkoop.

Lees verder na de advertentie
De Nederlandse Spoorwegen zijn het eerste grote bedrijf dat deze stap neemt

Brand Berghouwer, Transgender Netwerk Nederland

Uiteindelijk vonden de NS dat het tijd was voor verandering, volgens Middelkoop. “Iedereen is bij ons welkom. ‘Beste reiziger’ vinden we bovendien veel minder afstandelijk en beter passen bij deze tijd.” Ook vervoersorganisatie Arriva overweegt in navolging van de NS genderneutraal om te roepen. 

Bij Transgender Netwerk Nederland (TNN) overheerste gisteren de blijdschap. Daarnaast was de belangenorganisatie ook verrast door de stap van de NS. “Het zat bij ons in de planning om over aanspreekvormen een lobby te starten, maar de NS waren ons een stap voor”, zegt TNN-bestuurslid Brand Berghouwer. “Wij zijn blij hoor. De Nederlandse Spoorwegen zijn het eerste grote bedrijf dat deze stap neemt. Dan volgen er altijd meer.”

Een mooi gebaar 

Uit eigen ervaring weet hij dat bedrijven zich langzaam aanpassen en als voorbeeld noemt hij de Persgroep, waaronder Trouw, de Volkskrant en Algemeen Dagblad vallen. “Ik probeerde een abonnement te krijgen zonder de vraag over man of vrouw te beantwoorden. Dat werd geweigerd, het lukte niet. Er was geen derde optie van: dat gaat je niets aan.”

De stap van NS komt volgens Berghouwer niet helemaal uit de lucht vallen. Er is een maatschappelijke trend om rekening te houden met mensen die zich niet per se man of vrouw voelen. Donderdag maakte gemeente Amsterdam bekend dat ambtenaren en bestuurders zijn verzocht om inwoners voortaan aan te spreken met bijvoorbeeld ‘Beste mensen’. “Het hangt dus kennelijk erg in de lucht”, zegt Berghouwer.

Dat ziet ook Lisette Kuyper, onderzoeker bij het Sociaal en Cultureel Planbureau naar lesbiennes, homo’s, biseksuelen en transgenders (LHBT), jongeren en seksualiteit. Het aantal mensen dat zich aanmeldt bij transgenderklinieken neemt volgens haar de laatste jaren een vlucht.

Wie kan nu tegen ‘Beste reiziger’ zijn?

NS-woordvoerder Anita Middelkoop

Er is meer bekendheid over het thema. Belangenorganisaties lobbyen flink voor een inclusief beleid in de politiek en bij bedrijven, maar ook in de media is veel aandacht voor dit transdiversiteit, zegt Kuyper. Denk aan programma’s als Hij is een zij, Geslacht! en Love me Gender.

Vorig jaar pleitte het kabinet voor het afschaffen van sekseregistratie op documenten en pasjes waar dat niet noodzakelijk is. Zo ontbreekt het hokje m/v op de volgende stempas, op de ov-chipkaart ontbreekt die al.

Kuyper is positief over de stap van NS. Genderdiverse mensen krijgen volgens haar vaak veel negativiteit voor hun kiezen. Voor hen is het prettig dat ze niet op elk station ‘dames en heren’ te horen krijgen. 

Een mooi gebaar van NS, vindt ook Philip Tijsma van COC, een organisatie die opkomt voor de belangen van LHBT. Taalgebruik is sensitief, zegt hij. "Zo voelen alle reizigers zich welkom."

De NS zijn niet bang dat de andere aanspreekvorm door veel mensen wordt afgedaan als politiek correct en dus op veel kritiek zal stuiten. “We kunnen ons voorstellen dat sommige mensen het een onnodige verandering vinden”, zegt woordvoerder Middelkoop. “Maar aan de andere kant, wie kan nu tegen ‘Beste reiziger’ zijn?”

Hoeveel transgenders zijn er in Nederland? 

Volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) voelt 4 procent van de Nederlandse vrouwen en 5,7 procent van de mannen in Nederland zich niet thuis in het hokje ‘man’ of ‘vrouw’. Slechts 0,3 wil ook daadwerkelijk operaties ondergaan of hormonen gebruiken om het lichaam aan te passen.

Transseksuelen zijn er naar schatting 48.000: mensen die zich de andere sekse voelen. Volgens SCP-onderzoek hebben 1960 Nederlanders officieel hun sekse laten wijzigen bij de burgerlijke stand (0,0138% van de Nederlandse bevolking).

Het VUmc, het grootste behandelcentrum voor transgenderzorg, ziet de behandelvraag de afgelopen tien jaar sterk toenemen: van 150 mensen in 2008 naar ruim 750 nieuwe patiënten in 2016. De wachttijd is inmiddels acht maanden. VUmc heeft in januari 2017 de capaciteit van transgenderzorg uitgebreid naar 900 patiënten. In de eerste drie maanden van 2017 hebben zich al 40 procent meer nieuwe patiënten gemeld dan in het eerste kwartaal van 2016.

Internationaal spreken onderzoekers van ongeveer 0,6 procent van de wereldbevolking die zelf zegt dat hij/zij transgender is. De term transgender is overigens een parapluterm waaronder verschillende vormen vallen. Zo rekenen mensen zich tot genderneutraal (geen man óf vrouw) of genderfluïde (soms man, soms vrouw).

De term intersekse staat voor mensen die met een geslacht geboren zijn dat verschilt van wat algemeen onder ‘man’ of ‘vrouw’ wordt verstaan. Hiervan zijn er zo’n 80.000 in Nederland. 

Lees ook: 'Dames en heren' wordt bij NS voortaan 'beste reizigers'

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
De Nederlandse Spoorwegen zijn het eerste grote bedrijf dat deze stap neemt

Brand Berghouwer, Transgender Netwerk Nederland

Wie kan nu tegen ‘Beste reiziger’ zijn?

NS-woordvoerder Anita Middelkoop