Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Geef de fiets ruim baan

Home

Amber Dujardin

© Maus

Van bakfiets tot speed pedelec: wat betekent het toenemende aantal verschillende fietsen en snelheden voor de infrastructuur in en rond de Nederlandse steden?

De een ploetert voort op een overvolle bakfiets, de ander zoeft voorbij op een speed pedelec. Op de fietspaden begeven zich steeds meer verschillende soorten voertuigen. Met een keur aan standaardfietsen, snorfietsen, bakfietsen, elektrische fietsen en speed pedelecs behoort Nederland tot de top van fietslanden. 

Lees verder na de advertentie

We zijn het enige land ter wereld met meer fietsen dan inwoners, zegt Rob Eenink, plaatsvervangend directeur van Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV): zo'n 22,5 miljoen.

In 2015 belandden er 21.300 ver­keers­slacht­of­fers in het ziekenhuis, het hoogste aantal ooit

Rob Eenink, directeur SWOV

Niet alleen het aantal verschillende soorten fietsen, ook het gebruik ervan neemt toe. Van 2004 tot 2014 steeg het fietsgebruik met 11 procent, blijkt uit onderzoek van SWOV. Vooral in de grote steden stappen mensen vaker op de fiets. Dat is goed voor het milieu en de volksgezondheid, maar al die verschillende voertuigen en snelheden brengen ook nieuwe risico's met zich mee. 

"Het aantal verkeersgewonden stijgt al jaren", zegt Eenink. "In 2015 belandden er 21.300 verkeersslachtoffers in het ziekenhuis, het hoogste aantal ooit. Twee op de drie van die gewonden is een fietser."

Tekst loopt door onder afbeelding. 

© ANP

De meeste ongelukken gebeuren binnen de bebouwde kom. In 50 procent van de gevallen speelt de infrastructuur een doorslaggevende rol, zegt Eenink. Hij noemt simpele dingen als een hoge stoeprand, paaltjes of een glad wegdek. De helft van de fietspaden is eigenlijk te smal voor de huidige drukte en verschillende snelheden.

De snelste nieuwkomer in het fietsenpark is de speed pedelec, een elektrische fiets die andere pedaalridders met zijn 45 kilometer per uur het nakijken geeft. Daarom moeten alle speed pedelecs (nu zo'n 10.000 stuks) zich vanaf 1 juli naar de weg verplaatsen, of naar fietspaden waar ook bromfietsen zijn toegestaan. Eenink snapt die beslissing wel. 

Waarom zou je een speed pedelec kopen als je er vervolgens niet hard mee kunt rijden?

Rob Eenink, directeur SWOV

De bromfietsen zijn in de jaren negentig ook naar de rijbaan verplaatst - dat betekende 15 procent minder ongelukken. "Daarnaast haal je op een smal fietspad vaak geen 45 kilometer per uur. Waarom zou je een speed pedelec kopen als je er vervolgens niet hard mee kunt rijden?"

De RAI Vereniging en de Fietsersbond denken daar anders over. Zij bepleitten deze week dat speed pedelecs op sommige plekken op het fietspad moeten blijven, zoals op bepaalde snelfietsroutes en langs wegen met veel en snel rijdend autoverkeer. 

"Veel snelfietsroutes zijn breed en veilig genoeg om speed pedelecs toe te laten", zegt Saskia Kluit, directeur van de Fietsersbond. "Bijvoorbeeld de route Arnhem-Nijmegen. Ook binnen de bebouwde kom zijn er fietspaden die breed genoeg zijn. Met een apart verkeersbord kunnen we per fietspad een vrijstelling verlenen."

Tekst loopt door onder afbeelding. 

© ANP

Miljoeneninvestering

De overheid is vaak nog zoekend naar een goede aanpak voor alle verschillende soorten fietsen. Vroeger had je één soort stalen ros, nu heb je hoverboards, e-bikes, segways. Daardoor heeft Nederland meer en bredere fietspaden nodig, zegt Richard ter Avest, adviseur mobiliteit en ruimte bij Goudappel Coffeng. 

"Het Rijk wijst naar de gemeenten, maar die hebben niet genoeg geld om dit soort infraprojecten uit te voeren." Sinds 2006 wordt er gewerkt aan een netwerk van snelle fietsroutes in het hele land. Inmiddels ligt er zo'n 400 kilometer 'fietssnelweg'. In 2025 moet dat 675 kilometer zijn, maar veel paden blijven steken in de planfase.

Ter Avert pleit voor een minder reactieve houding van de overheid en voor meer onderzoek naar de vraag die vanuit de markt bestaat naar verschillende vervoerswijzen. "De overheid reageert steeds te laat. Waar hebben burgers behoefte aan en wat past er qua snelheid en wendbaarheid op de wegen? Als je daar van tevoren zicht op hebt, kun je beter anticiperen."

Er zijn nu al 1,3 miljoen e-bikes in Nederland, en we zien een groei van tien procent per jaar

Ter Avert

Dat is belangrijk, want de komende jaren zal het fietsgebruik nog verder toenemen, met name in de steden. Jongeren trekken meer naar de steden, en het heeft ook te maken met de huidige gezondheidstrend, zegt Ter Avert. "Gezondheid krijgt op scholen veel meer aandacht dan twintig jaar geleden. Fietsen is het symbool van de nieuwe generatie."

Tegelijkertijd blijven ouderen langer fietsen door de opkomst van de e-bike. Bij de wat langere ritjes van 7,5 tot 15 kilometer pakt nu een derde van de Nederlanders de fiets. Dat aandeel zal de komende jaren stijgen naar vijftig tot zestig procent, verwacht Ter Avert. "Er zijn nu al 1,3 miljoen e-bikes in Nederland, en we zien een groei van tien procent per jaar." Daarvoor is niet alleen een goede en veilige instrastructuur geboden, maar ook een veilige omgang met de elektrische tweewieler. In Almelo is het voor ouderen inmiddels verplicht om een cursus te volgen. Andere gemeentes denken daar nu ook over na.

Tekst loopt door onder afbeelding. 

© ANP

Maximumsnelheid

Het Fietsberaad wil nog een stapje verder gaan om de toenemende verscheidenheid aan voertuigen in goede banen te leiden. Projectmanager Otto van Boggelen pleit voor een maximumsnelheid op de fietspaden van 25 kilometer per uur. Eigenlijk zou het zelfs nog iets lager moeten liggen, zegt hij. "Maar je moet het een beetje werkbaar houden."

Van Boggelen benadrukt dat Nederland een zeer succesvol fietsbeleid voert. Zo goed, dat het groeiende aantal fietsers de kwaliteit van de openbare ruimte dreigt aan te tasten. "Al die snelheids- en formaatverschillen leiden soms tot discomfort en onveilige situaties, vooral in de grote steden. Voor zelfbewuste fietsers is dat niet zo'n probleem, maar voor angstige mensen wel."

Naast bredere fietspaden zijn er genoeg andere maatregelen die een goede doorstroom kunnen bevorderen, zegt Van Boggelen. Zoals het aanpassen van kruispunten met speciale voorsoorteervakken, het scheiden van verschillende soorten voertuigen en efficiënt gebruik van verkeerslichten. 

Bij stations zijn er 'volop ont­wik­ke­lin­gen', maar in de binnensteden gebeurt nog te weinig

Zo experimenteert Rotterdam nu met warmtecamera's die registeren hoeveel fietsers er staan te wachten, om te onderzoeken of het licht langer of korter op groen moet staan. Nu gebeurt die registratie meestal met een verkeerslus, maar die onderscheidt niet of er twee of twintig fietsers voor het stoplicht staan te wachten.

Ook zijn er qua parkeerbeleid innovaties mogelijk die volgens Van Boggelen nog onvoldoende worden benut. Bij stations zijn er 'volop ontwikkelingen', maar in de binnensteden gebeurt nog te weinig. Zo zijn er chips waarmee je de toegang tot stallingen kunt verbeteren, of kunt aflezen hoe lang een fiets al ergens geparkeerd staat.

Het beheer van die 22,5 miljoen fietsen is de komende jaren een hele uitdaging, stelt Van Boggelen. "Als je geen maatregelen treft, wordt twintig procent van de fietsen uiteindelijk weesfiets. Maar het is heel ingewikkeld en arbeidsintensief om die eruit te pikken. Het is daarom belangrijk om te blijven innoveren. Anders loop je kans dat de wal het schip keert."



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
In 2015 belandden er 21.300 ver­keers­slacht­of­fers in het ziekenhuis, het hoogste aantal ooit

Rob Eenink, directeur SWOV

Waarom zou je een speed pedelec kopen als je er vervolgens niet hard mee kunt rijden?

Rob Eenink, directeur SWOV

Er zijn nu al 1,3 miljoen e-bikes in Nederland, en we zien een groei van tien procent per jaar

Ter Avert

Bij stations zijn er 'volop ont­wik­ke­lin­gen', maar in de binnensteden gebeurt nog te weinig