Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Geef burger recht op 'zinvol contact' met digitale overheid

Samenleving

Wendelmoet Boersema

© ANP

De burger mag niet in de knel komen nu de overheid steeds verder digitaliseert. De Raad van State komt daarom met iets nieuws: geef burgers een recht op zinvol contact met de overheid.

Iedereen kent de site MijnOverheid.nl waar een aantal keren per jaar belangrijke post ligt te wachten. Handig, maar dan moet je wel net die dag inloggen op de beveiligde site, in plaats van de blauwe envelop van de Belastingdienst oprapen van de mat. Sommige overheidsdiensten gebruiken de app Tikkie voor betaling, terwijl die ook het doelwit is van fraudeurs. Er zijn ook ingrijpender voorbeelden van digitalisering die burgers raakt. Gemeenten die slordig omgaan met persoonsgegevens, of publieke besluiten waarvan niet te achterhalen is op basis van welke gegevens ze zijn genomen. Zo bleek deze week dat de Nam in Groningen voor het opstellen van de lijst van te versterken huizen criteria gebruikt, die nauwelijks te controleren en te corrigeren zijn.

Lees verder na de advertentie
In een digitale wereld blijft een menselijke blik nodig om te beoordelen of de regels wel werken

De Raad van State nam daarom donderdag  de vrij ongebruikelijke stap om ongevraagd de regering van advies te dienen, zonder dat er concrete wetgeving ligt. Het kabinet-Rutte III zet zwaar in op verdere digitalisering. De Raad stelt nu dat de overheid onvoldoende oog heeft voor de negatieve gevolgen, naast alle voordelen van digitalisering. De honderden overheidsorganisaties waar burgers mee te maken hebben, gaan bovendien heel verschillend om met digitaal contact. Goede coördinatie ontbreekt. “Daardoor kan de burger het spoor bijster raken”, schrijft de Raad.

Behoorlijk bestuur

Geef burgers daarom het recht op zinvol contact met de overheid, stelt de Raad van State voor. Toegang tot de overheid is al een beginsel van behoorlijk bestuur, maar in een digitale wereld blijft een menselijke blik nodig om te beoordelen of de regels wel werken. Vandaar dat ‘zinvol contact’.

Zo’n recht lijkt enigszins op het recht op vergetelheid, dat sinds dit jaar echt van kracht is en ontstond via Europese privacywetgeving. Daarmee kunnen burgers onder voorwaarden hun privacygevoelige data wissen uit een database. Lange tijd leek dat behoorlijk abstract en onuitvoerbaar. Toch maken steeds meer burgers er gebruik van. Door een recht op zinvol contact met de overheid zou inzage in de eigen gegevens, en waar nodig een correctie, beter moeten verlopen, hoopt de Raad.

De afdeling Advisering van de Raad waarschuwt in het advies ook voor besluiten die de overheid ‘volautomatisch’ neemt, op basis van computeralgoritmes zonder menselijke tussenkomst. “Een menselijke blik blijft nodig, om te beoordelen of van de regels moet worden afgeweken.” Ook vindt de Raad het verstandig als de wetgever rekening houdt met de gedigitaliseerde uitvoering van die wetten. Er komt telkens nieuwe technologie, waardoor regels achterhaald zijn of problemen juist niet voorzien. Door gebrek aan technologische expertise liepen grote automatiseringsprojecten bij de overheid in de soep, zoals de modernisering van de Gemeentelijke Basisregistratie Personen.

Door een recht op zinvol contact met de overheid zou inzage in de eigen gegevens, en waar nodig een correctie, beter moeten verlopen, hoopt de Raad

In een reactie laat een woordvoerder van staatssecretaris Raymond Knops (CDA, binnenlandse zaken) weten dat hij het advies van de Raad meeneemt in de uitvoering van de Digitale Agenda van de overheid, die hij onlangs presenteerde.

De Nationale Ombudsman waarschuwt al langer voor de keerzijde van digitalisering. Uit onderzoek van deze organisatie bij onder meer de Belastingdienst, het UWV en de Sociale Verzekeringsbank blijkt dat het gemak van digitalisering voor de overheid vaak het uitgangspunt is, en niet gebruiksvriendelijkheid voor burgers. Zo krijgen overledenen nog maandenlang post in de berichtenbox MijnOverheid. “Los dat op en ga na waar nabestaanden echt behoefte aan hebben”, schreef de Ombudsman eind augustus. 

Lees ook: 

De zelfredzame burger verdwaalt

Bij sommige openbare bibliotheken kun je tegenwoordig terecht voor een gratis cursus Digitale Overheid. Want die overheid zit vaak raadselachtig in elkaar. 

Deel dit artikel

In een digitale wereld blijft een menselijke blik nodig om te beoordelen of de regels wel werken

Door een recht op zinvol contact met de overheid zou inzage in de eigen gegevens, en waar nodig een correctie, beter moeten verlopen, hoopt de Raad