Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Franse scholier baalt: een nieuwe wet bant het mobieltje uit de klas en van het schoolplein

Samenleving

Kleis Jager en Petra Vissers

© Nanne Meulendijks

Op Franse scholen zijn mobiele telefoons met ingang van het nieuwe schooljaar bij wet verboden. Ze moeten in de tas blijven, niet alleen in de klas maar ook in de gangen en op het plein. In Nederland wil niemand zo'n verbod.

"Verbieden, hoezo dan?" Abdallah Hmaili (13) vindt het een heel slecht idee. "We leven toch niet in Noord-Korea? Geen telefoon in de klas, dát begrijp ik. Maar ook in de pauze op het plein? Dat je als je een spelletje speelt en bijna aan een volgend level begint, je je telefoon opeens moet inleveren?"

Lees verder na de advertentie

Het groepje rond Abdallah, dat net het zwembad van de Parijse voorstad Poissy verlaat, lacht. Ze kunnen nauwelijks geloven dat vanaf het begin van het nieuwe schooljaar op 3 september een telefoonverbod van kracht is op alle basisscholen en alle collèges − de middenschool voor alle leerlingen van elf tot vijftien jaar.

De ban op smartphones is een verkiezingsbelofte van president Emmanuel Macron. De regering wil er, in de woorden van minister van onderwijs Jean-Michel Blanquer, 'een signaal naar de samenleving mee geven'. Volgens Blanquer gaat het er niet om een kruistocht tegen beeldschermen te ontketenen, maar om een 'verantwoord gebruik' van nieuwe technologie te bevorderen.

Wij hebben in Frankrijk de neiging overal een wet voor te maken

Philippe Duret, vader

Overal een wet voor

Die toelichting overtuigt Yassir Gourmat (14) niet. "Als ze dit bij ons op school serieus nemen, krijgen ze grote problemen. Omdat iedereen toch zal proberen stiekem op zijn telefoon te kijken."

Philippe Duret, die met zijn vrouw en kinderen naar zijn auto loopt, ziet ook niet veel in de maatregel. "Wij hebben in Frankrijk de neiging overal een wet voor te maken. Waarom zou je telefoons buiten de klas ook verbieden? Wij volwassenen zitten ook te sms'en tijdens vergaderingen. Ik denk dat het een beetje bij deze tijd hoort, we moeten er overal mee zien te dealen."

De rechtse en de linkse oppositie reageerde eerder al even sceptisch als de bezoekers van het gemeentelijke zwembad: het verbod zou symboolwetgeving zijn, een pr-operatie die in de praktijk niets verandert. Op minstens de helft van de 51.000 basisscholen en 7100 collèges geldt al een telefoonverbod, aldus de tegenstanders. En in 2010 verordonneerde het ministerie van onderwijs al dat mobieltjes 'tijdens alle onderwijsactiviteiten' verboden zijn.

Steun voor ouders

Toch is de wet zeer welkom, meent Peep, de verenging voor ouders met kinderen in het openbaar onderwijs. "Dit zorgt voor duidelijkheid", benadrukt voorzitter Samuel Cywie. "Voortaan zijn telefoons altijd taboe, tenzij het schoolreglement een expliciete uitzondering maakt voor een bepaalde plaats in het gebouw of een activiteit."

Dat de tien miljoen leerlingen om wie het gaat nu hun telefoon nooit meer zullen aanraken op school is niet waarschijnlijk, beaamt Cywie. "Maar dat het principe wordt vastgelegd is van groot belang. Je zegt hiermee als samenleving dat je niet wil dat de smartphone altijd zo'n grote plaats inneemt."

Leerlingen hebben weer om een bal gevraagd, ze worden actiever

Samuel Cywie, voorzitter van een landelijke oudervereniging

Volgens Cywie hebben veel ouders thuis moeite regels voor mediagebruik te bedenken of te handhaven. "Die zullen zich met deze wet gesteund voelen. Bovendien is dit ook een manier om kinderen te beschermen tegen de extreem gewelddadige beelden of de harde porno die wordt gedeeld op het schoolplein."

Pakt goed uit

De scholen waar de telefoon nu al niet meer welkom is, melden positieve resultaten, weet Cywie. "Op de school van mijn dochter, ging vorig schooljaar een totaalverbod in. Veel vertrouwen had ik er niet in, maar het pakt goed uit. Zo is het aantal opstootjes gedaald. Eerst had je, als een leerling die een spelletje speelde werd omgeduwd, zo een vechtpartij. Leerlingen hebben weer om een bal gevraagd, ze worden actiever. Ook heel opmerkelijk is dat er minder telefoons in beslag zijn genomen tijdens de les: kennelijk versterken de verboden binnen en buiten het lokaal elkaar."

Dat de politiek afziet van de installatie van kluisjes om de telefoons in op te slaan − een erg kostbare operatie − is geen ramp, meent Cywie. "Het is heel goed uit te leggen dat een telefoon in de tas moet blijven. Veel leerlingen zullen ervaren dat het niet dramatisch is om een deel van de dag afgesloten te zijn van Instagram of Snapchat of wat dan ook."

Het verbod gaat niet op voor het lycée, de laatste drie jaren van het voortgezet onderwijs. De senaat, de Franse eerste kamer, heeft hier nog op aangedrongen, maar kreeg het er niet doorheen. Scholen blijven hier zelf de regels bepalen. Terecht, denkt Cywie. "De categorie zestien tot negentien jaar moet je denk ik als jongvolwassenen behandelen."

Een populaire Nederlandse oplossing is de telefoontas, waar alle mobieltjes bij de aanvang van de les in moeten

In Nederland stelt iedere school zijn eigen regels

Ook in Nederland worstelen leraren met leerlingen die tijdens de les appen, op Snapchatt zitten, filmpjes maken of druk zijn met Instagram. Maar een landelijk verbod, daar voelt niemand voor.

Het Nederlandse onderwijsstelsel zit heel anders in elkaar dan het Franse. In Frankrijk is het onderwijs van de staat, wat en hoe kinderen leren wordt door de overheid geregeld. In Nederland profiteren scholen van een typisch Nederlands fenomeen: een verregaande vrijheid van onderwijs.

Het ministerie van onderwijs voelt dan ook niets voor een landelijk verbod op telefoons in de klas. Dat is bij uitstek iets dat scholen zelf moeten regelen, laat een woordvoerder weten. Ook in de Tweede Kamer is er geen animo voor. Schoolbesturen, die meerdere scholen onder hun hoede hebben, laten de regels over het algemeen ook over aan de individuele schooldirecteuren en leraren.

Dat betekent dat scholen uiteenlopende regels hebben voor het gebruik van telefoons. Een handjevol scholen, in veel gevallen op religieuze grondslag, verbiedt mobieltjes helemaal, maar in de meeste gevallen geldt dat leerlingen ze mee mogen nemen. Op grofweg een derde van de middelbare scholen moeten leerlingen hun telefoon in hun tas houden, bleek in december uit een enquête van onderzoeksbureau Duo onder leraren. Op twee derde van de scholen mogen leerlingen hun telefoon gebruiken voor opdrachten in de les.

Een populaire oplossing om leerlingen te behoeden voor telefoonafleiding is de telefoontas: een tas met vakjes die aan de muur gehangen kan worden en waar alle telefoons bij de start van de les in moeten. Die bestaat twee jaar en er zijn nu 23.000 van verkocht, volgens telefoon-tas.nl. De tassen gaan vooral naar middelbare scholen en mbo-scholen. Leraren kunnen ook zelf een bak of tas neerzetten met hetzelfde doel, en er zijn scholen met telefoonkluisjes. 

Volgens het Duo-onderzoek moeten leerlingen op 18 procent van de middelbare scholen hun telefoon voor aanvang van de les inleveren.

Het probleem van telefoons in de klas is dat leraren veel tijd kwijt zijn aan het controleren of ieder kind nog zit op te letten, zegt leerkracht Johannes Visser. "Goed dat er aandacht is voor smartphones in de klas. Het is een onderschat probleem dat niet zo zichtbaar is voor de buitenwereld."

Lees ook: 

Voordat de leerlingen gaan zitten, moet de telefoon in de telefoontas

Jules (13) heeft net een week zijn telefoon terug. 'Ik had slechte cijfers en moest mijn telefoon voor drie weken bij mijn ouders inleveren. Toen ging ik maar buitenspelen.' En op school doet hij het nog steeds zonder zijn mobiel.

Deel dit artikel

Wij hebben in Frankrijk de neiging overal een wet voor te maken

Philippe Duret, vader

Leerlingen hebben weer om een bal gevraagd, ze worden actiever

Samuel Cywie, voorzitter van een landelijke oudervereniging

Een populaire Nederlandse oplossing is de telefoontas, waar alle mobieltjes bij de aanvang van de les in moeten