Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Fikse straffen bij geweld tegen hulpverleners? Rechters blijken milder dan OM

Samenleving

Kristel van Teeffelen

In 2012 presenteerde Sire al een campagne waarbij geweld tegen hulpverleners aan de kaak werd gesteld. © ANP

De boodschap van Justitie is: mensen die hulpverleners belagen, kunnen fikse straffen verwachten. Maar in de praktijk hanteren rechters een minder strenge richtlijn.

Rechters gaan uit van een mildere straf bij geweld tegen hulpverleners dan het Openbaar Ministerie (OM). In de richtlijn van het OM staat dat mensen die zich tegen politie, brandweer of anderen met een publieke taak keren, zoals afgelopen nieuwjaarsnacht meerdere keren gebeurde, een strafverzwaring van 200 procent kunnen verwachten. De rechtbanken houden het op een verzwaring van 33 tot 100 procent.

Lees verder na de advertentie

Dat blijkt uit de landelijke handreiking voor rechters. Die zogeheten ‘Oriëntatiepunten’, uit oktober 2018, zijn volgens de Raad voor de Rechtspraak gebaseerd op hoe rechtbanken in de afgelopen periode hebben gestraft. Het gaat niet om vaste regels, rechters zijn vrij ervan af te wijken. De handreiking is er vooral om te voorkomen dat er in verschillende delen van het land heel andere straffen worden opgelegd voor hetzelfde misdrijf. 

Het OM hanteert sinds 2011 een drie keer zo hoge strafeis bij geweld tegen hulpverleners

Het OM hanteert al sinds 2011 een drie keer zo hoge strafeis als het geweld tegen hulpverleners is gericht. Daarmee wordt vooral de boodschap afgegeven dat het belagen van mensen die zich inzetten voor de veiligheid niet wordt getolereerd. Misdraagt iemand zich tijdens nieuwjaarsnacht, dan komt er nog eens 75 procent strafverzwaring bovenop vanwege het verpesten van het feestje. 

Persoonlijke omstandigheden

Toch lijken verdachten uiteindelijk minder streng te worden aangepakt dan de boodschap van Justitie doet vermoeden. Volgens de Raad voor de Rechtspraak, het bestuur van de rechtbanken, bekijken rechters zaken altijd individueel en kunnen er redenen zijn dat de straf lager uitvalt: denk aan het gebrek aan bewijs voor een deel van de aantijgingen of aan persoonlijke omstandigheden van een verdachte. Ook officieren van justitie mogen afwijken van de eigen richtlijnen, zegt een woordvoerder van het OM. 

De rechtbanken houden het op een verzwaring van 33 tot 100 procent

Eerder concludeerde de Universiteit van Tilburg na onderzoek dat geweld tegen hulpverleners inderdaad strenger wordt bestraft dan geweld tegen andere burgers. Daarbij viel op dat de eis van de officier van justitie en het vonnis van de rechter in de meeste gevallen niet veel van elkaar afwijken. Het onderzoek komt wel al uit 2012. De betrokken hoogleraar, Antony Pemberton, zegt geen recentere studies te kennen. 

De Tilburgse onderzoekers stelden toen al voorzichtig dat het OM zelf de eisen ook lang niet altijd laat oplopen tot plus 200 procent. Een woordvoerder van het OM kan dat niet bevestigen, omdat de strafeisen niet centraal worden bijgehouden. 

Supersnelrecht

Afgelopen nieuwjaarsnacht ging het opnieuw flink mis. Het geweld tegen hulpverleners nam iets af ten opzichte van vorig jaar, maar het aantal agenten dat werd belaagd verdubbelde: van 27 naar 58.

Gisteren stond de eerste verdachte voor de rechter vanwege belediging van een agent in de nieuwjaarsnacht. De 25-jarige man uit Zaltbommel kreeg een boete van 1000 euro, waarvan 250 euro voorwaardelijk. Dat is vooralsnog de enige oud-en-nieuw-zaak die volgens het supersnelrecht wordt behandeld. Zaken worden snel voor de rechter gebracht als onderdeel van het ‘lik-op-stukbeleid’, maar wel alleen als het om simpele feiten gaat. 

Ook in de politiek klinkt al langer de roep om misdragingen tegen politie en andere hulpverleners steviger aan te pakken. Minister Ferd Grapperhaus van justitie en veiligheid wil de maximale straffen voor het hinderen van hulpverleners verhogen van één naar drie maanden cel. Denk aan het niet uit de weg gaan als daarom wordt gevraagd of opdringerig blijven filmen.

Lees ook:

Beleid van streng, strenger, strengst heeft weinig effect

Je zou het inmiddels een nieuwjaarstraditie kunnen noemen: de roep om mensen die geweld gebruiken tegen hulpverleners strenger te straffen. Ook in 2017 was dat geluid te horen.

Deel dit artikel

Het OM hanteert sinds 2011 een drie keer zo hoge strafeis bij geweld tegen hulpverleners

De rechtbanken houden het op een verzwaring van 33 tot 100 procent