Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Fietsvaardigheden van kinderen gaan achteruit

Home

Amber Dujardin - Kim van de Wetering

Vijftien procent van de scholen zegt leerlingen te hebben met te weinig fietservaring. © Hollandse Hoogte / Caspar Huurdeman Fotografie

Leren Nederlandse kinderen nog wel goed genoeg fietsen, nu een vijfde van de scholen geen fietsexamen aandurft?

Twintig procent van de basisscholen in Nederland doet niet mee aan het praktisch verkeersexamen, blijkt uit cijfers van Veilig Verkeer Nederland (VVN). Praktische verkeerslessen staan niet hoog op de agenda, terwijl de fietsvaardigheden van kinderen er juist op achteruitgaan.

Lees verder na de advertentie

De belangrijkste redenen voor scholen om niet aan het fietsexamen mee te doen zijn de tijdrovende organisatie en een gebrek aan vrijwilligers en fietsen, bleek eerder uit een rapport van onderzoeksbureau Motivaction in opdracht van VVN. Vijftien procent van de scholen zegt leerlingen te hebben met te weinig fietservaring, en scholen in grote steden doen vaker niet mee omdat de examenroute onveilig is.

Ondertussen merken leerkrachten en vrijwillige verkeersouders de laatste jaren dat kinderen eerder regels negeren en dat hun fietsvaardigheden achteruit zijn gegaan. Volgens Wilma Slinger, onderzoeker bij verkeersplatform CROW, komt dat deels door de groep kinderen met een migratieachtergrond die de laatste jaren naar Nederland is gekomen. "Zij leren lang niet altijd veilig fietsen van hun ouders en hebben niet altijd een eigen fiets."

Uiteindelijk hebben ouders meer mogelijkheden dan scholen om met kinderen in de praktijk te oefenen

José de Jong, Veilig Verkeer Nederland

Wat schuurt, is dat 90 procent van alle kinderen op loopafstand van hun basisschool woont, maar bijna een derde met de auto naar school wordt gebracht. Maar fietsdiploma of niet: na groep 8 gaan wacht de middelbare school, en die is meestal te ver om te lopen. Nu de scholen zijn begonnen waarschuwt VVN dat er de eerste weken van het schooljaar twee keer zoveel ongevallen in het verkeer plaatsvinden onder brugklassers. Ze kennen de nieuwe route nog niet goed en hebben vaak weinig ervaring in het verkeer, en zijn daardoor een stuk kwetsbaarder. 

Gezamenlijke verantwoordelijkheid

Volgens José de Jong van VVN zou het goed zijn als meer scholen deelnemen aan het fietsexamen, maar ligt de verantwoordelijkheid voor veilig leren fietsen ook bij de ouders. "De verkeersopvoeding is een gezamenlijke verantwoordelijkheid, net als lezen en schrijven", zegt De Jong. "Uiteindelijk hebben ouders meer mogelijkheden dan scholen om met kinderen in de praktijk te oefenen."

Veel ouders maken echter de fout om daar te laat mee te beginnen, merkt opvoedkundige Tamar de Vos - Van der Hoeven. "Ze denken dat oefenen pas hoeft als een kind begint te fietsen. Maar aandacht voor verkeer begint al als je met je peutertje naar de supermarkt loopt. Wat zijn de gevaarlijke plekken? Je kunt wijzen op wat je onderweg tegenkomt en wat er om je heen gebeurt."

In een verplicht fietsexamen voor alle scholen ziet de opvoedkundige weinig. Scholen en ouders moeten zich er vooral van bewust zijn dat kinderen anders naar verkeer kijken. "Als je samen met je kinderen naar school fietst, en dat gaat goed, betekent dat niet per se dat het ook met een groep kinderen goedgaat. Zoiets komt bij een fietsexamen goed aan het licht."

Toch is de kennisoverdracht tussen ouder en kind niet louter eenrichtingsverkeer, stelt CROW. Kinderen hebben vaak een 'veel reëlere kijk op de weg van huis naar school' dan hun ouders, meldt het platform op haar website. De visie van de ouders beperkt zich vaak tot de parkeersituatie bij de school.

Een sticker om de fietsers te belonen

De Coolsmaschool in Driebergen. Directeur Kees-Jan de Swart (rechts op de foto) vindt dat de school een grote verantwoordelijkheid draagt voor veilig verkeer. © Werry Crone

Reportage - Voor hun verkeersvaardigheden is op de fiets naar school goed voor kinderen. Maar het moet ouders wel uitkomen.

Ik ben zzp'er en mijn tijd is kostbaar, daarom ga ik toch met de auto

Ria Vellekoop

Terwijl de meeste leerlingen van CBS Coolsma de school uitrennen richting de overdekte fietsenstalling, zegt Ria Vellekoop schoorvoetend: "Ik ben niet zo'n goed voorbeeld als het om fietsen gaat. Ik breng mijn dochter altijd met de auto. Een beetje lui is het wel, maar zo makkelijk."

De moeder staat bij de rechteruitgang van de basisschool in Driebergen. Ze draagt een zonnebril waarin de straat weerspiegelt. Dat fietsen naar school belangrijk is voor kinderen om verkeersvaardigheden te oefenen, erkent ze. "Ik ben freelancer en ik heb het geluk dat ik mijn dochter naar school kan brengen."

Haar dochter, die in groep acht zit, heeft net als duizenden andere leerlingen in Midden-Nederland haar eerste schooldag achter de rug. Het gezin Vellekoop woont zo'n twee kilometer van school. "Verder weg dan de meesten", zegt de moeder. "Ik ben blij dat mijn zoon wel fietst nu hij naar de middelbare school gaat."

Rust, overzicht en veiligheid

De kinderen sjeezen met hun veelkleurige fietsen van de stalling de straat op, onder toeziend oog van directeur Kees-Jan de Swart. De meesten komen in groepjes.

In de Coolsmalaan, waar de school staat, is weinig verkeer. Op het tijdstip dat de school begint en uitgaat geldt er eenrichtingsverkeer. "Daar heeft de school voor gezorgd", legt De Swart uit. Hij staat aan de overkant van de straat - gewoon voor een praatje, op deze eerste schooldag. Je zou hem niet als directeur tussen de ouders herkennen. Terwijl hij gesprekken aanknoopt, houdt hij het verkeer nauwlettend in de gaten. "De wijk is rustig, overzichtelijk en veilig", zegt hij. "Het eenrichtingsverkeer helpt daarbij."

Sommige ouders kunnen fietsen niet combineren met hun werktijden. We gaan ze geen regels voorschrijven.

Schooldirecteur Kees-Jan de Swart

Parallel aan de Coolsmalaan ligt de drukke Hoofdweg, die veel kinderen moeten oversteken. Toen de gemeente de weg wilde herinrichten, heeft de school gelobbyd voor veilige oversteekplaatsen. Die zijn er inmiddels, zegt De Swart. Hij vindt dat de school veel verantwoordelijkheid draagt voor veilig verkeer.

Daarom krijgen de kinderen van het CBS Coolsma bovenop de reguliere verkeerseducatie, die onder andere bestaat uit het verkeersexamen, ook nog af en toe een verkeersproject: leren slalommen op het schoolplein, of de groene voetstappen-week, waarin kinderen een sticker krijgen als ze te voet of met de fiets komen. Toch blijft het aan de ouders hoe ze de kinderen brengen, zegt De Swart. "Sommigen kunnen fietsen niet combineren met hun werktijden. We gaan ze geen regels voorschrijven."

Vlak voor het hek staat Coen Hoogenraad op zijn dochter Marijn te wachten bij haar fiets, een lichtblauwe met bloemen. "Als ik haar breng, gaat ze met de fiets", zegt Hoogenraad. Zijn vrouw pakt vaak de auto om het brengen en halen te combineren met boodschappen of een bezoekje.

"Ik vind het onzin om dat kleine stukje met de auto te gaan. En het is goed als ze leren fietsen." De meeste ouders denken er net zo over, maar als het regent is het even anders, lacht hij. "Dan staat de hele straat ineens vol met auto's. Maar ik vind dat mijn dochter dan ook gewoon op de fiets kan, hoor."

Wat is het praktische verkeersexamen?

Naast het theoretische verkeersexamen kunnen bassischolen kiezen voor een praktisch examen. Daarbij fietsen leerlingen uit groep 7 of 8 een uitgestippelde route in de buurt van school. 

Langs de kant staan vrijwilligers (verkeersouders van VVN of ouders van de leerlingen) die beoordelen of de theoretische kennis van de leerlingen ook uit de verf komt in het echte verkeer, bijvoorbeeld bij ingewikkelde kruispunten of het in acht nemen van verkeersborden. Van de basisscholen in Nederland doet 80 procent mee aan dit examen. 

Deel dit artikel

Uiteindelijk hebben ouders meer mogelijkheden dan scholen om met kinderen in de praktijk te oefenen

José de Jong, Veilig Verkeer Nederland

Ik ben zzp'er en mijn tijd is kostbaar, daarom ga ik toch met de auto

Ria Vellekoop

Sommige ouders kunnen fietsen niet combineren met hun werktijden. We gaan ze geen regels voorschrijven.

Schooldirecteur Kees-Jan de Swart