Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Euthanasie en justitie: van blaffen naar doorbijten?

Samenleving

Edwin Kreulen

Een vrouw tekent een wilsverklaring, archiefbeeld. © Anp

Is de beer los nu justitie de eerste en wellicht ook de tweede strafzaak na euthanasie doorzet? Artsen moeten nog meer weerstand bieden aan de (doods)wens van hun patiënt dan ze al doen, is de les van deze week.

Het menselijk leven is ‘misschien wel het allerbelangrijkste rechtsgoed’. Met die vaststelling begon advocaat-generaal Rinus Otte deze week zijn betoog voor Tweede Kamerleden bij een rondetafelgesprek over euthanasie. Op die plek en op dat moment, waar het draaide om de vraag of de euthanasiewet goed werkt, is dat een bijzondere vaststelling.

Lees verder na de advertentie

In de euthanasiepraktijk staat het leven al per definitie ter discussie. Verder leven wordt afgezet tegen ondraaglijk en uitzichtloos lijden. Wie in die situatie dood wil, mag die wens laten uitvoeren door een arts. Lijden en een doodswens zijn de kern. Natuurlijk moet de arts ook het goede medicijn gebruiken en een onafhankelijke second opinion vragen. Maar dat soort zorgvuldigheidseisen zijn minder cruciaal, daar zijn de experts het over eens.

Met een groeiende stapel ‘onzorgvuldigen’ nam ook de verwondering toe. Want vervolging bleef tot nu toe uit.

Sluitstuk

Het Openbaar Ministerie van Rinus Otte bevestigde dat in mei van dit jaar in een nieuwe aanwijzing voor vervolging. Het krijgt jaarlijks een klein tiental oordelen ‘onzorgvuldige euthanasie’ doorgestuurd van de toetsingscommissies, om te beoordelen of een strafzaak nodig is. Justitie is de waakhond voor het sluitstuk van de wet, waarin euthanasie strafbaar blijft tenzij de dokter aan alle zorgvuldigheidseisen voldoet.

Met een groeiende stapel ‘onzorgvuldigen’ nam ook de verwondering toe. Want vervolging bleef tot nu toe uit. Tegen een enkele dokter blafte de waakhond – ‘dit mag niet nog een keer gebeuren’ – maar doorbijten bleef tot dit jaar uit. Ook omdat de meerderheid van deze zaken draaide om die minder cruciale zorgvuldigheidseisen. Een arts die het verkeerde middel of de verkeerde dosis gebruikt is medisch laakbaar, maar niet direct strafbaar.

De wil van de patiënt was uiterst duidelijk. Misschien zelfs te duidelijk.

Eerder dit jaar opende justitie het eerste strafonderzoek, naar een verpleeghuisarts die euthanasie verleende bij een vrouw met ernstige dementie wier wilsverklaring niet honderd procent duidelijk was en bij wie de uitvoering niet vlekkeloos verliep. De waakhond zette nu zijn tanden erin. Of het doorbijten wordt is nog onduidelijk, het onderzoek moet uitwijzen of er echt vervolging komt.

De verpleeghuisarts mag dan voor de wet onzorgvuldig gehandeld hebben, uit het verhaal rijst ook het beeld van een dokter die goed wil doen voor een patiënte die tegen haar wil in een verpleeghuis was beland en die daaraan fors leed. 

Medisch lijden of voltooid leven?

Eenzelfde conclusie is te trekken uit het verhaal van de huisarts die deze week het stempel ‘onzorgvuldig’ kreeg van de toetsingscommissies. Bij hem was de wil van de patiënt juist uiterst duidelijk. Misschien zelfs te duidelijk. De vrouw die al jarenlang longproblemen had en ernstig benauwd werd, bevestigde haar euthanasieverklaring die ze al veel eerder had opgesteld. Maar was de longziekte COPD, een oudere diagnose, wel echt de oorzaak van haar lijden? De huisarts stelde voor dat de vrouw dit voor de zekerheid naging bij de longarts. Maar de patiënte was er klaar mee, en de huisarts ging overstag. Met als gevolg het stempel ‘onzorgvuldig’ en de eerste zaak die volgens de OM-richtlijn ‘in beginsel’ vervolgd moet worden omdat het uitzichtloos lijden niet vaststond.

De patiënte die er klaar mee is terwijl een andere behandeling misschien haar klachten draaglijk maakt: dat doet waarschijnlijk ook bij de toetsingscommissie en justitie een alarmbel rinkelen. Dat komt in de buurt van een doodswens vanwege 'voltooid leven', en zelfs de schijn daarvan moeten artsen vermijden als het om euthanasie – en dus medisch lijden – gaat. Illustratief is het feit dat de huisarts zijn patiënte suggereerde te verhuizen naar een appartement. Daar zou ze wellicht minder last hebben van haar ernstige kortademigheid. Dat wilde de tachtiger pas overwegen als euthanasie echt niet mogelijk was.

Alle artsen in Nederland weten nu dat ingrijpen van het OM nniet alleen een theoretische mogelijkheid is. De waakhond zet zijn tanden in euthanasie. Of er ook doorgebeten wordt en hoe belangrijk het hoogste rechtsgoed van Otte in de praktijk is, moet de komende maanden blijken.

Lees ook: Opnieuw dreigt vervolging om euthanasie


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

Met een groeiende stapel ‘onzorgvuldigen’ nam ook de verwondering toe. Want vervolging bleef tot nu toe uit.

De wil van de patiënt was uiterst duidelijk. Misschien zelfs te duidelijk.