Ervaren studenten angst en paniek door hevige prestatiedruk?

samenleving

Rianne Oosterom

Blokken in de universiteitsbibliotheek. © ANP
Het consult

Hoe overleeft de studente de prestatiemaatschappij zonder psychische kleerscheuren? 

Als ze haar laptop openslaat om aan een paper te beginnen, gaat ze zweten, rillen en soms zelfs hyperventileren. Een jonge lezeres heeft het idee dat ze van alles moet: vrienden zien, feestjes bijwonen, negens halen, reizen. Maar dat lukt haar niet. Ze schrijft haar paniekklachten toe aan de 'prestatiemaatschappij' die steeds meer van haar vraagt.

Lees verder na de advertentie

Ook studiegenoten klagen over de prestatiemaatschappij. Hoe overleven we dat zonder te veel psychische kleerscheuren op te lopen, is haar vraag.

Psychiater Ingrid Overmeer wil 'de prestatiemaatschappij' - als die al bestaat - er niet van beschuldigen psychische problemen in de hand te werken. "Ik denk dat hoeveel druk je ervaart vooral iets zegt over wie jij bent. Ik zie wel dat de maatschappij drukker wordt, maar hoe je daarmee omgaat, heeft met je persoonlijkheid te maken."

Wie altijd achter z'n laptop zit te tikken terwijl de rest van de studenten in de kroeg hangt, moet zichzelf afvragen of dat met de prestatiecultuur te maken heeft, of dat het om 'innerlijk ervaren prestatiedruk' gaat, zoals Overmeer dat noemt. De oorzaak alleen buiten jezelf zoeken, in de maatschappij, is te makkelijk.

Want van wie moet de lezeres naar feestjes, van wie moet ze negens halen? "Het is belangrijk om dat uit te zoeken, het kan ook door een groot verantwoordelijkheidsgevoel komen," aldus Overmeer. Nee zeggen kan je leren, weet ze. "Hoe beter je weet wie je bent, hoe minder vatbaar je bent voor groepsdruk of verwachtingen van anderen."

De psychiater, die voor GGZ Friesland werkt, denkt wel dat de lezeres haar klachten serieus moet nemen. "Als ze door de paniek minder goed functioneert, zou er sprake kunnen zijn van een paniekstoornis en is het goed om daar duidelijkheid over te krijgen. Cognitieve gedragstherapie helpt om angst en paniek tegen te gaan."

Een ideale over­le­vings­stra­te­gie is er niet volgens Overmeer, maar het helpt wel om de ervaren druk onder een vergrootglas te leggen

Met die therapievorm onderzoek je gedachten en gedrag. Overmeer: "Bijvoorbeeld: waarom mag je geen fouten maken van jezelf? Heb je dat van huis uit meegekregen? Als je dat rustig uitpluist en je vervolgens afvraagt: wat gebeurt er eigenlijk als ik een fout maak, en dat blijkt niet dramatisch te zijn, raak je misschien niet meer zo in paniek de volgende keer."

Debat zorgt niet voor handvatten

Eind vorig jaar trokken studentenpsychologen aan de bel in een onderzoek dat het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) uitvoerde met het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP). De psychologen op hogescholen en universiteiten zijn met te weinig om de groeiende aanwas hulpbehoevende studenten te helpen, merken ze.

Sindsdien woedt het debat of dit de schuld van de hogeschool en universiteit is, die te hoge eisen stelt in de race om de beste te zijn. Of die van het demissionaire kabinet, dat studenten in het nieuwe leenstelsel grotere schulden laat maken. Of die van de 'maakbare' maatschappij, waarin falen je eigen schuld is. Of die van de student zelf, die z'n identiteit te veel haalt uit wat-ie doet.

Maar met een debat over de schuldvraag komt een student die gebukt gaat onder de prestatiemaatschappij niet direct verder. Een ideale overlevingsstrategie is er niet volgens Overmeer, maar het helpt wel om de ervaren druk onder een vergrootglas te leggen. En jezelf, als jongvolwassene, tijd te gunnen om te ontdekken wie je bent.

Overmeer: "Studenten zitten in een kwetsbare leeftijd, waarin veel dingen op losse schroeven staan. Je maakt je los van je ouders en bent beïnvloedbaar, ook voor prestatiedruk. Het leven is verwarrend, het is niet vreemd om daarmee te worstelen. Als student ben je sowieso aan het zoeken, we moeten dat niet direct psychiatriseren." 

Ook een vraag voor het consult? Mail naar gezondheid@trouw.nl

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie
Een ideale over­le­vings­stra­te­gie is er niet volgens Overmeer, maar het helpt wel om de ervaren druk onder een vergrootglas te leggen