Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Elke dag, urenlang zitten grote delen van Cambodja zonder stroom: ‘Ik doe mijn werk nu met de hand’

Samenleving

Ate Hoekstra

Ook de schoonheidssalons in Phnom Penh hebben last van stroomuitval. Klanten blijven weg. © Getty Images
Reportage

Grote delen van Cambodja kampen al een maand met een gebrek aan stroom, elke dag, urenlang. De schade loopt in de tientallen miljoenen.

Er staan vier dure wasmachines in de wasserette van Moung San. Maar in plaats dat die het werk doen, zit San (43) op de grond waar ze T-shirts, spijkerbroeken en rokjes zelf met de hand wast. “Ik zit iedere dag zo’n vijf uur zonder stroom”, zegt de wasserette-eigenaar terwijl ze een overhemd in een bak vol schuimend water stopt. “Om ervoor te zorgen dat mijn klanten niet te lang op hun schone kleren hoeven te wachten, moet ik het werk wel met de hand doen.”

Lees verder na de advertentie
Mensen willen zelfs niet dat ik hun make-up doe als ze hier zitten te zweten

Morn Sokunthea

Sinds halverwege maart kampt Cambodja met een gebrek aan elektriciteit. Het tekort is zo groot, dat flinke delen van het land, inclusief hoofdstad Phnom Penh, dagelijks vier tot vijf uur zonder stroom zitten. Het verlies voor de economie loopt volgens experts mogelijk in de tientallen miljoenen euro’s.

San opende twee jaar geleden met haar echtgenoot een wasserette in Phnom Penh. Voor zo’n 45 euro­­cent per kilo wast ze voornamelijk kleren van in de buurt wonende fabrieks­arbeiders. Het zijn lange en vermoeiende werkdagen. “Normaal ben ik om acht uur ‘s avonds klaar”, zegt ze. “Maar nu we dagelijks stroom­storingen hebben en ik de wasmachines urenlang niet kan gebruiken, werk ik vaak door tot na middernacht.”

Waterkrachtcentrales

De Cambodjaanse overheid legt de schuld van het probleem bij de jaarlijks terugkerende hitte en droogte, die door weerfenomeen El Niño dit jaar heviger zijn dan gebruikelijk. De waterstand in de rivieren is daardoor zo laag dat de waterkrachtcentrales, die voor ruim 42 procent van de Cambodjaanse stroomvoorziening zorgen, niet genoeg elektriciteit genereren. Het probleem duurt daardoor mogelijk tot het begin van het regenseizoen, eind mei.

Intussen wordt Cambodja geconfronteerd met een toenemende vraag naar stroom. Steeds meer Cambodjanen worden aangesloten op het elektriciteitsnetwerk, en de bouw van nieuwe energieslurpende appartementencomplexen, hotels en winkels gaat razendsnel. De Asian Development Bank voorspelde in 2016 al dat tot 2020 de vraag naar elektriciteit jaarlijks met 9,4 procent zal groeien.

In een buitenwijk van Phnom Penh zit ook Morn Sokunthea dagelijks zonder stroom. Ze heeft een schoonheidssalon, maar nu ze de ventilators niet aan kan zetten en de buitentemperatuur oploopt tot ruim 35 graden, is het er heet en vochtig. “Tijdens de uren dat ik geen stroom heb, komen er geen klanten”, zegt ze. “Mensen willen zelfs niet dat ik hun make-up doe als ze hier zitten te zweten.”

Aggregaten

Elders in het land zien cafés en restaurants hun klanten weglopen als de stroom weer eens uitvalt. Fabrieken en hotels zijn aangewezen op dure dieselaggregaten om toch elektriciteit te hebben. Statistieken over de economische impact zijn er niet, maar ­experts vrezen grote verliezen voor de Cambodjaanse economie.

“Zulk langdurige stroomuitval ontregelt de economie volledig en kan tot enorme verliezen leiden”, zegt Sophal Ear, hoogleraar en Cambodja-expert aan het Occidental College in Los Angeles. “Het is lastig in te schatten, maar het is niet onredelijk om te denken dat de totaalverliezen in de miljoenen, mogelijk zelfs in de tientallen miljoenen lopen.”

Om de problemen het hoofd te bieden en toekomstige stroomtekorten te voorkomen, wordt er gesproken over de bouw van een grote stuwdam in de Mekong-rivier. Die zou 2600 megawatt aan elektriciteit kunnen opwekken, genoeg om miljoenen Cambodjanen van stroom te voorzien. Maar de dam is controversieel; wetenschappers en non-gouvernementele organisaties hebben gewaarschuwd dat die tot een massale vissterfte zal leiden en het rijke ecosysteem voorgoed zal beschadigen. Zij pleiten voor meer zonne-energie, waar Cambodja nu nog amper gebruik van maakt.

Maar nu er geen snelle oplossing in zicht is, zal Cambodja voorlopig blijven kampen met langdurige stroomuitval. Zittend in haar schoonheidssalon probeert Sokunthea haar frustratie te verbergen. “Zonder stroom kan ik maar één ding doen: wachten tot die terugkomt”, verzucht ze.

Lees ook: 

Textielfabrieken in Cambodja dreigen hun deuren te moeten sluiten door Europese handelsontzegging

Aan de rand van Phnom Penh in een grote textielfabriek produceren Lek Sopheak en zijn collega’s iedere dag sportbroeken, T-shirts, ondergoed en andere kledingproducten voor Adidas. De lokale vakbondsleider is blij met de baan. Maar de toekomst ziet hij somber in. “Als Cambodja zijn handelsvoordelen bij de Europese Unie kwijtraakt, zullen veel fabrieken moeten sluiten. Reken maar dat veel mensen dan hun baan verliezen”, verzucht hij.

Deel dit artikel

Mensen willen zelfs niet dat ik hun make-up doe als ze hier zitten te zweten

Morn Sokunthea