Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een salaris van 1,5 miljoen schaamteloos? Niet in de bankbubbel

Samenleving

Irene van Staveren

© Maartje Geels
Column

Wat verdient u eigenlijk? Dit lijkt, economisch gezien, een vraag die eenvoudig te beantwoorden is met het maandelijkse inkomen dat op uw bankrekening wordt bijgeschreven.  Maar de vraag heeft een diepere laag: wat bent u waard?

Sociaal gezien hoor je die vraag niet te stellen. Ik herinner me dat mijn vader vroeger geïrriteerd reageerde als ik hem ernaar vroeg. Die diepere laag, wat bent u waard?, lijkt een morele vraag. Toch is die ook economisch. 

Lees verder na de advertentie

Adam Smith betoogde al in de achttiende eeuw dat een arbeider een loon moet verdienen waarvan hij zodanig in zijn levensonderhoud kan voorzien dat hij zonder schaamte over straat kan. De Schotse vader van de economische wetenschap had daarbij de onderkant van de loonladder op het oog.

Tegenwoordig wordt de vraag wat iemand waard is ook gesteld aan bankbestuurders die schaamteloze bedragen incasseren. Onlangs nog bij ING door publiek en politiek (en ja, mijn bankzaken daar zijn afgesloten).

Veel bank­be­stuur­ders komen niet van buiten, dus is het helemaal niet nodig om een gênant hoog salaris te bieden

Graag te vriend

Afgelopen week werd bekend dat de bestuursleden van een andere bank, Van Lanschot Kempen, 20 procent erbij krijgen. De bestuursvoorzitter, Karl Guha, ontving vorig jaar al 1,26 miljoen euro, meer dan zijn collega bij ABN Amro. Nu is het geen systeembank en weinigen van u zullen er een rekening hebben. Dus zal de kritiek van de aandeelhouders moeten komen. 

Eind mei krijgen die de kans om zich over de salarisverhoging uit te spreken. Ik voorspel dat zij niet zullen protesteren; ze houden het bestuur graag te vriend want ze profiteren mee van de winststijging van het afgelopen jaar.

Waarom zullen de aandeelhouders van de vermogensbank zo makkelijk akkoord gaan? Daar hebben organisatiesociologen een mooie theorie voor bedacht: die van het organisatorisch veld, waarin de insiders in de loop der tijd hetzelfde gedrag vertonen. Mijn onderzoek naar de bankcultuur laat zien dat banken typisch zo'n organisatorisch veld vormen. Het draait in zo'n veld om het verkrijgen van status ten opzichte van elkaar en het zoeken naar legitimiteit van de buitenwereld. Status krijg je in de financiële wereld met geld. Legitimiteit zoek je door je keurig aan regels en procedures te houden.

Iedereen speelt mee

Er gelden sterke ongeschreven regels om dit streven naar status en legitimiteit in stand te houden. Zelfs ten koste van winstgevendheid op de lange termijn, innovatie en tevreden werknemers. Economisch gezien kortzichtig. Hoe hoger de topsalarissen, des te groter de kloof met de gewone werknemers en dat tast de motivatie aan. Tegelijk is het zo dat die azen op de topfunctie en dus het spel meespelen. 

Juist omdat veel topbestuurders binnen hetzelfde veld opklimmen en niet van buiten komen, is het helemaal niet nodig om een gênant hoog salaris te bieden om bankbestuurders aan te trekken.

Verder is de winstgevendheid van bedrijven die de baas minder betalen juist hoger dan bij bedrijven die de topman of -vrouw meer betalen, blijkt uit onderzoek in vijf landen van de Vlerick Business School in België. Maar aandeelhouders van een bank voor vermogenden leven doorgaans in datzelfde financiële veld en zijn dus behept met dezelfde drang naar status en legitimiteit. Zolang de salarisverhoging netjes volgens de regels verloopt, zullen de financiers van de bank het wel best vinden. 

Dat mensen van buiten dat veld zo'n onkritische opstelling net zo schaamteloos vinden als een salaris van 1,5 miljoen euro, wordt binnen het veld niet begrepen, vrees ik.

Irene van Staveren is hoogleraar ontwikkelingseconomie aan de Erasmus Universiteit. Voor Trouw schrijft ze om de week een column over economie. Lees hier eerdere columns.

Lees ook: Beloning bankiers onder de loep
Kunnen de topinkomens bij banken worden ingeperkt? Minister Wopke Hoekstra wil het proberen.

Van der Veer blijft achter hoger salaris ING-topman staan
President-commissaris van ING, Jeroen van der Veer, houdt vol dat het salaris van zijn voorzitter van de raad van bestuur omhoog moet. In een gesprek met de Tweede Kamer liet hij doorschemeren dat de raad van commissarissen wellicht naar ander wegen voor betere arbeidsvoorwaarden zal zoeken.

Deel dit artikel

Veel bank­be­stuur­ders komen niet van buiten, dus is het helemaal niet nodig om een gênant hoog salaris te bieden