Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Dinsdag ligt het ov plat. Maar waarom eigenlijk?

Samenleving

Dirk Waterval

Vakbonden FNV en CNV voerden op 18 maart ook actie voor een fatsoenlijk pensioen. © Werry Crone

Deze week staat in het teken van grootschalige stakingen om te komen tot ‘een fatsoenlijk pensioen voor iedereen’, zoals de vakbonden het noemen. Wat zijn de eisen precies?

Dinsdag ligt het Nederlandse openbaar vervoer plat en woensdag leggen werknemers uit andere sectoren als de bouw, industrie, metaal en sociale werkvoorziening het werk neer. In de regio Schiphol moet het openbaar vervoer wel rijden, bepaalde de rechter zondag. Schiphol maakte zich zorgen over de openbare orde, als de luchthaven niet met de trein bereikbaar zou zijn. De gemeente Haarlemmermeer deelde die zorgen en sloot zich aan bij het door Schiphol aangespannen kort geding. 

Lees verder na de advertentie

Met de grootschalige stakingen probeert de vakbeweging druk te zetten op het kabinet: zij eist een tegemoetkoming in de onderhandelingen over een nieuw pensioenstelsel. 

FNV, CNV en VCP eisen dat de AOW-leeftijd de komende vijf jaar op 66 blijft staan, dat het pensioenstelsel toegankelijker wordt voor zelfstandigen en dat de aanvullende pensioenuitkeringen na jaren van stilstand meestijgen met de inflatie.

AOW-leeftijd

De pensioenonderhandelingen tussen de bonden, werkgevers en het kabinet strandden afgelopen november, vooral op randthema’s als die stijgende AOW-leeftijd. Nu verhoogt het kabinet die nog langzaam naar 67 jaar en 3 maanden in 2022, daarna stijgt de leeftijd één-op-één mee met de levensverwachting in Nederland. Dat gaat de bonden te hard. Zij maken zich vooral zorgen om mensen met een zwaar beroep, voor wie doorwerken onmogelijk zou zijn.

Maatwerk biedt uitkomst, stellen de bonden. De vakbeweging wil in cao’s kunnen vastleggen dat werknemers eerder kunnen stoppen. Dan moet er wel wat veranderen aan de belastingregels. Een werkgever die zijn personeel nu vóór de AOW-leeftijd laat vertrekken, krijgt een RVU-boete op zijn bord. Dat staat voor Regeling Vervroegde Uittreding. Die boete bedraagt 52 procent van de vertrekregeling. Het kabinet wil zo voorkomen dat werknemers al te makkelijk eerder stoppen met werken, waardoor de krapte op de arbeidsmarkt zou versterken.

Werkgeversorganisaties stelden afgelopen maart voor een lijst met zware beroepen op te stellen, waarvoor die boete niet hoeft te gelden. Oostenrijk kent zo’n lijst ook, maar in de praktijk blijkt het lastig te definiëren wat een zwaar beroep is. Stress is bijvoorbeeld niet meegenomen in de Oostenrijkse lijst, terwijl dat volgens de vakbeweging een beroep ook zwaar kan maken. De bonden willen daarom dat de boete volledig van tafel gaat.

Om overeenstemming te bereiken over al deze zaken rondom AOW, wil de vakbeweging de pensioenleeftijd voor vijf jaar bevriezen. Op 1 januari gaat die volgens de planning weer omhoog. FNV-onderhandelaar Tuur Elzinga zei eerder deze maand dat hij geen zaken meer wil doen met dit kabinet, als het zover komt. Dan zouden er snel toezeggingen moeten komen van minister Wouter Koolmees (D66, sociale zaken), want een veranderde AOW-leeftijd moet uiterlijk zes maanden van tevoren worden aangekondigd. Samen met de tijd die nodig is om de wetgeving te veranderen, zou ergens in juni dan de deadline zijn.

Gewaarschuwd

Over het aanvullende pensioen zouden de drie gesprekspartners meer op één lijn hebben gezeten in november. Al maken de bonden zich nog wel zorgen over de kosten die sommige aspecten van een nieuw pensioenstelsel met zich mee brengen. Aan die kosten wordt nog druk gerekend.

Koolmees wist zich gewaarschuwd voor de acties deze week. Op 18 maart staakte het openbaar vervoer ook al, toen slechts voor een symbolische 66 minuten in de vroege ochtend. Ook andere sectoren stopten die dag met werken, maar vanwege de aanslag in een Utrechtse tram werden de acties toen vroegtijdig afgeblazen. De bonden gaven aan door te gaan met acties tot Koolmees meegaat in hun eisen.

‘Na 46 jaar in de techniek is het wel mooi geweest’

Jos van Ophem (64), installatie-technicus uit Hoogkarspel

“Zo rond een uur of vier heb ik het altijd wel gehad. Dan ben ik echt moe. Een beetje opruimen, wat mails beantwoorden, zo sluit ik de dag dan maar af.” De ogen worden dan zwaar, een bakje koffie helpt niet meer.

Met zijn team voorziet Jos van Ophem grote gebouwen als ziekenhuizen en kantoorpanden van elektriciteit. Kilometers vuistdikke kabels moeten door gangen gesleept om het hele gebeuren van stroom te voorzien. Gelukkig ligt de tijd dat hij zelf moest zeulen nu achter hem.

“Aan die tijd heb ik wat pijntjes aan mijn schouder en arm overgehouden. Maar het doet het niet erg zeer, hoor.” Nee, het scheelt dat hij nu vooral verantwoordelijk is voor de planning en werkvoorbereiding. Zijn baan is geestelijk zwaar, zegt hij. “Je zit vast aan deadlines, en soms moet alles op het laatste moment helemaal anders. Dat geeft weleens stress.”

Nog drie jaar moet-ie, dan is Van Ophem 67. “Ik vind het nu nog best leuk, maar tegen die tijd wil ik wel stoppen. Dan is het goed geweest, na 46 werkzame jaren in de technieksector.” Hij staakt woensdag eerder voor collega’s die níet in de planning zitten en nog wél met die kabels rondsjouwen.

“Laatst moest ik een team van vier man aansturen, waarvan er drie boven de vijftig waren. Alle drie hadden die een oormerkje, zoals ik dat noem: lichamelijke klachten, waardoor ze amper verder kunnen. Iets aan de rug, een arm of been. Het is dus ook niet gelukt om die klus met dat groepje af te maken. En dan zijn zij nog maar in de vijftig, hè? Hoe houden ze het vol, vraag ik me vaak af.”

‘De snelle overgang van nacht- naar dagdiensten zijn lastig’

Alita Zoer, 49, NS-medewerker uit Lelystad

Alita Zoer en haar collega’s zijn zitten soms acht uur achter elkaar te puzzelen als de treinen niet meer goed rijden, als er ergens een bovenleiding sneuvelt of als iemand besluit op de rails een eind te maken aan zijn leven. Vanachter vier enorme schermen laat zij dan nieuwe treinstellen aanvoeren, belt ze met conducteurs. Kortom, ze strijkt de dienstregeling glad. “Het is echt leuk werk, zeker als het uiteindelijk lukt. Ik houd ervan.”

Maar zwaar is het evengoed. “Vooral door de onregelmatige werktijden. Nachtdiensten zijn op zichzelf best te doen. Maar als ze dan met één dagje rust in dagdiensten overgaan, is het lastig vol te houden. Lichamelijk zwaar, je hebt geen fut en verliest concentratie.”

Hiervoor was ze acht jaar lang conductrice. Net zo zwaar, met name door de agressie waarmee ze te maken kreeg. “De werktijden waren iets minder onregelmatig, en daardoor was het lichamelijk toch beter vol te houden dan het planningswerk dat ik nu doe. Het gaat nu nog wel, maar niet nog twintig jaar.”

Toch draait het daarop uit als de AOW-leeftijd met de huidige snelheid blijft stijgen. Zoers toon slaat om als het gesprek op dat onderwerp belandt. “Ik zou tot 68 jaar en 9 maanden door moeten. Dat wil ik gewoon niet. Ik ben faliekant tegen die stijging. Het kabinet heeft op de AOW bezuinigd tijdens de economische malaise, maar de crisis is toch allang voorbij?” Volgens Zoer is er genoeg geld in de AOW-pot. “Daar moet de minister gewoon afblijven.”

Binnenkort begint ze aan een opleiding tot mediator, om ruzies te beslechten. Een heel andere baan, zodat ze wat eerder met haar huidige werk kan stoppen. “Maar voor nu vermaak ik me nog wel.”

Lees ook: 

Rechter verbiedt staking van het openbaar vervoer rond Schiphol

Er mag dinsdag niet gestaakt worden rond Schiphol. 

Hoe kom ik de ov-staking door?

Nederland bereidt zich voor op een dag zonder openbaar vervoer. Omdat de autowegen vermoedelijk vastlopen, vier onorthodoxe oplossingen.

Het grootste pensioenfonds ABP roept op haast te maken met een nieuw stelsel

Er is zo dringend een nieuw pensioenstelsel nodig dat de bijkomende problemen later wel opgelost kunnen worden, stelt het grootste pensioenfonds ABP. Andere noodlijdende fondsen zien dat anders.

Deel dit artikel