Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Dictator Isayas leidt de mensenhandel vanuit zijn Eritrea

Home

Sybilla Claus

Isayas Afwerki © ANP

Eritrea verdient zelf dik aan de handel in eigen mensen, die armoede en onderdrukking in het land ontvluchten.

Het verhaal ging onder ex-vluchtelingen in Nederland al jaren: dictator Isayas Afwerki van het kleine Eritrea in de Hoorn van Afrika zou zelf grootschalige mensenhandel aansturen. Hoogleraar Digitalisering van de Samenleving (Leiden) Mirjam van Reisen (54) legt met vijftien onderzoekers nu de structuur van de Eritrese mensensmokkel bloot. Zij publiceert er vandaag een boek over, waarna haar oratie in Leiden volgt.

Lees verder na de advertentie

U schrijft over de goed lopende ‘industrie’ van smokkel van vluchtelingen uit Eritrea, die goed zou zijn voor tenminste één miljard euro omzet sinds 2009. Wat ontdekte uw team?

“Wij - juristen, een arts, journalisten en wetenschappers - dachten dat mensenhandel een estafette is van doorverhandelen. Dat is voor Eritrea niet zo. Er wordt op hoog niveau samengewerkt. Onder de Eritrese mensenhandelaren zijn voormalige ambtenaren, militairen en criminelen. Zij coveren het hele vluchtgebied tot Europa: in Ethiopië, Soedan, Egypte en Libië. Vaak is niet aan een naam te zien of het om een Eritreeër gaat, en ze gebruiken schuilnamen. Maar op een gegeven moment herkenden we het patroon.”

Kunt u namen noemen?

“Generaal Manjus heeft een soort kantoor in Oost-Soedan. Daar verzorgt het Rachaida-volk de grenstransporten. Het is een complexe structuur waar Eritreeërs veel in de melk te brokken hebben. Zo zat het ex-hoofd van de veiligheidsdienst van defensie Angesom in 2012 een tijd vast in Ethiopië voor smokkel. Hij is belangrijk in het netwerk tussen Eritrea, Ethiopië, Egypte en Soedan. Een ander, die zich Abderaza noemt, vliegt heen en weer tussen Dubai en Tripoli (Libië) omdat hij de handel vanuit Tripoli over de Middellandse Zee leidt. Ook hij is Eritreeër. De vijfde topman die wij identificeerden, Medhanie, werd vorig jaar door Soedan uitgeleverd aan Italië, waarbij later bleek dat de verkeerde man was uitgeleverd.”

Het is een complexe structuur waar Eritreeërs veel in de melk te brokken hebben

En dan is er dictator Isayas die al sinds 1991 aan de macht is. Kunt u zijn betrokkenheid aantonen?

“We vonden nergens documenten waarin hij opdraagt tot mensensmokkel. Maar in Eritrea kan niks zonder zijn zegen. Hij stimuleert de exodus als diversifiëring van de economie. Er zijn tussen 2009 en 2015 600.000 Eritreeërs gevlucht via de Sinaï. De VN schatten dat nu nog 5000 burgers per maand de benen nemen. Hoeveel inwoners er over zijn weet niemand. Drie, vier, vijf miljoen? Isayas draagt verantwoordelijkheid, anders kan dit niet zo grootschalig. Allereerst door het land in diepere armoede te storten zodat iedereen afhankelijk is van een parallelle economie. Een heel maffiacircuit verdient aan de uitzichtsloosheid van vluchtelingen in de regio.”

Hoe stroomt dat smokkelgeld naar de regering in Asmara terug?

“Ex-vluchtelingen maken vanuit de diaspora geld over. Twee procent van het inkomen afstaan is verplicht. Soms moeten zij betalen om ontvoerde familieleden die onderweg stranden vrij te kopen. Teveel families hebben huizen, land, juwelen verkocht. Overal in de diaspora is in kerken ingezameld. In de Sinaï had je detentiecentra voor gegijzelden. Die zijn in 2015 gesloten bij anti-terrorismeacties. De handel wordt afgeroomd naar boven. Er is een mondiaal systeem van geld overmaken via mobiele telefoons, georganiseerd door agenten van de regerende PFDJ-partij. Wat opvalt is dat mensenhandel niet bestaat uit kleine zelfstandigen, maar georganiseerd is.

De financiële transacties hebben veel overeenkomsten en lijken ook op hoger niveau georganiseerd en misschien zelfs aangestuurd. Dat vereist veel coördinatie wat sinds 2009 goed kan via mobiele telefoons en digitaal overmaken. Het geheel lijkt op een maffia die handelt in eigen mensen met, zo zien veel vluchtelingen het, Isayas aan de top.”

De allerarmsten worden het meest opgejaagd. Juist zij vallen in Egypte in handen van or­gaan­han­de­la­ren

Wat klopt er van het gerucht dat Eritrese vluchtelingen in Europa aankomen met een briefje met hetzelfde asielverhaal?

“Wij onderzochten alleen de route tot de Middellandse Zee, dus niet wat er in Europa verder gebeurt.”

In Noord-Korea word je vermoord als je weg wilt. In Eritrea word je weggejaagd.

“Sommigen noemen het suïcide-migratie. De allerarmsten worden het meest opgejaagd. Juist zij vallen in Egypte in handen van orgaanhandelaren of in Libië in handen van IS. Onlangs is in Caïro zo’n orgaanhandelgroep opgepakt waarbij ook Eritreers betrokken waren, als dader en als slachtoffer. Dat geeft het beeld dat er justitieel vervolgd wordt. Europol meldde net dat er tienduizend handelaren zijn opgepakt. Maar het zijn alleen maar kleine vissen. De VN spreken van aanhoudende misdaden tegen de menselijkheid in Eritrea. Maar ook over de grens gaat de cyclus van exploitatie van Eritreeërs door. Dat moet bij de VN-Veiligheidsraad op de kaart komen.”

Deel dit artikel

Het is een complexe structuur waar Eritreeërs veel in de melk te brokken hebben

De allerarmsten worden het meest opgejaagd. Juist zij vallen in Egypte in handen van or­gaan­han­de­la­ren