Deze boer stemde op Trump, maar wie plukt straks zijn sinaasappels?

samenleving

Jan-Albert Hootsen

Boer Charles Meyer uit Stratford trekt zijn Beechcraft Bonanza naar de hangar van zijn boerderij. ‘Trump wil alleen illegale criminelen deporteren.’ © Joris Debeij
Reportage

Californië geldt als een liberaal bolwerk in de VS. Zo niet het uitgestrekte landbouwgebied Central Valley, waar boeren massaal op Donald Trump stemden. Maar die wil nou juist de duizenden migranten die bij hen werken, deporteren.

Charles Meyer geeft plankgas in zijn eenmotorige vliegtuigje, een Beechcraft Bonanza uit 1948. Hij zwenkt naar links. Aan de rechterkant doemen de besneeuwde pieken van de Sierra Nevada op. “Zoveel sneeuw hebben we in jaren niet gehad. Daar wordt een boer vrolijk van”, zegt hij. “Sneeuw betekent water, en na de droogte van de laatste jaren is dit een enorme opsteker.”

Lees verder na de advertentie

Hij laat zijn Bonanza draaien voor de vlucht terug naar zijn boerderij bij Stratford, een dorpje met 1300 inwoners in Central Valley, in het hart van Californië. Het is een eindeloze vlakte van lichtgroene weiden, donkergroene boomgaarden en vaalbruin akkerland.

Agrarische hart

Dit is het agrarische hart van de VS waar meer dan de helft van alle Amerikaanse groente en fruit wordt verbouwd. Stratford ligt in het midden, op 300 kilometer van zowel Los Angeles als San Francisco. Meyers boerderij staat net buiten het plaatsje. Het is een klein complex van loodsen, schuren, zijn kantoor en het woonhuis van de familie. Ook zijn er een kleine landingsbaan en een hangar, waar naast de Bonanza een kleine Cessna staat.

Ik hoop dat mijn twee zoons de traditie voortzetten

“Ik probeer tenminste eens per week te vliegen”, vertelt Meyer, niet zonder trots. Hij is ondanks zijn 77 jaar nog fit; eenmaal geland trekt hij zijn vliegtuigje moeiteloos de hangar binnen. “Ik was marinepiloot in de jaren zestig, toen vloog ik grote vrachtvliegtuigen. Een piloot moet zijn vlieguren halen.”

Trots is hij ook op zijn boerderij, op in totaal 1200 hectare land, waar hij katoen, pistachenoten en sinaasappels verbouwt. “Mijn grootvader kocht hier lang geleden dit stuk land en onze familie heeft hier al die tijd gewerkt. Ik hoop dat mijn twee zoons die traditie voortzetten”, zegt hij. “De founding fathers van de Verenigde Staten waren allemaal boeren. Wij verbouwen het voedsel dat in de steden aan de kust wordt gegeten.”

Imago van Californië

Maar het zijn de steden aan de kust die het imago van Californië in de wereld bepalen. Daar liggen het ultraliberale San Francisco, bakermat van de tegencultuur van de jaren zestig en hoofstad van de tech-industrie van Silicon Valley, het multiculturele Los Angeles met zijn grote migrantengemeenschappen en de innig met buurland Mexico verbonden grensstad San Diego. Twee derde van de 38 miljoen inwoners van de staat woont daar, en zij stemden afgelopen november massaal op Hillary Clinton.

Ik ben ervan overtuigd dat Trump de aangewezen persoon is om de problemen hier op te lossen

Wie van de kust naar het binnenland reist, ziet echter een ander Californië opdoemen. Op de electorale kaart kleurt Central Valley diep Republikeins rood. Op enkele kilometers van Stratford worden bezoekers begroet met grote posters met daarop Thank you for voting to make America great again, een variant op de campagneleus van Donald Trump. De boeren hier stemden dan ook in grote meerderheid voor de miljardair. In het kiesdistrict waar Meyer en zijn familie wonen zelfs 85 procent.

Tekst loopt door onder afbeelding

© Trouw

“Ik ben ervan overtuigd dat Trump de aangewezen persoon is om de problemen hier op te lossen, veel meer dan Clinton”, zegt hij scherp. “De federale regering en de Democraten geven niets om boeren. Ze maken de landbouw kapot.”

Droogte

De boeren in Central Valley hebben het de afgelopen jaren niet makkelijk gehad. Vanaf 2011 werd Californië getroffen door de ergste droogte uit de geschiedenis van de staat, met afgelopen zomer als dieptepunt. Duizenden boeren konden plotseling veel minder produceren, waardoor velen op de rand van faillissement belandden. Zo ook Meyer. “Afgelopen jaar bebouwden we maar een derde van onze totale landbouwgrond”, vertelt hij. “Veel meer kunnen we niet meer hebben. Nog zo’n droogte en dan is het gedaan met ons bedrijf.”

We hebben niet veel regels nodig

Veel boeren in het gebied voelen zich in de steek gelaten door de federale overheid, die hun volgens hen vrijwel geen steun heeft geboden tijdens de droogte, maar ook door de regering van Jerry Brown, de Democratische gouverneur van Californië. Veel Californiërs zochten de oorzaak voor de recente extreme waterschaarste in de staat bij boeren als Meyer, die volgens hen de droogte verergerden door gewassen als katoen te verbouwen. Dat heeft veel water nodig. Maar volgens Meyer belast de deelstaatregering de boeren te veel en legt ze te veel regeldruk op. Juist daarom steunen hij en zijn zoons Trump.

“Wij werken dagelijks op het land, wat weten de mensen uit de stad nou eigenlijk van waterhuishouding?”, zegt Charles’ oudste zoon Charlie (37) geïrriteerd in het kantoor van de boerderij, van waaruit hij de dagelijks leiding over het bedrijf van zijn vader heeft. “Trump wil van regels af en belastingen verlagen. Hier in Californië hebben wij als boeren geen schijn van kans, omdat er zoveel mensen aan de kust in liberale steden wonen. We moeten het hebben van iemand als Trump, want hier in Californië geeft niemand iets om de boeren.”

Boerenbedrijven als dat van de Meyers zijn grotendeels afhankelijk van de arbeid van illegale migranten, die de gewassen oogsten tegen een laag loon. En Trump heeft juist tijdens de campagne beloofd alle ongedocumenteerde migranten te deporteren. Maar Meyer maakt zich geen zorgen over de gevolgen als Trump zijn belofte waar zou maken. “Volgens mij heeft hij het alleen maar over illegale criminelen gehad, niet over alle illegalen. Waar het om gaat, is dat we onszelf kunnen besturen. Hier op het platteland zijn we op onszelf aangewezen. We hebben niet veel regels nodig”, zegt hij. “In de stad zitten de mensen op elkaar gepakt, daar heb je allemaal regels nodig. Wij niet. Boeren moeten gewoon met rust worden gelaten.”

Razendsnel plukken

80 kilometer verderop, op een boerenbedrijf net buiten het stadje Porterville, zet een plukker zijn ladder tegen een sinaasappelboom, klautert naar boven, knipt in razend tempo sinaasappels en lost zijn volle zak naar het witte krat die aan de rand van de boomgaard staat. Even snel schiet hij weer tussen de bomen, luidkeels meezingend met melancholische Mariachi-muziek.

We moeten genoeg geld verdienen om rond te komen

Ploegleidster Luz kijkt goedkeurend toe. “Ik zou het de eigenaren van het land wel eens willen zien doen”, zegt ze. “Niemand kan die sinaasappels zo snel uit de bomen krijgen als wij.”

Tekst loopt door onder afbeelding

Ploegleidster Luz, op een boerenbedrijf in Porterville: ‘Wie gaat er straks plukken als wij gedeporteerd worden?’ © Jan-Albert Hootsen

De 37-jarige Mexicaanse is in een goed humeur. Het is fris, grijze wolken hebben zich samengepakt boven de boomgaarden net buiten Porterville, een stadje in Central Valley op ongeveer 80 kilometer ten oosten van Stratford.

“De werkomstandigheden zijn goed vandaag”, zegt ze. “Maar het is niet altijd zo. Als het erg warm is, is het nauwelijks uit te houden. Maar we hebben weinig keus. We moeten genoeg geld verdienen om rond te komen.”

Soms geen werk

Vijftien jaar geleden vertrok ze uit Guanajuato, in Centraal-Mexico, naar de Verenigde Staten. Ze had maar een beetje geld en bovendien haar twee jonge zoontjes Juan en Javier uit een vorig huwelijk bij zich. In Mexico zag ze weinig toekomst voor haar kinderen. Het was een zware tocht, en na vier jaar als inpakker in een fabriek belandde ze in Porterville, waar ze sindsdien als landarbeider werkt op de akkers en boomgaarden van boeren als Charles Meyer. Na elf jaar wist ze zich op te werken tot ploegleidster van een groep plukkers.

We leven van dag tot dag

“We leven van dag tot dag”, vertelt ze. Ze wijst naar enkele witte kratten vol sinaasappels bij de boomgaard. “Je wordt betaald voor wat je oogst. Een volle krat levert 20 dollar op, een goede dag levert misschien 100. Maar er kan ook helemaal geen werk zijn.”

Deze zaterdag leidt ze een groep van in totaal veertig plukkers, allemaal Mexicanen en Midden-Amerikanen. Ook haar zoons zijn erbij, ze maken van hun vrije dag gebruik om wat bij te verdienen in de ploeg van hun moeder. Echtgenoot Arnoldo, een lange Panamees, met wie ze in Californië is getrouwd en die haar zoons heeft geadopteerd, maakt het gezin compleet. Hij leidt de oogstoperatie van vandaag, met Luz als zijn nummer twee.

Geen verblijfsvergunning

Geen van de plukkers hier heeft een verblijfsvergunning. In Central Valley zijn ze van levensbelang als goedkope arbeidskrachten, waardoor de grote boerenbedrijven het hoofd boven water kunnen houden. Volgens een recent onderzoek van de University of California in Davis heeft ruim 70 procent van de landarbeiders in de vallei geen geldige verblijfsstatus.

Toch hebben de meeste migranten hier een leven opgebouwd. Luz en Arnoldo wonen al jaren in een appartementje in Porterville en hun kinderen gaan hier naar school.

Scherpere controle bij de grens met Mexico en een grote stijging van het aantal deportaties van illegalen tijdens met name het presidentschap van Barack Obama hebben er bovendien voor gezorgd dat er een stijgend tekort aan arbeidskrachten is in de vallei, waardoor gezinnen zoals dat van Luz en Arnoldo hard nodig zijn. De autoriteiten in Californië treden daarom niet op tegen de aanwezigheid van honderdduizenden illegale migranten.

Onrust

De komst van Donald Trump en diens verkiezingsbelofte alle elf miljoenen illegalen te deporteren, iets wat hij kort na zijn overwinning terugschroefde tot in eerste instantie ‘twee tot drie miljoen criminele illegalen’, hebben echter voor grote onrust gezorgd. Die is nog eens versterkt door een recente golf arrestaties van ongedocumenteerden in Californië.

Amerikanen willen dit werk niet doen, dus wie gaat er straks plukken als wij massaal gedeporteerd zouden worden?

“Het boezemt natuurlijk wel angst in”, zegt Arnoldo. “Trump wekt de indruk dat alle illegalen criminelen zijn, maar wij komen hier alleen maar om te werken. We weten niet of de autoriteiten morgen ineens langskomen om illegalen te arresteren. Het is een nachtmerrie dat we dan ineens onze kinderen alleen hier zouden achterlaten.”

Voor het echtpaar is het dan ook moeilijk te verkroppen dat veel boeren voor wie ze werken juist op Trump hebben gestemd. “Ik vraag me af of de boeren zich realiseren dat zij net zo afhankelijk zijn als wij van hen”, zegt Luz peinzend. “Amerikanen willen dit werk niet doen, dus wie gaat er straks plukken als wij massaal gedeporteerd zouden worden?”

Overleven

De boeren en de mensen die op hun land werken leven volgens Luz en Arnoldo, die nauwelijks Engels spreken, dan ook in gescheiden werelden. Er is nauwelijks contact, omdat de boeren landarbeiders indirect inhuren via uitzendbureaus. “Het is niet zo dat de boeren zich niet bewust zijn van de gevolgen van massale deportaties”, vertelt Roy, die samen met zijn vader zo’n uitzendbureau in Portisville leidt. Hij wil niet met zijn naam in de krant, omdat het inhuren van illegalen strafbaar is. “Maar de meeste boeren denken ook dat het allemaal niet zo’n vaart zal lopen.”

Voor ons is er niet echt sprake van een Amerikaanse Droom, en al helemaal niet nu ese señor, die man, president is

Voor migranten Luz en Arnoldo is de komst van Trump desondanks een hard gelag. “Voor ons is er niet echt sprake van een Amerikaanse Droom, en al helemaal niet nu ese señor, die man, president is”, zegt Luz. “Ik vind het ook moeilijk om te zeggen dat ons leven hier echt is wat ik ervan had verwacht. Het is een dagelijkse strijd om te overleven en we hebben het gevoel dat het nu, met de nieuwe president steeds moeilijker wordt.”

Ze kijkt naar haar zoon Javier, die ondanks zijn jonge leeftijd al net zo snel als de andere plukkers een volle zak sinaasappels in een krat lost. Hij glimlacht even en snelt weer de boomgaard in.

“Mijn kinderen zijn mijn droom”, zegt ze. “Ik hoop dat ze ooit de Amerikaanse nationaliteit kunnen krijgen, zodat ze niet, zoals ik, hun hele leven op het land hoeven werken. Er is altijd die hoop.”

De achternamen van de geïnterviewden zijn bekend bij de redactie.

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie
Ik hoop dat mijn twee zoons de traditie voortzetten

Ik ben ervan overtuigd dat Trump de aangewezen persoon is om de problemen hier op te lossen

We hebben niet veel regels nodig

We moeten genoeg geld verdienen om rond te komen

We leven van dag tot dag

Amerikanen willen dit werk niet doen, dus wie gaat er straks plukken als wij massaal gedeporteerd zouden worden?

Voor ons is er niet echt sprake van een Amerikaanse Droom, en al helemaal niet nu ese señor, die man, president is