Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het debat over verwarde personen ontward

Samenleving

Rianne Oosterom

Aantal incidenten met verwarde mense is gestegen. © Studio Vonq

In een paar jaar tijd is de discussie over personen met verward gedrag behoorlijk vaag geworden, vinden experts. Tijd om werkelijkheid van mythe te onderscheiden.

Het zijn nieuwsberichten uit een en dezelfde week. Een dronken, halfnaakte man stort door het dak van Stadskasteel Oudaen aan de Utrechtse gracht. Hij wordt door de politie aangemerkt als verward. Zo ook de man die de scooter van een meisje probeert te stelen en daarna wordt overmeesterd door een oplettende pizzabezorger.

Lees verder na de advertentie

Het aantal meldingen van personen met verward gedrag stijgt weer, blijkt uit de nieuwe politiecijfers.

Gemeenten zijn inmiddels druk bezig met een ‘sluitende aanpak’. Er is een speciaal ‘schakelteam’ dat naar oplossingen zoekt. Ondertussen luiden politiechefs keer op keer de noodklok omdat zij veel te veel werk hebben aan deze groep. Wie heeft gelijk? Experts beoordelen een aantal uitspraken in de discussie: wat is werkelijkheid en wat is mythe?

STELLING: Rotterdamse korpschef Frank Paauw: ‘Verwarde mensen doden meer mensen dan terreur’.

“Ik heb geen cijfers gezien die deze uitspraak onderbouwen”, zegt lector Nynke Boonstra, die aan de NHL Stenden Hogeschool in Leeuwarden onderzoek doet naar verward gedrag en politiemeldingen daarvan in Friesland. Navraag bij de politie in Rotterdam leert dat de uitspraak niet is gedaan op basis van cijfers, maar op basis van enkele casussen, veelal uit 2016. Paauw zei dit tijdens de presentatie van het dreigingsbeeld en de cijfers over 2017 van Rotterdam. Volgens een woordvoerder deed hij dat om aan te geven waarom een hoofdstuk over deze groep is opgenomen in dat rapport. Vorig jaar kwamen in Rotterdam achttien mensen om het leven door geweld.

In hoeveel van de gevallen de dader verward gedrag vertoonde, wil de woordvoerder niet zeggen. Veel zaken zijn namelijk nog onder de rechter, werpt zij op. “Het is na overdracht van ons dossier aan het OM en aan de rechtbank om het gedrag van de verdachten te duiden.” Volgens haar ging de uitspraak meer over de toekomst.

“Paauw wekt zo de indruk dat het om veel mensen gaat waar grote dreiging van uitgaat”, zegt lector Bauke Koekoek (Hogeschool van Arnhem en Nijmegen). Hij schreef het boek ‘Verward in Nederland’ en is één van de weinige onderzoekers in Nederland die zich met verward gedrag bezighouden. “Dat is niet het geval. Daarom is dit frame gevaarlijk.”

Boonstra: “Uit onderzoek blijkt dat mensen met psychische problemen vaker slachtoffer zijn dan dader van geweld, maar daar besteedt de politiechef geen aandacht aan.”

Oordeel: Mythe

STELLING: Paul de Schipper, bestuurder van ggz-instelling Emergis: ‘Het aantal geweldsincidenten met verwarde personen stijgt door bezuinigingen in de geestelijke gezondheidszorg’.

Koekoek: “Het is een mythe om te zeggen dat we bezuinigen. De afgelopen decennia is het budget dat landelijk wordt uitgegeven aan de ggz altijd gestegen of stabiel gebleven. Doordat de administratieve last is toegenomen, is er wel per saldo minder zorg beschikbaar. Maar dat een bezuiniging noemen is hetzelfde als zeggen: ik krijg minder zakgeld want alles wordt duurder.”

Het bezuinigingsargument gaat vaak hand in hand met het minder-bedden-argument. Er zijn minder plaatsen in de kliniek en daar moet meer zorg aan huis voor in de plaats komen.

Dat zou een bezuiniging zijn, maar is het in feite niet, aldus Koekoek. “Want de bedden die er zijn, zijn duurder en per saldo kosten ze dus nog evenveel geld.”

Voor zijn boek Verward in Nederland heeft Koekoek de samenhang tussen incidenten door verward gedrag en de afbouw van bedden onderzocht in dertig gezondheidsregio’s. Zijn conclusie: er is voor tien procent samenhang. Koekoek: “Ik denk dat dit een deeltje van het hele probleem verklaart.”

Boonstra heeft onderzoek gedaan naar de effecten van zorg aan huis die zorg in de kliniek voor een deel vervangt. “In interviews met mensen met verward gedrag kwam duidelijk naar voren dat zij vastliepen in de systeemwereld die de zorg is geworden, meer dan dat de ambulante zorg thuis niet goed is vormgegeven.”

Oordeel: Mythe

STELLING: Nationale korpschef Erik Akerboom: ‘Politie is nationaal opvangcentrum voor verwarde personen geworden’.

“Dit vind ik wel kloppen, omdat we feitelijk kunnen aantonen dat de meldingen van verward gedrag bij de politie toenemen”, zegt Koekoek. “Dat die toename er is, heeft naar mijn idee te maken met dat burgers denken: iemand doet vreemd, dan moet je de politie bellen. Vroeger waren daar meldpunten van de ggz of de gemeente voor.”

Daarnaast speelt ook nog dat er minder ‘bemoeizorg’ in de wijk is dan vroeger, weet de onderzoeker. Als de ggz in de wijk opereert, gaan behandelaren alleen langs mensen bij wie een diagnose is gesteld, die bij de instelling bekend zijn. Niet zomaar bij mensen die hun gordijnen dichthouden, zoals teams van de GGD vroeger deden.

De sociale wijkteams, die voor de GGD-teams in de plaats kwamen, helpen vooral mensen die zelf aankloppen met een vraag. Maar dat doet een brede groep niet, die nu niet wordt bereikt, constateert Koekoek. “Die mensen komen bij de politie terecht.”

Ook Boonstra herkent dat. Zij is wel hoopvol, want er is al een aantal opvangcentra’s voor verwarde personen. “Deze groep hoort niet in de cel.”

Oordeel: Werkelijkheid

STELLING: GGZ Nederland: ‘Het beeld van verwarde personen werkt stigmatiserend’.

Boonstra is hier helder over. “Er wordt van alles in de container van verwarde personen gestopt. Mensen met psychische problemen, natuurlijk, maar ook mensen met dementie, verstandelijk beperkten en heel veel drank- en drugsgebruikers. Dat het beeld beklijft dat het om mensen met psychische problemen gaat, is stigmatiserend.”

GGZ Nederland vindt dat het nu lijkt alsof mensen met psychische problemen allemaal geweldincidenten veroorzaken. “Een cijfermatige onderbouwing voor deze stigmatiserende uitspraak is er niet”, schrijft de brancheorganisatie in een verklaring. Alsof het allemaal Bart van U’s zijn, de patiënt die de moordenaar werd van Els Borst.

Waar door middelengebruik de kans op geweld wel met twaalf keer stijgt, is dat bij sommige psychische stoornissen drie tot vier keer en bij andere nauwelijks, weet Koekoek. Dat deze twee groepen bij elkaar onder de noemer verward vallen, vertekent het beeld. Daar komt nog bij dat de term ‘verward’ ook oneigenlijk wordt gebruikt. Iedereen wordt er tegenwoordig onder geschaard.”

Doordat het debat over het ‘verwarde-personen-probleem’ al jaren wordt gevoerd, zijn zowel Boonstra als Koekoek bang dat agenten mensen eerder aanmerken als verward persoon. “Waar je meer aandacht voor hebt, ga je meer zien.”

Oordeel: Werkelijkheid

Lees ook: Aantal meldingen over verward gedrag blijft stijgen


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel