Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De verzwegen geschiedenis van 'kinderen met een kleurtje'

samenleving

Meindert vander Kaaij

Robert Joosten, een van de geïnterviewden uit het boek van Mieke Kirkels, en zijn moeder Annie Joosten uit Landgraaf. © TRBEELD

Na de Tweede Wereldoorlog werden in Limburg veel nakomelingen van zwarte bevrijders geboren. Mieke Kirkels interviewde twaalf 'kinderen met een kleurtje' over de problemen die zij ondervonden.

Kinderen met een kleurtje werden in het witte naoorlogse Limburg nagewezen met de term 'Amerikaantjes'. Zij waren verwekt door een van de zwarte Amerikaanse soldaten die Nederland eind 1944 hadden bevrijd.

Lees verder na de advertentie
Over het algemeen werden alle soldaten in Limburg als bevrijders in de armen gesloten, ongeacht hun huidskleur

Aanvankelijk vond men het exotisch, zo'n kleurtje. Maar later liepen deze mensen toch tegen problemen aan, zo ontdekte Mieke Kirkels . Zij interviewde twaalf van hen voor het boek 'Kinderen van zwarte bevrijders', dat vandaag verschijnt.

Opluchting en vreugde

De bevrijding in het vierde oorlogsjaar bezorgde Limburgers een roes die vele malen sterker was dan met carnaval, zegt Kirkels (69). "De bisschop verbood natuurlijk intieme omgang met soldaten, maar het hek was van de dam. Ik kan het me zo goed voorstellen. Mensen hebben vijf jaar in angst geleefd en als je dan bevrijd wordt, ga je uit je dak van opluchting en vreugde".

Over het algemeen werden alle soldaten in Limburg als bevrijders in de armen gesloten, ongeacht hun huidskleur. Voor zwarte soldaten was dit hartelijke welkom een volkomen verrassing, stelt Kirkels. Met de bevolking ontstonden hartelijke vriendschappen en relaties, ondanks de strikte voorwaarden waaraan zij zich van de legerleiding moesten houden.

In de VS waren die verhoudingen ondenkbaar. Kirkels beschrijft hoe soldaten afdrukken wilden hebben van foto's waarop zij met blanke meisjes staan. "Als ik dat naar huis schrijf zullen ze me niet geloven. Ze maken me uit voor leugenaar, een grotere leugen kan ik niet vertellen. Dit vinden ze absurd", zeiden ze tegen een Limburgse fotograaf.

Tekst loopt door onder afbeelding

Opvallend is dat van de twaalf kinderen die Kirkels sprak, er slechts één in is geslaagd om haar biologische vader te bezoeken. © TRBEELD

Verzetje

De banden van de soldaten met de bevolking werden intiem nadat operatie Market Garden, de poging om bij Arnhem door de Duitse linies te breken, mislukte en de opmars naar het noorden stokte. De verschillen tussen zwart en wit werden zichtbaar bij feesten om de militairen een verzetje te bieden. Hier waren alleen blanke soldaten welkom.

Veel Limburgers zagen hen aanvankelijk als 'mis­sie­kind­jes­'

"Wat deden de zwarte jongens? Die kwamen nergens in", zegt Kirkels. "Als witten in een café zaten, dan sloegen zij hun gekleurde collega's de tent uit. Maar in sommige buurten waren zij wel welkom. Ja, niet in de villawijk van Maastricht. Het waren meestal de arme volkswijken in mijnstreken waar zij terecht konden. Dat zijn de plekken waar kinderen met een tintje werden geboren."

Als de vrouw al getrouwd was met een blanke Nederlander, zorgde de geboorte van een gekleurde baby voor spanningen. Niet zelden kwamen deze kinderen in pleeggezinnen of internaten terecht. Maar ook kinderen van ongetrouwde vrouwen hadden het volgens Kirkels erg moeilijk in hun latere leven. "Ze werden ontvangen met de nodige scepsis", vertelt ze. "Veel Limburgers zagen hen aanvankelijk als 'missiekindjes'. Dat was positief bedoeld hoor, maar er zat wel iets paternalistisch in. Mensen hadden nog nooit gekleurde mensen gezien, behalve in missieblaadjes van de katholieke kerk. Toen zij ouder werden, kregen zij in de Limburgse samenleving het etiket 'niet van hier' en 'onecht'."

Niet iedereen wilde meewerken aan het oral-history-project van Kirkels. "Mensen reageerden geëmotioneerd, wilden er niet over praten." Opvallend is dat van de twaalf kinderen die Kirkels sprak, er slechts één in is geslaagd om haar biologische vader te bezoeken. "Voor de anderen waren er te veel emotionele en praktische bezwaren".

Kirkels vorige project ging over de grafdelvers van de Amerikaanse begraafplaats Margraten. Zij ontdekte dat de soldaten die de 20.000 gesneuvelden naar hun laatste rustplaats brachten zonder uitzondering zwart waren. "Ik werd met mijn neus hard op het feit gedrukt dat de Amerikaanse samenleving volstrekt gesegregeerd was en dat zwarten de vervelende klussen kregen."

Gescheiden

Nog steeds windt Kirkels zich erover op dat gekleurde soldaten niet in de geschiedschrijving worden genoemd. "Er hebben 900.000 gekleurden Europa helpen bevrijden. Ook zíj landden in Normandië. Weet je dat ik de twaalf kinderen moest vertellen dat hun vaders naar ras waren gescheiden? Ze hadden daar geen idee van."

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
Over het algemeen werden alle soldaten in Limburg als bevrijders in de armen gesloten, ongeacht hun huidskleur

Veel Limburgers zagen hen aanvankelijk als 'mis­sie­kind­jes­'

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.